زمین بازی بیثبات؛ چرا ابزارهای جدید معجزه نمیکنند؟
به گزارش بورس امروز؛ تحولات اخیر مانند توکنایز کردن داراییها و معاملات TAL، هرچند در ظاهر مدرن و نوآورانهاند، هنوز به سطح یک «انقلاب ساختاری» در بازار سرمایه نرسیدهاند. این تغییرات بیشتر شبیه به یک بهروزرسانی فنی و تکنیکی هستند تا دگرگونی بنیادهای بازار. واقعیت آن است که بازار سرمایه زمانی وارد یک تحول واقعی میشود که قوانین و مقررات ثبات پیدا کنند، نهاد ناظر مستقل عمل کند، دولت بازار را صرفاً ابزار تأمین مالی فوری نبیند، شفافیت اطلاعاتی در شرکتها تقویت شود و اعتماد عمومی بازیابی گردد. تا زمانی که این پایهها شکل نگرفته، ابزارهای جدید تنها ظاهر بازار را مدرنتر میکنند، بدون آنکه مشکلات اصلی مانند بیثباتی تصمیمات، ریسک سیاسی و اقتصاد تورمی را حل کنند.
البته این اقدامات بیاثر هم نیستند. میتوانند فرصتهای تازهای برای فعالان حرفهای ایجاد کنند، نقدشوندگی برخی داراییها را افزایش دهند و در آینده، در صورت بهبود شرایط کلان، به پایهای برای توسعههای بزرگتر تبدیل شوند. اما در وضعیت فعلی، نمیتوان نام «تحول ساختاری» بر آنها گذاشت. به تعبیر ساده، تا زمانی که زمین بازی کیفیت لازم را نداشته باشد، توپ جدید هم معجزه نمیکند.
آمادگی بازار سرمایه برای پذیرش ابزارهای نوین مالی
بازار سرمایه ایران هنوز بهطور کامل آماده پذیرش ریسکهای ناشی از ابزارهای نوین مالی نیست. سه عامل اصلی این وضعیت عبارتاند از:
– چالشهای حقوقی: در شرایطی که حتی در قراردادهای ساده اختلافات جدی وجود دارد، ابزارهای چندلایه و پیچیده نیازمند چارچوب حقوقی شفافتری هستند؛ چارچوبی که هنوز کامل نشده است.
– ظرفیت نظارتی و زیرساختی ناکافی: ابزارهای پیچیده نیازمند نظارت حرفهای، تحلیل دقیق و سازوکارهای ارزشگذاری قویاند، در حالی که بازار هنوز در موضوعاتی مانند بازارگردانی و افشای اطلاعات با چالشهای جدی مواجه است.
– رفتار هیجانی و سطح دانش مالی جامعه: بازاری با رفتار تودهای و هیجانی، در مواجهه با ابزارهای پیچیده، ممکن است بهجای افزایش کارایی، با بحرانها و سوءبرداشتها روبهرو شود. بنابراین، افزودن ابزارهای جدید بدون تقویت زیرساختها و آموزش فعالان بازار، بیشتر به تشدید ریسکها منجر خواهد شد تا مدیریت آنها.
جمعبندی
تحولات اخیر در بازار سرمایه ایران، از توکنایز داراییها تا طرح بورس بینالمللی کیش، بیشتر نشانههایی از اصلاحات تدریجیاند تا یک انقلاب ساختاری. ابزارهای نوین میتوانند فرصتهای تازهای ایجاد کنند، اما بدون ثبات قوانین، تقویت زیرساختها و اعتمادسازی، اثر آنها محدود خواهد بود. در نهایت، مسیر توسعه پایدار بازار سرمایه نه در ابزارهای جدید، بلکه در اصلاحات نهادی، شفافیت و اعتماد عمومی نهفته است.
نویسنده: محمد بیژنی مدیرتحلیل کارگزاری بانک ملت
منبع: شماره 113 نشریه بورس امروز_ آذرماه 1404
