سایه انتخابات بر شاخص بورس

به گزارش بورس امروز؛ اهمیت بازار سرمایه در مجموعه بازارهای مالی متشکل از بازار پول، سرمایه و بیمه، به دلیل انجام وظایفی همچون تأمین مالی درازمدت و مدیریت ریسک نقش مهمی دارد. این بازار که در دولت های مختلف شاهد رشد و افت های متعددی بوده است، به دلیل توجه دولتمردان به عنوان ابزار تأمین مالی کسری بودجه مورد استفاده قرار گرفته است. در ادامه نگاهی به تغییرات این بازار طی دولت های نهم تا سیزدهم خواهیم داشت.
در دوره های ریاست جمهوری مختلف به دلیل اعمال سیاست های اقتصادی متفاوت و یا مشابه، شاهد تغییراتی بر بازارهای مالی همچون بازار بورس و اوراق بهادار بودیم. اگرچه هدف ابتدایی این گزارش مقایسه دوره های ریاست جمهوری از ابتدای انقلاب بوده است اما به دلیل محدودیت دسترسی به اطلاعات شاخص، بررسی ها از دوره ریاست جمهوری نهم تا به اکنون صورت گرفت.
دوره ریاست جمهوری نهم از مرداد 1384 تا مرداد 1388 بوده است که ریاست دوره بعد نیز توسط دولتمردان دوره نهم انجام شد و پس از انتخاب این دولت فعالیت خود را در دوره دهم که از مرداد ماه 1388 تا مرداد 1392 بوده است، ادامه دادند. همان طور که در نمودار زیر مشاهده می کنید، در یک سال پایانی دولت نهم بازار سرمایه روند صعودی معمولی را طی نمود.

به طوری که در پایان سال 1387 شاخص به رقم 7،972.3 واحد کاهش یافت و با شروع سال 1388 شاهد رشد شاخص بورس بودیم. همچنانکه مشخص است با تزریق نقدینگی در ابتدای سال 1388 روند بازار سرمایه افزایش 8 درصدی همراه شد. با نزدینک شدن به تایم انتخابات مجدد بازار با گپ چند روزه رو به رو شد اما با شروع مجدد فعالیت دولت مذکور روند به صورت نوسانی ادامه یافت.
با شروع دولت دهم، روند بازار سرمایه با رشد روبرو شد. تزریق نقدینگی به بازار، موجب توجه سرمایه گذاران به بازار سرمایه گردید؛ به طوری که در فروردین ماه سال 1390 شاهد یک رشد 250 درصدی نسبت به شروع فعالیت خود در 14 مرداد 1388 گردید.

با وجود سیاست های تبیین شده در دولت دهم، با نزدیک شدن به پایان دوره ریاست، شاهد نزول شاخص کل بورس اوراق بهادار بودیم؛ به طوری که در 6 فروردین 1392 شاخص به رقم 39،351.1 واحد رسید که نسبت به فروردین سال 1390 به میزان 49 درصد کاهش یافت. با شروع وضعیت انتخاباتی، شاهد تزریق نقدینگی به بازار سرمایه و رشد مجدد شاخص بودیم که در ابتدای دولت یازدهم به رقم 57،397.2 واحد با رشد 62 درصدی رسید.

با شروع دولت یازدهم، روند بازار سرمایه به صورت فصلی با نوسان همراه شد. همان طور که در تصویر زیر مشاهده می کنید، در دی ماه سال 1395 دولت با حمایت از بازار و تزیق نقدینگی، عدد شاخص را به 79،966.5 واحد رساند که با گذشت 2 ماه، رقم شاخص به 77،230 واحد کاهش یافت.
این حمایت های نوسانی در ادامه همچنان تداوم یافت تا در دی ماه سال 1394 به رقم 61،414.2 واحد کاهش یافت و مجدداً با تزریق نقدینگی و اعمال سیاست های حمایت از صنایع بزرگ رقم شاخص در نیمه نخست فروردین 1395 به 81،536.9 واحد افزایش یافت که به نوبه خود در دولت یازدهم رشد قابل توجهی بوده و نسبت به ابتدای شروع فعالیت به میزان 195 درصد افزایش یافت.

دولت به دلیل رفع کسری بودجه و تأمین هزینه های انتخاباتی برای سال 1396 همچون دولت گذشته که با تزریق پول به بازار به تشویق جهت شرکت در انتخابات اقدام میکرد، با در کنار برداشت پول و توجه به شرایط بازار، موجب کاهش شاخص به رقم 76،647.4 واحد در 11 مرداد ماه سال 1396 گردید.
با شروع مجدداً هیئت دولت مذکور در دوره جدید، سیاست های جدیدی برای توجه به بازار شد. در این دوره، دولت با تشویق مردم به ورود به بازار سرمایه و اعمال سیاست های حمایتی ویژه به بازار، شاخص بورس اوراق بهادار به قله 1،941،193.5 واحدی در 7 مرداد ماه 1399 رسید. اما این رشد دیری نپاید که روند شدید نزولی را به خود گرفت.

همچنانکه مشخص است اعمال سیاست تشویقی به بازار سرمایه که بدون انجام راهکارها و ابزارهای درست، موجب تغییر دیدگاه سرمایه گذاران به بازار سرمایه و متضرر شدن تعداد بسیاری از سهامداران خرد گردید. با توجه به اینکه در سال های پایانی مجدداً تزریق نقدینگی محدودی توسط دولت جهت پوشش بخشی از ضرر سهامداران صورت گرفت اما عدد شاخص به قله گذشته بازنگشت و روند نزولی خود را ادامه داد به طوری که در روزهای پایانی دولت دوازدهم به رقم 1،360،246.6 واحد رسید.
در نمودار زیر روند عملکرد شاخص کل بورس در دولت سیزدهم به تصویر کشیده شده است. از ابتدای شروع فعالیت دولت سیزدهم بازار همچون گذشته به عنوان منبعی برای تأمین کسری بودجه تلقی شده است اما در این بین حمایت هایی نیز صورت گرفت و با تزریق نقدینگی در برخی دوره ها شاهد بهبود شاخص بودیم اما این سیاست ها به صورت کوتاه مدت اعمال گردید که منجر به ایجاد روند نوسانی در طی سال های 1400 تا 1401 گردید.

در نیمه دوم سال 1401 شاهد تلاش دولت برای جذب مجدد سرمایه گذاران خرد به بازار سرمایه بودیم؛ به طوری که در 13 دی ماه سال 1401 شاخص کل بورس اوراق بهادار به رقم 1،591،353.9 واحد رسید که با کف سازی ادامه دوره، در نیمه نخست دومین ماه سال 1402 قله 2،440،167.5 واحدی را فتح کرد اما این تزریق نقدینگی به دلیل ناپایداری و نیاز دولت به تأمین کسری بودجه دوام چندانی نداشت؛ لذا در ادامه سال شاهد کاهش های پی دی پی شاخص بورس بودیم تا در نهایت سومین سال ریاست دولت سیزدهم را با کاهش به رقم 2،195،092.3 واحد به اتمام برساند. لازم به ذکر است در سال 1403 این کاهش ادامه یافت تا در پایان اردیبهشت ماه به رقم 2،112،560.3 واحد رسید. ارزش بازار بورس اوراق بهادار که در سامانه کدال از دی ماه سال 1398 در دسترس بوده است، طی سال های 1398 تا 1400، از رقم 13،204،598.514 میلیارد ریال به رقم 54،696،765.124 میلیارد ریال رسید. در واگذاری ریاست توسط دولت دوازدهم به دولت سیزدهم ارزش بازار بورس اوراق بهادار با رشد 32 درصدی همراه گردید و به ارزش 72،928،813.203 میلیارد ریال در پایان اردیبهشت ماه 1403 رسید.

منبع: شماره 95 نشریه بورس امروز– خرداد 1403