واکاوی نقش اقتصاد جهانی، هزینههای تولید و قیمت کامودیتیها
به گزارش بورس امروز؛ در عصر گذار به انرژی سبز اهمیت مس اهمیت راهبردی یافته است؛ بهطوریکه بر اساس ارزیابی وزارت انرژی ایالات متحده آمریکا در میانمدت (تا سال 2035) مس جزء عناصر تقریباً حیاتی دستهبندی شده است. در این یاداشت سعی شده است با توجه به اهمیت روزافزون مس در اقتصاد و بازارهای مالی، براساس مطالعات معتبر جهانی به واکاوی عوامل موثر بر قیمت مس پرداخته شود. در کنار عوامل بدیهیتر مانند: میزان تولید معادن، رشد جمعیت و رشد مصرف سرانه متغیرهای دیگری شامل: متغیرهای اقتصادی چین، شاخص دلار، فلزات گرانبها، موجودی انبارها، هزینههای انرژی، هزینههای تولید و ذوب و پالایش بر قیمت مس اثرگذار هستند:
- اقتصاد چین: باتوجهبه حجم تقاضای مس چین، اقتصاد کشور چین اهمیت ویژهای دارد. متغیرهای اقتصادی چین شامل: تورم، صادرات کالاها و خدمات چین، واردات مس و مصرف مس پالایش شده میتوانند تا 86 درصد روند فعلی و آتی قیمت مس را تبیین نمایند. مطالعهای روی رشد تولید صنعتی چین نشان داده است که یک درصد رشد تولید صنعتی چین میتواند قیمت فلزات اساسی را 6 درصد افزایش دهد. این رشد برای مس به بیش از 6 درصد، آلومینیوم 5 درصد، نیکل 7 درصد، قلع 7 درصد، روی 7 درصد است. رشد تولید صنعتی چین میتواند بین 7 تا 13 درصد تغییرات فلزات پایه مختلف و 11.95 درصد رشد قیمت مس را توضیح دهد.
- شاخص دلار: تغییرات شاخص دلار میتواند موجب تغییرات قیمت مس شود؛ زیرا مس و سایر کامودیتیها با دلار معامله میگردند. هنگامی که سایر شرایط ثابت باشد، ارزش دلار میتواند بر قیمت کامودیتیها در بازار جهانی مؤثر باشند. زیرا با تقویت شاخص دلار، برای مصرفکنندگان قیمت مس با ارز محلیشان بیشتر میشود و لذا تقاضا و قیمت دلاری آن کاهش مییابد.
- نرخ بهره: افزایش نرخ بهره موجب افزایش هزینه نگهداشت موجودی مس میشود و در نتیجه عرضه مس زیاد و قیمت کاهش مییابد. در نتیجه نرخ بهره با قیمت مس رابطه معکوس دارد.
- موجودی انبارها: بر اساس نظریه انبارش با کاهش موجودی انبار کامودیتیها قیمت نقد آنها نسبت به قیمت آتی آنها و نوسانات قیمت نقد آنها نسبت به نوسانات قیمت آتی آنها فزونی خواهد یافت. افزایش موجودی انبار مس میتواند دال بر افزایش عرضه و درنتیجه کاهش قیمت باشد.
- هزینه انرژی: روش علیت گرانجر موید رابطه میان قیمت نفت و قیمت مس است. قیمت آتی نفت وست تگزاس اینترمدیت با ضریب همبستگی 0.655 با قیمت مس رابطه مستقیم قوی و قیمت آتی گاز طبیعی با ضریب همبستگی 0.526 با قیمت مس رابطه همبستگی متوسط دارد.
- هزینههای تولید و ذوب و پالایش: در اقتصاد هزینه نهایی به میزان تغییرات هزینه کل بر اثر افزایش تولید بهاندازه یک واحد گفته میشود. تولید با قیمتی کمتر از هزینه نهایی از لحاظ اقتصادی توجیهپذیر نمیباشد. هزینههای نقدی واحدهای تولیدکننده مس برابر 5640، تمام هزینههای حفظ پایداری تولید برابر 6606 و هزینه نهایی بلندمدت برابر 8151 دلار میباشد. تولید با قیمت مس کمتر از این مبلغ هزینه نهایی بلندمدت از لحاظ اقتصادی توجیهپذیر نمیباشد.
رابطه منفی بین هزینه ذوب و پالایش با قیمت مس وجود دارد بهطوریکه هر 10 درصد افزایش در هزینه ذوب پالایش با 1.8 درصد کاهش قیمت مس پالایش همراه است. این رابطه از دینامیک رابطه بین معدندار و واحدهای ذوب ناشی میشود. افزایش عرضه کنسانتره موجب افزایش بهرهبرداری از ظرفیت واحدهای ذوب و پالایش میشود؛ که این موضوع به نوبه خود منجر به افزایش هزینههای ذوب و پالایش و عرضه مس پالایش شده میگردد و در نهایت افزایش عرضه مس با کاهش قیمت همراه خواهد بود.
- فلزات جایگزین: آلومینیوم در رادیاتور خودرو، لولههای خنککننده و منجمدکننده، تجهیزات برقی و خطوط انتقال برق میتواند بهعنوان جایگزین مس عمل نماید. تیتانیوم و فولاد در مبدلهای حرارتی میتواند جایگزین مس باشد. کل جایگزینیها در سال 2021 معادل 32 درصد از کل مصرف مس بوده است و ممکن است این روند تا سال 2026 ادامه یابد. علیرغم محدودیتهای فنی، آلومینیوم میتواند به عنوان یک جایگزین هزینهبر مطرح باشد. کابلهای زیرزمینی و زیر دریایی که به ترتیب 50 درصد و 30 درصد شبکه انتقال و توزیع را تشکیل میدهند، با جایگزین کردن آلومینیوم در این کابلها، تا سال 2040 تقاضای مس میتواند تا یک سوم کاهش یابد.
- سایر عوامل: آتی قهوه با همبستگی 0.595، آتی سویا با هبستگی 0.741 و آتی گوشت با همبستگی 0.575 رابطه معناداری با قیمت مس دارند. آنها در کنار واردات مس چین این عوامل را جزء تأثیرات سیاست کشورها برای قیمت مس دستهبندی کردهاند اما واردات مس موید همبستگی معناداری نیست و ممکن است سایر عوامل ذکر شده ناشی از صید داده باشند و یا توامان با متغیر دیگری مانند چرخه تجاری رابطه علی داشته باشند.
بهمنظور پیشبینی قیمت مس باید علاوه بر عوامل فوق به تغییرات الگوی مصرف ناشی از گذار به انرژی سبز و نوآوریهای نوین در استخراج و ففراوری مس نیز توجه ویژهای داشت.
نویسنده: دکتر محمدجواد بناءزاده- فعال بازار سرمایه
منبع: شماره 103 نشریه بورس امروز– بهمن ماه 1403
