رویکرد جدید بانک مرکزی برای ارتقای تابآوری شبکه پرداخت در برابر تهدیدات سایبری
به گزارش بورس امروز؛ عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در نشست علنی مجلس در تاریخ ۱۰ شهریورماه، با ارائه گزارشی از وضعیت زیرساختهای بانکی و چالشهای امنیتی پیش روی آنها، بر اهمیت استراتژیک پایداری شبکه پرداخت در اقتصاد کشور تأکید کرد. وی شبکه بانکی را نه تنها یک زیرساخت فنی، بلکه امانتدار داراییهای مردمی و رکن اصلی ثبات اقتصادی دانست که هرگونه اختلال در آن، مستقیماً اعتماد عمومی و جریان پولی کشور را تحت تأثیر قرار میدهد.
آمار تراکنشها و ابعاد تهدیدات
رئیس بانک مرکزی با ارائه آماری از حجم فعالیتهای شبکه، نشان داد که تنها در سال ۱۴۰۴، فرآیند تصفیه در شش سامانه کلیدی حاکمیتی (شامل شتاب، شاپرک، پایا، ساتنا، چکاوک و پل) بالغ بر ۲۰۰ هزار همت بوده است. وی با اشاره به اینکه در پنج ماه نخست سال جاری نیز ۶۰ میلیارد تراکنش به ارزش ۱۳۴ هزار همت انجام شده، تصریح کرد که شدت حملات سایبری (بیش از ۱۲۲ هزار مورد از ابتدای سال ۱۴۰۳) نشاندهنده تغییر ماهیت تهدیدهاست؛ بهگونهای که هدف تنها نیست کردن سامانههای اصلی، بلکه تلاش برای از دسترس خارج کردن زیرساختهای جایگزین و فرآیندهای بازیابی است.
مدیریت بحران و اقدامات اصلاحی
همتی با اشاره به اقدامات پیشگیرانه سالهای گذشته، از تدوین چارچوبهای امنیتی و ممیزی ۲۳ بانک و موسسه اعتباری یاد کرد. وی در خصوص بحران اخیر نیز تصریح کرد که بانک مرکزی با اتخاذ سه اصل «مهار دامنه بحران»، «استمرار خدمات حیاتی» و «بازیابی امن»، تلاش کرده است تا از طریق اعمال محدودیتهای موقت و انتقال مسیر پرداختها، اثرات اختلال را کاهش دهد. وی همچنین ضمن عذرخواهی از شهروندان بابت مشکلات ایجاد شده، تأکید کرد که بررسیهای لازم برای جبران آسیبهای احتمالی به کاربران در جریان انجام میشود.
بازطراحی معماری: از امنیت به تابآوری
یکی از کلیدیترین بخشهای سخنرانی رئیس بانک مرکزی، ضرورت گذار از رویکرد «امنیت سامانه» به رویکرد «تابآوری کارکردها» بود. وی استدلال کرد که معماری آینده نباید بر پایه فرض «عدم وقوع حمله» بنا شود، بلکه باید بر پایه فرض «وقوع حمله» طراحی گردد؛ به این معنا که حتی در صورت موفقیت بخشی از حمله، داراییهای مردم مصون بماند و خدمات حیاتی قطع نشود. وی بر ضرورت زیرساختهای مستقل و کاهش نقاط شکست واحد (مانند وابستگی بیش از حد به یک تأمینکننده مشترک) تأکید نمود.
چالشهای ساختاری و منابع انسانی
در بخش پایانی، همتی به ضرورت تفکیک وظایف بانک مرکزی از بانکهای عامل اشاره کرد و بر این نکته تأکید داشت که بانکها باید بتوانند با تکیه بر زیرساختهای مستقل، خدمات خود را ارتقا دهند. وی همچنین با اشاره به بحران سرمایه انسانی در بانکهای دولتی، خواستار حمایت مجلس از متخصصان حوزه فناوری و امنیت بهعنوان بخشی از امنیت ملی و اقتصادی کشور شد.
