گذر صادرات فولاد از اتوبان بورس کالا

تولید و مصرف فولاد امروزه، یکی از شاخص های اصلی توسعه یافتگی کشورها و جوامع به شمار می آید. به گونه ای که صنعت فولاد علاوه بر صنعتی‌ کردن کشورهای غربی و بلوک شرق سابق، در توسعه کشورهای شرق آسیا نیز نقش محوری، بازی کرده است. در این میان، کشورهای بدون منابع طبیعی و مواد اولیه لازم برای ایجاد صنعت فولاد نیز به استقرار این صنعت در کشور خود مبادرت ورزیده اند.

اهمیت صنعت فولاد در اقتصاد کشور بود که سبب شد تا در برنامه‌‌های دوم و سوم توسعه، برنامه‌ریزی‌هایی برای توسعه این صنعت انجام شود. به عنوان مثال در برنامه سوم بر اساس پیش‌بینی می‌بایست تا پایان برنامه یعنی سال ۱۳۸۳، ظرفیت تولید فولاد کشور به ۷/۱۴ میلیون تن برسد؛ اما این رقم، به دلیل عدم ارزیابی صحیح از توانایی ها در ایجاد ظرفیت در ابعاد مختلف در کشور و عدم برنامه‌ریزی مناسب عملی نشد. عدم توازن زنجیره فولاد درنهایت منجر به آن شد که در سال ۱۳۹۳  طرح جامع فولاد کشور تدوین شود. بر این اساس گفت و گویی با محمد مهدی یارجانلی مدیرعامل شرکت صنعت ورق آرین پاژ صورت گرفته است که مشروح آن در ذیل آمده است:

از آنجا که هدف بلندمدت صنعت فولاد دستیابی به تولید ۵۵ میلیون تنی است، بعنوان یک شرکت فعال در صنعت فولاد تا چه میزان ادغام واحدها را در پیشبرد اهداف کلان صنعت فولاد موثر می دانید؟

اگر بخواهیم وضعیت فولاد کشور را منطبق بر برنامه ها ببینیم، شاید از همه جهات مناسب نباشد چراکه همه زیرساخت ها و سیستم ها متناسب با تولید و ظرفیتی که در کشور برای فولاد ایجاد شده، رشد نکرده است. البته گفتنی است اقدامات موثر و قابل توجهی برای پیشبرد اهداف صنعت فولاد در چند سال اخیر صورت گرفته و تمرکز موجود بر صنعت فولاد منجر به شناسایی،آمایش و توازن  بخشی از ظرفیت هایی که تقدم و تاخر برای زنجیره فولاد داشته اند، شده است. در حقیقت امر اگر بخواهیم نسبت به شرایط گذشته کشور در حوزه صنعت فولاد بررسی داشته باشیم روشن است که پیشرفت های موثری در این زمینه صورت پذیرفته است. تا قبل از ان ایران  جز کشورهای پیشرفته در صنعت و به طور اخص در صنعت فولاد نبود لذا می توان ادعا کرد در این کشور رشد بیشتر صنایع با صنعتی شدن فولاد همراه شد.

مدیرعامل شرکت صنعت ورق آرین پاژ ادامه داد: به نظرم برنامه جامع تولید فولاد می تواند محقق شود، اما یکی از شروط این است که به درستی  زیرساخت های مورد نیاز را مبتنی برنیازهای افق دستیابی به تولید ۵۵ میلیون تنی منطبق کنیم. باید واقع بینانه بررسی شود که باتوجه به نیاز سرانه، تولیدات به چه میزان می توانند این نیاز  را پوشش دهند؟ باید توجه داشته باشیم حدود ۳۰ میلیون تن از این تولید باید صادر شود. به هر حال رقبای منطقه ای ما به شدت در حال فعالیت هستند. اما  کشورما یک فرصت بسیار خوب در سال جاری را از دست داد. تصمیم گیری هیجانی و به دور از منطق در بخش صادرات فولاد سبب کشیده شدن ترمز صادرات فولاد ایران شد.

از یک سو با تصمیمات عجولانه سبب شدیم این بخش در حال حاضر با مشکلات بزرگی دست و پنجه نرم کند و از سویی دیگر باعث کاهش شدید ورود ارز به کشور شد. همچنین تامین ارز برای تولید کنندگان فولاد به مانعی در خرید به موقع مواد اولیه و تجهیزات و قطعات یدکی تبدیل شده بود. و اکنون به دلیل اعمال تحریم ها بدرستی قادر به خرید مواد اولیه و قطعات نیستند و اگر خرید انجام شود باید به سبب افزایش هزینه های خرید، بیمه و حمل و نقل، مبالغ بالاتری پرداخته شود. اما بزرگترین آسیب به بخش مشتریان به ویژه مشتریان بزرگ منطقه ای و اروپایی وارد شده است.

معتقدم، مهمترین اصل برای پیشرفت این است که همه مردم ایران و مسئولین، به کشور به چشم یک شرکت بزرگ سهامی عام نگاه کرده و تمام تلاش خود را برای افزایش سودآوری آن داشته باشند. این موضوع سبب رشد توسعه و بهبود سطح رفاه در کشور می شود. از این رو شاید مهم تر از ادغام شرکت ها و خصوصا” واحد های فولادی صادراتی، ادغام ایدئولوژی‌های صادراتی باشد. لزومی  ندارد که همه شرکت ها به هم متصل شوند، بلکه باید گروه ها و شرکت هایی ایجاد شوند تا محصولات فولادی را تجمیع کرده و با یک برند به دنیا صادر کنند. در این طرح ایده هایپرمارکت فولاد می تواند یک راهگشای مناسبی برای برون رفت از مشکلات فعلی صنعت فولاد باشد. از این رو درنظر داریم برای معرفی هرچه بهتر هایپرمارکت تخصصی فولاد، این طرح را از مجموعه فولاد صنعت ورق آرین پاژ کلید زنیم.

گفتنی است در سایر کشورها پیش از این، طرح هایپرمارکت فولاد به نوعی اجرایی شده و هم اکنون رقبای شاخصی با رویکرد میتسویی در این صنعت حضور  دارند. لازم به ذکر است که امروزه در دنیا این برندها هستند که محصولات را به فروش می رسانند، بطوری که تولیدکنندگان چندان تمایلی به حضور در بخش فروش ندارند. با توجه به لزوم تخصص و تجربه کافی برای موفقیت در این بخش، هایپرمارکت ها می توانند در این زمینه هوشمندانه تر و تخصصی تر عمل کنند. از سویی دیگر بهتر است شرکت های تولیدی تمام توان خود را در بخش تولید به کار برند و هزینه بخش فروش را صرفه جویی کنند. بخش فروش خود نیازمند یک سازمان عریض و طویل با هزینه های بسیار سنگین است که در صورت ایجاد هایپرمارکت تخصصی هر صنعت، با تجمیع فروش تک تک شرکت های تولیدی در این هایپرمارکت ها،  صرفه جویی قابل توجهی برای شرکت های تولیدی به ارمغان خواهد آمد.

مدیرعامل شرکت آرین پاژ معتقد است: ایجاد هایپرمارکت تخصصی فولاد یکی از مهم ترین راهکارها برای باز کردن گره های بر سر تولید فولاد است که می تواند ما را به افق تولید ۵۵ میلیون تن نزدیک کند.

یکی دیگر از راهکارهای ارائه شده از سوی این فعال صنعت فولادی  برای بهبود وضعیت صادرات فولاد کشور، فعالیت وزارت امور خارجه در حوزه مذاکرات بین المللی است. مسئولان وزارت امور خارجه باید در هر مذاکره ای که با سایر  کشورها، این موضوع را مطرح کنند که آیا محصولات ایران در کشور مورد نظر به فروش می رسد؟ باید مذاکرات با هدف به تحقق رسیدن این فروش بوده و به گونه ای صورت گیرد که بازارهای هدف جدید در کشورهای مورد نظر برای محصولات کشورمان ایجاد شود. در این بین باید علاوه بر موارد یاد شده این موضوع را نیز در نظر گرفت که شرکت های خصوصی را از خود جدا ندانسته و برای رشد و تعالی این شرکت ها و کلیه محصولات برند ایران در بازار خارجی تلاش کنند. این یک وظیفه برای تمام دولت هایی است که بر سر کار می آیند.

به نظر یارجانلی؛ این یکی از وظایف اصلی هر دولت است که در راستای رشد تولید و درآمد ناخالص ملی، برای صادرات محصولات خود و یافتن بازارهای خارجی به شدت تلاش کند. این حقیقت تلخ همیشه همراه تولید کنندگان و صادرکنندگان بوده که اگر سهمی را نتوانند در بازارهای خارجی از آن خود کنند،  رقبا به هر طریق ممکن آن سهم از بازار ما را کاهش می دهند.

وی با اعلام نگرانی از پیامدهای ناشی از جلوگیری صادرات فولاد، نحوه تامین مالی برای بهبود محیط کسب و کار و رسیدن به اهداف بالای تولید را مورد تاکید قرار داد. مدیرعامل صنعت ورق آرین پاژ اظهار داشت: برای این مورد باید ساختارهای مالی متفاوتی تعریف شود تا هر بخش بسته به نیاز خود آن را انتخاب کند. در این بین می توان از تجربیات سایر کشورها در سطح جهانی بهره برد. راهکارهای تامین مالی که در آن شرکت ها با گردش مالی آسان و برخورداری از  امنیت بالای سرمایه گذاری، بتوانند به درستی نیازها و گردش مالی خود را تامین کنند.

یارجانلی معتقد است که با اصلاح ساختارها و توسعه ابزارهای مالی و بهبود قوانین مالی می توان در این حوزه نیز شرکت ها و بنگاههای اقتصادی را یاری داد. در این بین همچنین با ایجاد راهکارهای مالی جدید می توان بر بیمارهای اقتصادی از جمله رکود غلبه کرد. از این رو یکی از بهترین راهکارها و ابزارها  برای تامین مالی مناسب، بورس است. وی امیدوار است بخشی از صادرات محصولات فولادی از طریق بورس انجام شود. بر این اساس یکی از پیشنهادات وی ایجاد راهکارهایی برای عملی شدن صادرات از طریق بورس است.

وی یاد آورشد: اگرچه هم اکنون بورس کالا در این بخش اقدامات مفیدی را انجام داده است اما همچنان مشکلاتی نیز در این بین وجود دارد که باید با همدلی و هم اندیشی برطرف شود.

به نظر این فعال بخش فولادی، یکی از مهم ترین موانع بر سر راه صادرات فولاد، نداشتن سرمایه در گردش کافی شرکت های تولیدی وصادرکنندگان است به گفته وی، با وجود سرمایه مکفی قطعا” موثرتر می توان هم به تولید پرداخت و هم انتظار افزایش صادرات داشت.

بر این اساس این سوال مطرح است که به چه میزان یک شرکت تولیدی برای تامین سرمایه در گردش مناسب می تواند محصول پیش فروش کند؟ گفت: یک شرکت تولیدی قطعا نمی تواند با افزایش تعهدات طولانی مدت به فعالیت خود ادامه دهد. ایجاد ساز و کارهای مناسب مالی از یک سو و حمایت دولتمردان از سویی دیگر  می تواند تاثیر بسزایی در افزایش بهره وری واحدهای تولیدی به خصوص بخش فولاد داشته باشد.

یارجانلی پیشنهادی نیز در خصوص فائق آمدن بر شرایط کنونی داشت. به عقیده وی؛ در حال حاضر باید این موضوع را در نظر گرفت که اگر وارداتی به کشور انجام می شود همگی در هر جایگاهی همت کنیم تا حتما در برابر آن کالایی از کشور صادر شود و  به این ترتیب ضمن جلوگیری خروج ارز از کشور، به قدرت صادراتی تولیدکنندگان افزوده می شود. به عنوان مثال می توان  با حمایت دولت و تلاش بنگاه های اقتصادی کشور در این حوزه فولاد را به دنیا فروخت و در ازای آن نیازهای وارداتی را تامین کرد.

به گفته مهندس یارجانلی؛ برنامه شرکت آرین پاژ در افق ۱۰ ساله خود ورود به بازار سرمایه و تامین مالی از طریق آنست. همچنین یکی دیگر از اولویت  های اصلی این شرکت بحث عرضه در بورس کالا است. اما باید حضور در بورس برای تولیدکنندگان و متقاضیان منطقی و جذاب باشد تا دادوستدها در این بازار رونق یابد. اما نباید صرفا بورس تنها به درگاهی برای فروش محصولات تبدیل شود.