تکرار ریسکهای سیتماتیک دولت دوازدهم در دولت سیزدهم
به گزارش بورس امروز، بازار سرمایه که به عنوان ابزار مالی در دست دولتهای دوازدهم و سیزدهم قرار گرفته با بیاعتمادی که در دولت دوازدهم به وجود آمد، با واگذاری کابینه به دولت سیزدهم نیز موفق به بازگشت نشد که علت آن مدیریت نادرست بازار سرمایه و استفاده از بازارهای ناکارآمد در دولتها میباشد. در ادامه مروری بر ریسکهای صورت گرفته از دولت دوازدهم تا سیزدهم خواهیم داشت.
بازار سرمایه به عنوان یکی از مهمترین نهادهای مالی پویا در صنعت و اقتصاد هر کشور نقش آفرینی میکند. این بازار که همواره مورد توجه سرمایهگذاران بوده با تأثیرپذیری از رخدادهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشور و جهان روند افزایش یا کاهشی خود را طی میکند.
بازار سرمایه ایران پس از آنکه تحریمهای کشور آغاز شد با توجه به عمق خود و حضور صنایع مختلف در آن، تأثیرپذیری بیشتری نسبت به اتفاقات سیاسی و اقتصادی داشته است. به طوری که شروع توافقات برجام در دولت دوازدهم، سرمایهگذاران پیشبینی مثبتی از خبرهای سیاسی منتشر شده از آن داشتند، اما در ادامه این پیشبینیهای مثبت با خارج شدن حریف در بازی برجام سبب شد تا بازار سرمایه روند نزولی را در پیش گیرد.
باتوجه به شکستی که دولت دوازدهم در برجام داشت و برنامههای آینده خود را خط زده و ابطال شده دید، مسیر خود را به سمت بازار سرمایه تغییر داد تا شیوه دیگری برای بهبود وضعیت خود آغاز نماید. این دولت با تشویق مردم به سمت بازار سرمایه بدون آمادهسازی درست و فراهم نمودن زمینه ورود، برای کنترل نقدینگی، مردم را به سمت بازار سرمایه سوق داد.
از انجا که ورود تعداد زیادی سهامدار خورد که بیش از 24 میلیون بوده به بازار سرمایه روند بازار سرمایه را در نیمه دوم سال 1398 مثبت کرد و سهام بسیاری در بازار با استقبال خریداران خرد مواجه شدند. در نیمه اول سال 1399 نیز حمایتهای لفظی دولت ادامه داشت و شاهد ورود بیشتر نقدینگی به بازار سرمایه بودیم.
این نقدینگی که در 6 ماهه نخست 1399 به 70 هزار میلیارد تومان میرسد پس از بیاعتمادی مردم از سیستم بانکی و استقبال دولت از ورود مردم به بازار سرمایه صورت گرفت. با افزایش ورود مردم به بازار سرمایه، دولت در میانه راه باتوجه به ناترازی اقتصادی و کسری بودجه خود اقدام به عرضه و فروش بخشی از سهام خود به مردم نمود که تحت عنوان صندوقهای ETF عرضه و زمینه را برای کاهش کسری خود فراهم کرد.
در شرایطی که عمده سرمایهگذاران خود بدون هیچ آموزشی وارد بازار شده و میزان تقاضا را افزایش میدادند هر شوک سیاسی میتوانست به راحتی خطر خروج سرمایه را به همراه داشته باشد که در ادامه چنین رخدادهایی را به تدریج صورت گرفت و در پایان بیاعتمادی مردم از دولت را سر تیتر خبرهای خود کرد.
دولت دوازدهم با تشویق مردم به بازار سرمایه 230 هزار ملیارد تومان طی سال 1399 از بازار سرمایه تامین مالی کرد که 17 هزار میلیارد تومان مربوط به مالیات بر معاملات بوده و سهم 7.1 درصدی از میزان تامین مالی دولت از بازار سرمایه در سال 1399 را داشته است.
این بیاعتمادی که دولت با مدیریت نادرست خود و تشویق مردم بدون هیچ زمینهسازی به بازار سرمایه ایجاد کرد، با هیچ برنامه و بسته حمایتی باز نگشت. اگرچه دولت دوازدهم در سالهای پایانی خود پیشنهادات 10 گانهای برای حمایت از بورس بیان کرد اما باتوجه به ابهامات ناپختگیهای این برنامه به سرانجام نرسید و تأثیری بر بهبود روند بازار نداشت.
باتوجه به تأثیرگذاری بودجه سالانه و مصوبات هیئت دولت بر عملکرد بازار سرمایه، اگرچه در ابتدای سال 1400 تا حدودی روند نزولی سال 1399 تقلیل یافت اما بهبود وضعیتی که دولت وعده ان را داده بود به نتیجه نرسید. با اعطا سکان ریاست از دولت دوازدهم به دولت سیزدهم و تعیین کابیته، دولت برنامه 16 گانهای برای بهبود وضعیت بازار ارائه نمود تا به این ترتیب خسارت سهامداران در بازار را جبران و امید را به بازار بازگرداند.
در این بین، دولت با ارائه برنامه خود جهت ایجاد ردیف مستقل برای صندوق تثبیت بازار سرمایه در بودجه 1401، پیگیری تعیین تکلیف نرخ سوخت و خوراک صنایع، افزایش نرخ تسعیر بانکها برای کاهش ضرر و زیان سهامداران، تحقق وعده تغییر دامنه نوسان بورس و برنامه حذف ارز 4200 تومانی را در اولویت قرار داد.
با وجود برنامههایی که دولت به عنوان اولویت خود معرفی و در بخشهای مختلف کابینه مورد پیگیری قرار داد اما در سال 1401 آنچه که انتظار میرفت محقق نشد و نوسانات متعدد بورس تهران تحت تأثیر تصمیمات دولت موجب فرار سرمایه از بازار شد که بخش عمده آن به بازار داراییهای موازی همچون طلا، ارز، مسکن و خودرو وارد و رشد قیمت را در این بازارها در پی داشت.
آمارها نشان میدهد طی دو سالی که دولت سیزدهم کابینه ریاست را در دست گرفته از مرداد ماه 1400 تا مرداد ماه 1402، 97 هزار و 946 میلیارد تومان پول حقیقی (متعلق به سهامداران خرد و اشخصاق حقیقی) از بورس تهران خارج شده است. این رقم بزرگ که نشان از عدم موفقیت بازار سرمایه دارد، به دلیل ضعف کارشناسی و عدم وحدت رویه در بازار سرمایه صورت گرفته است. لذا دولت سیزدهم به منظور عمل به وعدهها و قولهای خود و جذب اعتماد مردم به بازار سرمایه نیاز است تا تصمیمات و سیاستهای خود را مورد بازنگری قرار دهد تا بتواند برنامههای 16 گانه خود را به درستی محقق نماید.
منبع: ماهنامه بورس امروز شماره 88
