گذر بورس از بزنگاه جنگ؛ با تدبیر یا تورم؟
بازار سهام پس از جنگ با تعدیل ریسک ذهنی جنگ، تورم سنگین و جهش انتظارات سودآوری شرکتها رشد کرد.
به گزارش بورس امروز؛ بازار سرمایه در ماه ها و هفته های اخیر و همزمان با وقوع جنگ و مدت زمان سپری شده پس از آن، یکی از بزنگاه های بسیار حساس را در تاریخ خود سپری نمود بازگشایی معاملات در حوزه بورس کالا، صندوق های درآمد ثابت و … در حین جنگ نشان داد که بر خلاف بسیاری از گمانه زنی ها، بازار سرمایه در سال های اخیر به بلوغی نسبی در اقتصاد کشور رسیده و سرمایه گذاران و ذینفعان می توانند در مواقع حساس، حتی دوران جنگ، روی این بازار حساب ویژه باز کنند.
بعد دیگر گذر از این بزنگاه حساس، گشایش معاملات سهام پس از روزهای جنگ بود. در حالی که ترس از نحوه بازگشایی بازار سهام پس از جنگ 40 روزه در تمام سرمایه گذاران، ارکان تصمیم گیر و حتی مسئولان بلند پایه کشور تا حد زیادی مشهود بود، اما در میان تعجب همگان اغلب سهام در روز نخست سبزپوس شده و حتی در روز های بعد نیز صفهای سنگین خرید برای بسیاری از سهام شکل گرفت. به گونه ای که آمار و ارقام تقریبا برای تمامی نمادهای معاملاتی حکایت از ورود پول حقیقی سنگین دارد. (هرچند که بسیاری از نمادهای بزرگ و تاثیر پذیرفته از جنگ همچنان متوقف بوده و اثرات مربوط به گشایش آنها در روند بازار نامشخص است.)
آنچه که مسئولان بازار از آن به عنوان علت اصلی عدم ریزش بازار و تشویق سرمایه گذاران به خرید یاد می کنند تمهیدات در نظر گرفته شده از سوی ارکان تصمیم گیر است. مواردی همچون بیمه سبد سهام در قالب انتشار اختیار اوراق فروش تبعی، منابع در نظر گرفته شده و برای حمایت از قیمت سهام، اعلام محدودیت برای ارسال سفارش های سنگین فروش از سوی سهامداران عمده، الزام تمامی شرکت ها برای شفاف سازی آثار ناشی از جنگ بر عملیات شرکت و … همگی از تمهیدات در نظر گرفته شده از برای روزهای گشایش بازار بوده است.
اما به عقیده بسیاری از کارشناسان هر چند تمهیدات سازمان بورس به ویژه عدم بازگشایی برخی از نماد ها که به صورت مستقیم و یا غیرمستقیم تاثیرات قابل توجه از جنگ پذیرفته اند، در شرایط رخ داده در بازار تاثیر بسیار زیادی داشته اما این حجم از تقاضا برای خرید معلول دلایل دیگری است که باید آن را در مفروضات ذهنی مدیران سرمایه گذاری شرکت ها و صندوق ها و سرمایه گذاران خرد جست و جو کرد. مروری بر اتفاقات روی داده و همچنین روند بازار چنین می نماید که شاید بتوان علل و عواملی منطقی برای تحلیل رفتار سرمایه گذاران پس از بازگشایی بازار بعد از جنگ در نظر گرفت که در ادامه نگارنده به مواردی از آن اشاره می نماید.
به عقیده نگارنده مهم ترین علت را می توان به پیش خور کردن شرایط جنگی در بازار مرتبط نمود. از سال ها قبل بسیاری از سرمایه گذاران ریسک های وقوع جنگ (و ویرانی های بسیاری سنگین ناشی از آن) و حتی موضوعاتی همچون تغییر حکومت (و به تبع آن بسته شدن چندین ساله بازار) را در محاسبات خود برای سرمایه گذاری لحاظ کرده و چه بسا برای آن آثاری بسیار مخرب و با وزن بسیار بالا در نظر می گرفتند. این موضوعات باعث می شد تا میانگین P/E بازار در سال های اخیر با کاهش مواجه شده و علیرغم جذابیت بسیاری از سهام برای سرمایه گذاری، وجود چنین ریسک های موجب می شد تمایل چندانی برای سرمایه گذاری در برخی از نمادها وجود نداشته باشد. با وقوع جنگ و وقوع اثرات آن در دنیای واقعی، مشاهده شد که اثرات جنگ بسیار کم تر از تصورات قبل از وقوع آن بوده و لذا این ریسک تا حد زیادی بر روی تصورات سرمایه گذاران تعدیل شده است.
دلیل دیگر برای ترغیب سرمایه گذاران به خرید، تورم سنگین رخ داده در کشور در طول دوره جنگ و انتظار تورمی سنگین برای ماه های بعد از جنگ است. این موضوع باعث شده تا خالص ارزش دارایی های شرکت ها تا حد زیادی افزایش یافته و جذابیت برای خرید سهام آن ها بیشتر شود. افزایش قیمت املاک و مستغلات یکی از مهم ترین پیشران ها در این حوزه بوده است.
موضوعات بنیادی دیگری نیز در پیش بینی سود سها شرکت ها تاثیر مثبت داشته اند. افزایش قیمت ارز و همچنین رشد قیمت جهانی نفت و بسیاری از کامودیتی ها (از جمله مس) باعث شده تا علیرغم وقوع جنگ، انتظار سهامداران برای رشد افزایش قابل توجه سودآوری شرکت ها بوده و لذا تقاضا برای خرید سهام آنها شکل گیرد.
آنچه مسلم است مفروض اصلی برای تمامی تقاضاهای خرید، عدم بروز مجدد جنگ و یا در صورت وقوع جنگ، دامنه محدود آن است. با این وجود باید منتظر ماند و دید آیا این مفروض اصلی محقق شده و یا بازار سهام راهی متفاوت از آنچه هست را طی خواهد کرد؟
نویسنده: حسن خضوعی _ مدیر تحلیل کارگزاری صبا تامین
