چرخش تاریخی در بورس؛ نبض بازار در دست «پول هوشمند»
به گزارش بورس امروز؛ بررسی روند متغیرهای بازار سرمایه از پایان سال ۱۴۰۴ تا اوایل شهریور ۱۴۰۵، حاکی از یک جهش ساختاری است؛ جایی که ارزش داراییهای تحت مدیریت صندوقهای سرمایهگذاری از محدوده۲۶۰ همت با رشدی چشمگیر به بیش ۴۷۰ همت رسیده است. این جهش، فراتر از یک رشد ساده ارزش داراییها، حاکی از افزایش تابآوری تابلوی معاملات در برابر نوسانات هیجانی و چرخش به سمت معاملات منسجم و نهادمحور است. در بازاری با مارکتکپ تقریبی ۱۸ هزار همت، صندوقهای سهامی سهمی تنها معادل ۲.۶ درصد از ارزش کل را در اختیار دارند. اگرچه در نگاه نخست این نسبت کم به نظر میرسد، اما با توجه به اینکه بخش عمدهای از سهام بازار در قالب بلوکهای حاکمیتی، دولتی و مدیریتی قفل شده و شناوری پایینی دارد، این نسبت ۲.۶ درصدی، در حقیقت تمامیت پول هوشمند را در میان بازیگران حقوقی فعال نمایندگی میکند.
میانگین ارزش معاملات خرد روزانه این صندوقهای سهامی، پس از جنگ رمضان از محدوده ۳.۵ همت به حوالی 8.5 همت جهش کرده است ، با فرض اینکه ظرفیت معاملاتی روزانه بازار در محدوده ۴۰ هزار میلیارد تومان باشد، گردش نقدینگی صندوقهای سرمایهگذاری بهتنهایی حدود ۲۱ درصد از کل این پتانسیل را به دوش میکشد؛ تسلط این حجم عظیم از منابع، زمینهساز جهش در کارایی عملیاتی بازار شده است؛ چرا که با ایجاد صرفهجویی در مقیاس، هزینههای سربار و کارمزدهای خرد بهشدت کاهش یافته است. از سوی دیگر، بهرهگیری صندوقها از سامانههای معاملات الگوریتمی در کنار تعهد بازارگردانهای حرفهای، فاصله میان قیمت خرید و فروش را به کمترین حد ممکن رسانده است.
گزارشات رسمی تا پایان خرداد ۱۴۰۵ حاکی از ثبت بالغ بر۸ همت خالص ورود نقدینگی (صدور) به صندوقهای سهامی است که برآوردها نشان میدهد این رقم تا پایان مردادماه از مرز ۱۲ همت عبور کرده است. این امر نشان دهنده اطمینان سرمایه گذاران به کارایی تخصیصی بازار است. رقابت سنگین صندوقهای سهامی و بخشی برای کسب «آلفای مازاد»، باعث شده تا تیمهای تحلیلی این صندوقها، منابع را دقیقاً به سمت شرکتهایی با بنیاد قویتر و جریان نقد آزاد بهتر هدایت کنند. این یعنی همان تخصیص بهینه منابع در سطح اقتصاد کلان است.
دادهها نشان میدهد که ۸۲ درصد از کل دارایی صندوقها (بیش از ۳۸۴ همت) در قالب صندوقهای قابل معامله (ETF) متمرکز شدند و تنها ۱۸ درصد به صندوقهای صدور و ابطالی اختصاص دارد. این حرکت عظیم به سمت ETFها، نقدشوندگی بازار را به شدت افزایش داده و پولها کمتر در فرآیند صدور و ابطال قفل میشود و به صورت لحظهای در بازار میچرخند و عمق مظنههای خرید و فروش را بیشتر میکنند. از طرفی ترکیب داراییها (۳۶٪ سهامی، ۲۹٪ اهرمی و ۲۸٪ بخشی) نشاندهنده عطش بالای سرمایهگذاران برای کسب بازدهی مازاد است؛ صندوقهای اهرمی به ابزار تخصصی بازدهی مضاعف بر شاخص تبدیل شدهاند و صندوقهای بخشی بستری برای چرخش هوشمند میان صنایع را فراهم ساختهاند.
یکی از مهمترین پیامهای این آمار، تغییر رفتار استراتژیک سرمایهگذاران است. سرمایهگذاران امروزه متوجه شده است که خرید سهامهای منفرد آنان را در معرض ریسک غیرسیستماتیک شرکتها نظیر توقفهای طولانیمدت نمادها، ریسکهای شرکتی، حاکمیت شرکتی ضعیف و خطاهای مدیریتی قرار میدهد. در همین راستا، رشد 81 درصدی داراییهای تحت مدیریت صندوقها نشانهای روشن از یک چرخش تاریخی است؛ جایی که بورس ایران با خروج از رفتارهای تودهوارد، قابلیت وارد شدن به دوران سرمایهگذاری حرفهای و ابزارمحور را دارد. ثمره ملموس این گذار آن است که، نبض بخش عمده شناوری بازار در دست مدیران حرفهای میتپد. با این حال، سهم تنها ۲.۶ درصدی این صندوقها از ارزش کل بازار، فضای بسیار وسیعی را برای جذب نقدینگی جدید از بازارهای موازی نمایان میسازد.
محمد متین لطفی – مدیر تحلیل سبدگردان داریوش
منبع: شماره ۱۲۲ نشریه بورس امروز_ شهریور ماه
