صندوق های حمایتی در بازار سرمایه برای تثبیت بازار چه کردند؟

به گزارش بورس امروز، سجاد میرزایی سووینی کارشناس بازار سرمایه گفت: صندوق تثبیت بازار سرمایه از یازدهم شهریورماه 1394 در راستای اجرای ماده 28 قانون رفع موانع تولید رقابت‌‌پذیر و ارتقاء نظام مالی کشور، جهت انجام رسالت ملی خود ایجاد شد، هدفش تثبیت، کنترل و کاهش مخاطرات سامانه‌‌ای یا فرا دستگاهی، حفظ شرایط رقابت منصفانه، جلوگیری از ایجاد و تداوم ترس فراگیر در زمان وقوع بحران‌‌های مالی و اقتصادی و اجرای سیاستهای عمومی و حاکمیتی در بازار سرمایه کشور بود. همچنین جلب اطمینان سرمایه‌‌گذاران خرد برای تداوم فعالیت در این بازار نیز از دیگر مواردی بود که برای تشکیل این صندوق برای آن گردید. اهداف اصلی این صندوق عبارت است از :

تثبیت، کنترل و کاهش مخاطرات سامانه‌ای یا فرا دستگاهی

سیاست های اعمال شده توسط سایر دستگاه‌ها، در برخی موارد می‌تواند تاثیر جدی منفی بر بازار سرمایه به جای بگذارد و از این رو، محدود کردن تاثیر مخاطرات سامانه‌ای یا فرادستگاهی بر بازار سرمایه، همواره به عنوان یکی از عوامل مهم مد نظر سیاست‌گذاران قرار گرفته است. یکی از اهداف این صندوق، کنترل و کاهش این مخاطرات در بازار سرمایه است.

حفظ شرایط رقابت منصفانه

رقابت منصفانه در بازار سرمایه به منظور حفظ حقوق سرمایه‌گذاران و ذی‌نفعان اهمیت بسیار زیادی برای ایجاد یک بازار با کارایی بالا دارد. سیاست‌گذاران از طرق مختلف می‌توانند به ایجاد و حفظ شرایط منصفانه بپردازند. یکی از روش‌های نیل به این مقصود ایجاد صندوق تثبیت بازار سرمایه است.

جلوگیری از ایجاد و تداوم ترس فراگیر در زمان وقوع بحران‌های مالی و اقتصادی

مطابق اساسنامه صندوق تثبیت بازار سرمایه، شرایط بحران به شرایطی اطلاق می‌شود که در دوره زمانی مشخص، نوسانات شدیدی در نماگرهای بازار سهام ایجاد شود. در این هنگام ترس سرمایه گذاران از وجود بحران، موجب فروش دارایی‌ها با ارزش پایین‌تر از ارزش ذاتی می‌شود. از مهم‌ترین اهداف صندوق تثبیت بازار سرمایه، جلوگیری از ایجاد و تداوم ترس فراگیر در زمان وقوع بحران‌های مالی و اقتصادی در میان سرمایه‌گذاران از طریق حمایت از بازار است. به این منظور، برنامه‌ریزی جهت جلوگیری از ایجاد و تداوم بحران از طریق ارزیابی آسیب‎پذیری و ریسک، توسعه و پیاده‌سازی برنامه مقابله و پیش‌گیری از بحران و تحلیل و گزارش‌دهی به منظور پایش در سطح کلان، انجام می‌پذیرد.

اجرای سیاست‌های عمومی و حاکمیتی در بازار سرمایه کشور در شرایط بحران

بازار سرمایه یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصاد است که دولت‎ها در حین بحران، راهکارهایی را جهت حمایت از این بازار به‌کار می‌گیرند. به این منظور، تشکیل صندوق تثبیت بازار سرمایه یکی از متداول‌ترین روش‌هایی است که سیاست‌گذاران سایر کشورها نیز به کار گرفته‌اند. این صندوق می‌تواند کانال مناسبی برای اجرای سیاست‌های عمومی و حاکمیتی در شرایط بحران بازار سرمایه کشور باشد.

حمایت از سرمایه‌گذاران خرد برای تداوم فعالیت در این بازار

صندوق تثبیت بازار سرمایه در شرایط بحران با ورود به بازار سرمایه، می‌تواند به حمایت از سرمایه گذار خرد پرداخته و از رفتارهای فرصت‌طلبانه احتمالی جلوگیری کند. این امر، می‌تواند موجب ارتقای اعتماد بیشتر سرمایه‌گذاران به ویژه سرمایه‌گذاران خرد به بازار سرمایه شود.

بسیاری از کشورها نظیر رومانی، تایلند، هند، تایوان، تایلند، و غیره، به تاسیس صندوق حمایت از سرمایه‌گذاران جهت حفظ حقوق سرمایه‌گذاران در بورس اوراق بهادار و قراردادهای آتی پرداخته‌اند. ملاحظه می گردد که صندوق تثبت بازار سرمایه مطابق اهداف تعیین شده و رسالت خود می بایستی در زمان رشد و نزول کنترل کافی جهت تثبیت بازار داشته باشد، اما به دلیل کوچک بودن نسبت دارایی و وجوه در اختیار آن با حجم ارزش بازار سرمایه ایران، در زمان بحران ریزش بازار از شهریور 1399 نتوانسته است به حمایت های لازم بپردازد.

از سویی با توجه به سیاست های متخذه دولت میبایستی منابع و وجوه واریزی در زمان رشد بازار به این صندوق تزریق و پیش بینی ریزش شدید و بحران توسط هیات امنا آن صورت می گرفت. متاسفانه به دلایل کسری بودجه و … منابع لازم جهت حمایت سرمایه گذاران خرد و جلوگیری از کاهش ارزش دارایی های آن ها تامین و اختصاص داده نشد تا این صندوق کارایی تعیین شده را برای حمایت از بازار نداشته باشد. باتوجه به اینکه اطلاعاتی از ارزش دارایی آن و میزان خریدها و حمایت این صندوق از بازار سرمایه در دسترس نبوده و افشا نشده است وضعیت پرتفوی ترکیب دارایی صندوق توسعه بازار که در تارنمای آن صندوق ارائه شده است به شرح ذیل است:

همچنین در راستای توسعه بازار با حمایت نهادهای مالی صندوق دیگری تحت عنوان صندوق توسعه بازار سرمایه از بیست و یکم اسفندماه 1391 با هدف جمع‌آوری سرمایه از سرمایه‌گذاران و تشکیل سبدی از دارایی‌ها و مدیریت این سبد با استراتژی بازارگردانی و حضور موثر نهادهای مالی کشور در بازار اوراق بهادار تشکیل شد. همچنین بازارگردانی شرکت های پذیرفته شده در جهت حمایت از بازار اوراق بهادار و افزایش نقدشوندگی اوراق بهادار پذیرفته شده در بورس تهران و فرابورس ایران و تحدید نوسان قیمت آن ها به گونه ای که به عنوان معامله گر روزانه تلقی نگردد، دیگر اهداف ترسیم شده برای تشکیل صندوق توسعه بازار بود.
در حال حاضر این صندوق که موسسین آن عمدتاٌ بانک ها هستند، ارزش دارایی آن در حدود 11 هزار میلیارد تومان است که با توجه به آخرین گزارش افشا شده توسط صندوق برای دوره عملکرد 9 ماهه آن تا سی و یکم فروردین ماه 1400 وضعیت عملکرد آن به این ترتیب بوده است:

سهم صنایع مختلف در پرتفوی صندوق توسعه بازار به شرح زیر است: قابل ذکر است تعداد صنایعی که صندوق در آنها به بازار گردانی پرداخته است از 23 صنعت در انتهای سال مالی گذشته، به 26 صنعت در دوره مالی منتهی به سی و یکم فروردین ماه 1400 تغییر یافته است. همچنین صندوق در 279 نماد در بازار سرمایه فعال بوده است. عکس 3

وضعیت معاملاتی صندوق در شرکت های کارگزاری