بورس در مسیر کشف قیمت؛ نقش حمایت ها و اصلاح ریز ساختارها در مهار هیجان

به گزارش بورس امروز؛ مداخلات حمایتی از سوی ارکان حقوقی و صندوق تثبیت بازار سرمایه در مواجهه با تلاطم‌های شدید، موضوعی است که همواره مورد بحث تحلیلگران قرار دارد. برخی بر این باور هستند که چنین حمایت‌هایی تنها فرآیند اصلاح قیمت‌ها را به تعویق می‌اندازد، اما نگاهی عمیق‌تر به ساختار بازار نشان می‌دهد که هدف اصلی این اقدامات، جلوگیری از خروج هیجانی نقدینگی و مهار رفتارهای هیجانی است. هنگامی که بازار با شوک‌های غیربنیادی و اخبار سیاسی مواجه می‌شود، فاصله میان قیمت و ارزش ذاتی افزایش می‌یابد و در چنین شرایطی، ورود نهادهای حمایتی به عنوان خریدار، مانع از شکل‌گیری روند شدید نزولی ناشی از ترس سهامداران خرد می‌شود. این حمایت‌ها به جای آنکه صرفاً به دنبال رشد دستوری شاخص باشند، با ایجاد نقدشوندگی در سطوح قیمتی ارزنده، به بازار فرصت می‌دهند تا شوک وارده را هضم کرده و مجدداً بر اساس پارامترهای واقعی به تعادل برسد. بنابراین، نقش صندوق تثبیت و بازیگران حقوقی بزرگ را باید در راستای صیانت از کارایی بازار و جلوگیری از قفل شدن معاملات در صف‌های فروش طولانی ارزیابی کرد. در کنار این مداخلات حمایتی، اصلاح ریزساختارهای بازار نیز نقش بسزایی در بهبود مکانیزم عرضه و تقاضا ایفا کرده است. یکی از مهم‌ترین این تغییرات که در تیرماه سال گذشته (۱۴۰۴) عملیاتی شد، افزایش دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی از مثبت و منفی ۳ درصد به ۴ درصد بود. این تصمیم با هدف انطباق بیشتر قیمت معاملاتی این واحدها با تغییرات ارزش خالص دارایی‌های آن‌ها (NAV) اتخاذ شد. با توجه به ماهیت اهرمی این صندوق‌ها، نوسانات سبد دارایی آن‌ها در روزهای پربازده یا نزولی بازار بسیار فراتر از محدوده‌های نوسان معمولی است و همین موضوع سبب می‌شد که قیمت بازار این صندوق‌ها به سرعت به سقف یا کف دامنه نوسان قبلی برسد. این محدودیت در گذشته منجر به ایجاد صف‌های خرید و فروش سنگین و در نتیجه حبابی شدن یا ارزان‌فروشی بیش از حد واحدهای این صندوق‌ها نسبت به ارزش واقعی آن‌ها می‌شد. تغییر دامنه نوسان به ۴ درصد باعث شد تا صندوق‌های اهرمی با سرعت بیشتری به نقطه تعادلی خود برسند و کارایی قیمتی در این ابزارها به شکل معناداری افزایش یابد. البته همچنان شاهد حباب‌های منفی بالایی در این صندوق‌ها می‌باشیم و به‌منظور کاهش این میزان حباب، تصمیمات جدی‌تری نیز می‌بایست اتخاذ گردد. بر اساس دیدگاه‌های نظارتی سازمان بورس، این اصلاح ساختاری موجب شد تا پدیده صف‌نشینی در این نمادها کاهش یابد و معامله‌گران بتوانند در بازه زمانی کوتاه‌تری نسبت به تغییرات لحظه‌ای بازار واکنش نشان دهند. از سوی دیگر، افزایش دامنه نوسان به معنای پذیرش نوسان‌پذیری بالاتر و به تبع آن تغییر در سطح ریسک‌پذیری معامله‌گران فعال در این حوزه است. این ابزار اکنون به عنوان دماسنج دقیق‌تری از انتظارات بازار عمل می‌کند و سرمایه‌گذاران با تکیه بر شفافیت بیشتر ناشی از نزدیکی قیمت به NAV، استراتژی‌های معاملاتی خود را تنظیم می‌نمایند. تاثیر این تغییرات بر رفتار کلی بازار نیز قابل ملاحظه بوده است؛ چرا که صندوق‌های اهرمی به دلیل حجم بالای معاملات و جذابیت برای معامله‌گران نوسان‌گیر، نقش مهمی در جهت‌دهی به جو روانی بازار ایفا می‌کنند. زمانی که این صندوق‌ها به جای قفل شدن در صف‌های خرید یا فروش، به صورت روان معامله می‌شوند، سیگنال نقدشوندگی به کل بازار مخابره می‌گردد و از شدت هیجانات کاذب در سایر نمادها کاسته می‌شود. در نهایت، هم‌افزایی میان مداخلات هدفمند حقوقی‌ها برای حفظ کف‌های قیمتی و اصلاح ریزساختارها برای تسهیل کشف قیمت، منجر به ایجاد بازاری پایدارتر شده است که در آن متغیرهای تحلیلی فرصت بیشتری برای خودنمایی پیدا می‌کنند. این روند نشان می‌دهد که سیاست‌گذار به جای مقابله با ذات نوسانی بازار، به دنبال هدایت جریان نقدینگی به سمتی است که کارایی و شفافیت در بالاترین سطح ممکن حفظ شود.

نویسنده: مجید آتشگر _ عضو هیئت مدیره سیمان ارومیه

منبع: شماره 121 نشریه بورس امروز_ مرداد ماه