از کفهای چندساله تا جذابیت P/E آیندهنگر؛ روایت اصلاح و بازگشت بورس
به گزارش بورس امروز؛ پس از جنگ ۱۲روزه و در ادامه فضای پرابهام سیاسی کشور، بازار سرمایه ایران وارد یکی از سنگینترین مقاطع اصلاحی خود در سالهای اخیر شد. از آن مقطع تا اوایل شهریورماه، افت ممتد قیمت سهام در بسیاری از صنایع بهگونهای پیش رفت که نسبتهای ارزشگذاری، بهویژه P/E و P/S گذشتهنگر، به محدودههای حمایتی تاریخی نزدیک شدند و در برخی نمادها حتی به کفهای چندساله رسیدند. همزمان با این اتفاق، P/E آیندهنگر در بخش قابلتوجهی از بازار به سطوحی رسید که از منظر تحلیلی، جذابیت آن نهتنها نسبت به گذشته بازار، بلکه نسبت به سایر کلاسهای دارایی نیز برجسته بود. این وضعیت در شرایطی رقم خورد که بازار سرمایه بهصورت معناداری از تورم اقتصاد عقب مانده بود.
طی ماههای گذشته، رشد سطح عمومی قیمتها ادامه داشت، اما قیمت سهام عملاً نتوانسته بود خود را با این واقعیت تطبیق دهد. همین عقبماندگی، بهویژه برای سرمایهگذاران حرفهایتر، بهعنوان یک عدمتعادل قیمتی تلقی شد؛ عدمتعادلی که در نهایت توانست زمینهساز یک حرکت اصلاحی رو به بالا در قیمت داراییها باشد.
به بیان سادهتر، نقطه شروع رشد اخیر بورس نه یک محرک بیرونی قدرتمند، بلکه ارزانشدن نسبی بازار در مقایسه با تورم بود. با فروکشکردن فضای هیجانی ناشی از تنشها و ثبات نسبی در متغیرهای سیاسی، اولین موج بازگشت تقاضا در بازار شکل گرفت. در این موج، رشد بازار بیشتر ناشی از تعدیل بیشازحد قیمتها و بهبود نسبتهای ارزشگذاری بود.
اما آنچه باعث شد این حرکت مقطعی باقی نماند و به یک روند صعودی پایدارتر تبدیل شود، تغییر یک محرک مهم در سطح اقتصاد یعنی افزایش شدید فاصله میان نرخ ارز آزاد و نیمایی بود. در ماههای اخیر، شکاف دلار آزاد و دلار نیما به سطوحی بالاتر از ۷۰ درصد رسید؛ فاصلهای که هم از منظر تاریخی غیرعادی است و هم از نظر پایداری اقتصادی دوام چندانی نخواهد داشت.
چنین شکافی عملاً سیگنال میدهد که قیمتگذاری فعلی بسیاری از شرکتها، بهویژه در صنایع صادراتمحور یا کالامحور، بر مبنای نرخی انجام میشود که دیر یا زود ناگزیر به تعدیل خواهد بود. بازار سرمایه نیز قبل از اینکه فاصله این دو ارز کاهش یابد به استقبال این موضوع رفت و به همین دلیل، شکاف ارزی نه بهعنوان یک عامل مجزا، بلکه بهعنوان شتابدهنده روندی که از قبل آغاز شده بود عمل کرد. همچنین طی هفتههای اخیر شاهد واگذاری بلوک تعدادی از نمادهای بزرگ و شاخصساز و بلوکهای بانکی بودیم که این اتفاق میتواند به اصلاح ساختار ترازنامههای گروه بانکی و بهبود ترازهای عملیاتی آنها کمک شایانی نماید. این مبحث بلوکها نیز در بهبود هرچه بیشتر شرایط بازار تأثیرگذار بود.
از سوی دیگر، بازگشت صندوقهای اهرمی به وضعیت صف خرید، پس از یک دوره که خیلی مورد توجه بازار نبودند نشانه تغییر فاز رفتاری سرمایهگذاران است. استقبال از ابزارهای اهرمی نشان میدهد که بخشهایی از بازار، افق کوتاهمدت را صعودی میبینند و حاضرند ریسک بیشتری بپذیرند. در مجموع، رشد تقاضای خرید در بازار سرمایه طی ماههای اخیر را باید نتیجه ترکیب عقبماندگی بازار از تورم، افت قابلتوجه قیمتها پس از شوکهای سیاسی و سپس شکلگیری انتظارات اصلاح ارزی در سایه شکاف بالای دلار آزاد و نیما دانست.
تا زمانی که این عدمتعادلهای کلان پابرجاست، بازار سهام همچنان از منظر نسبی جذاب باقی میماند؛ هرچند پایداری روند صعودی، وابسته به نحوه مدیریت سیاستهای ارزی و پرهیز از بازگشت ناگهانی به نرخگذاریهای دستوری خواهد بود.
نویسنده: سیدمحمود یاسینی اردکانی -مدیر عامل کارگزاری سرمایه گذاری ملی ایران
منبع: شماره 114 نشریه بورس امروز_ دی ماه 1404
