مس بهمثابه نفت جدید
به گزارش بورس امروز؛ مس مصارف بسیار گستردهای در صنایع مختلف دارد بهطوریکه مطالعات حاکی از آن است که از 124 رشته صنعت فعال چین، تعداد 113 صنعت با مس مرتبط هستند. به علت این کاربرد گسترده مس در بخشهای مختلف اقتصاد تحلیلگران اصطلاح «دکتر مس» را برای توصیف قدرت پیشبینیکنندگی مس در نقاط عطف اقتصاد جهانی بهکاربردهاند. امروزه به دلیل اهمیت آن در گذار به انرژی سبز توسط گلدمن ساکس لقب «نفت جدید» به آن اختصاص داده شده است. در این یادداشت بهاختصار به پویاییشناسی عرضه و تقاضا و قیمت این فلز استراتژیک پرداخته شده است.
در بخش تقاضا، روندهای تقاضای مس را میتوان به 3 دوره متمایز تقسیمبندی کرد: در دوره اول که قبل از سال 2002 را شامل میشود و آن را «دوره چرخه مس]» مینامند،
تقاضای مس وابسته به چرخه تولیدات صنعتی اروپا بوده و شاید در همین دوره است که مس خود را بهعنوان دکتر مس مطرح نمود. در دوره دوم بین سال 2002 تا 2018 که به «دوره چین» یا «چرخه بزرگ کامودیتی» معروف است؛ رشد زیاد تقاضای مس متأثر از رشد اقتصادی و توسعه شهرسازی چین است. درنهایت دوره سوم که از 2018 آغاز گشته است، رشد تقاضای مس مرهون توافق فرانسه در سال 2015 برای گذار به انرژی سبز[4] و تبع آن جایگزینی هیدروکربنها با برق است. مصرف مس جهانی از 0.5 میلیون تن در سال 1900 به حدود 2 میلیون تن پس از جنگ جهانی دوم و سپس به 25 میلیون تن در سال 2020 و 26.5 میلیون تن در سال 2023 رسید. از سال 1960 تا سال 2023 مصرف مس طی حدود 6 دهه بهطور متوسط 2.7 درصد بهطور سالیانه رشد داشته است. بهواسطه افزایش جمعیت، افزایش مصرف سرانه مس و گذار به انرژی سبز، تقاضای مس همچنان رشد خواهد کرد. در گذار به انرژی سبز، مس در بسیاری از فناوریها مانند فُتوولتائیک (5.5 تن مس به ازای هر مگاوات)، انرژی بادی (4.7 تن به ازای هر3 مگاوات)، ذخیره انرژی (9 تا 235 کیلوگرم به ازای هر مگاوات بسته نوع باتری)، شبکه برق، خودروهای برقی (40 تا 83 کیلوگرم به ازای هر خودرو) کاربرد گسترده دارد. بر اساس پیشبینی آی.سی.اس.جی. در کوتاهمدت در سال 2024 با 2.2 درصد رشد تقاضای مس به 27.1 میلیون تن و در سال 2025 با 2.7 درصد رشد تقاضا به 27.8 خواهد رسید. بر اساس مطالعات مکنزی در بلندمدت تا سال 2030 مصرف مس به 37.8 میلیون تن، تا سال 2040 به 47.8 میلیون تن و تا سال 2050 مصرف مس به 57.0 میلیون تن (2.28 برابر مصرف سال 2020) خواهد رسید. نقش مصارف مس در گذار به انرژی سبز در سال 2030 به میزان 4.3 میلیون تن (معادل 11 درصد کل مصرف)، در سال 2040 معادل 4.2 میلیون تن (معادل 9 درصد کل مصرف)، و در سال 2050 معادل 6.9 میلیون تن (معادل 12 درصد کل مصرف) برآورد شده است.
در بخش عرضه، بر اساس پیشبینی آی.سی.اس.جی. (در گزارش دسامبر 2024) تولید معادن در سال 2023 حدود 2 درصد رشد داشت که انتظار میرود با روند کاهنده به 1.7 درصد در سال 2024 برسد. به رغم بهبود تولید معادن گراسبرگ و اسکوندیدا، افزایش ظرفیت معدن تنکه و احداث واحدهای ذوب جدید کوچک، به دلیل تعطیلی معدن کوبر پاناما با ظرفیت 330 هزار تن، رشد تولید نمیتواند به 2 درصد رشد سال قبل برسد. رشد بالای 3.5 درصدی تولید معادن در سال 2025 ناشی از افزایش ظرفیت معدن کاموا-کاکولا در کونگو، معدن زیرزمینی او تولگوی در مغولستان و معدن مالمیژکوی در روسیه و سایر معادن کوچک و متوسط است. تولید مس پالایششده در سال 2024 به دلیل توسعه واحدهای الترووینیگ کونگو و واحدهای الکترولیت چین و بازیافت بیشتر، عرضه میتواند 4.2 درصد رشد کند؛ اما در سال 2025 به دلیل محدودیت در دسترسی به کنسانتره به رشد 1.6 درصدی محدود خواهد بود. بنابراین، در چشمانداز کوتاهمدت در سال 2024 تولید مس تصفیه با 4.2 درصد رشد به 27.6 میلیون تن و در سال 2025 با 1.6 درصد رشد به میزان 28.1 میلیون تن خواهد رسید؛ درنتیجه در سال 2024 حدود 469 هزار تن و در سال 2025 معادل 194 هزار تن مازاد عرضه وجود خواهد داشت. باید توجه داشت که موازنه عرضه و تقاضا در کوتاهمدت بسیار به تعادل نزدیک است و اتفاقات پیشبینی نشده میتواند موجب مازاد تقاضا شود. در بلندمدت بر اساس برآورد مکنزی تقاضای مس به علت گذار به انرژی سبز در سال 2031 میتواند به 36.6 میلیون تن برسد. درحالیکه با باز فعال شدن و یا توسعه پروژههای احتمالی، تولید میتواند حداکثر به 30.1 میلیون تن برسد و درنتیجه 6.5 میلیون تن مازاد تقاضا وجود دارد.
قیمت مس برای انتهای سال 2024 برابر 9,482 دلار، برای سال 2025 برابر 10,413 دلار به ازای هر تن پیشبینی شده است و احتمالاً قیمت از زمان غالب شدن جریان خبری مازاد تقاضای مس ناشی از گذار به انرژی سبز افزایشی خواهد شد.
نویسنده: دکتر محمدجواد بناءزاده- تحلیلگر بازار سرمایه
منبع: شماره 101 نشریه بورس امروز– آذرماه 1403
