بحرانهای بازار بدون نقشه راه؛ چرا حمایتها بیاثر میشوند؟
به گزارش بورس امروز؛ تحولات شکل گرفته در ابتدای سال جاری و پس از جنگ 12 روزه، از جمله توقف و بازگشایی بازار سرمایه، منجر به شکلگیری روند نزولی و خروج سهمگین نقدینگی از سوی سرمایهگذاران حقیقی گردید. این خروج سرمایه منجر به کاهش بالغ بر 25 درصدی شاخص کل بورس تهران و تشکیل صفوف فروش در بازار شده و سازمان بورس را بر آن داشت تا تمهیدات گوناگونی را جهت کنترل فشار روانی حاکم بر معاملات اتخاذ نماید. یکی از راهکارهای اجرا شده، تزریق 60 همت منابع از طرف صندوق توسعه و تثبیت جهت جمعآوری صفوف فروش در نمادهای برجسته بازار و اطمینان بخشی به سهامداران خرد بابت حفظ ارزش سبد سرمایهگذاری آنان بوده است. ارزیابی میزان موفقیت کنترل هیجانات بازار از طریق تزریق منابع دولتی، مسئلهای است که بسیاری از فعالان بازار سرمایه نسبت به آن دارای اختلاف دیدگاه هستند. از نظر نگارنده، در صورتی تزریق منابع از سوی دولت در کنترل هیجانات موثر خواهد بود و شائبه اتلاف منابع را نیز به ذهن متبادر نخواهد ساخت که ریزساختارهای بازار سرمایه و چگونگی تغییر آنها در مواقع بحرانی مورد بازنگری اساسی قرار گیرد. سازمان بورس و اوراق بهادار بارها نشان داده است که در زمینه تنظیمگری و رگولاتوری در بازار به ویژه در صورت وقوع رویدادهای غیر معمول و ویژه، تصمیمات خود را به صورت خلقالساعه و با شتابزدگی اتخاذ مینماید. تزریق منابع به بازار سرمایه نیز جزء اولین و سادهترین راهکارهایی است که در این خصوص اجرایی میگردد و تجارب قبلی نشان داده است که این گونه تصمیمات با اثرگذاری پایینی نیز همراه بوده است. ورود نابههنگام به بازار و عدم پیوستگی و یکپارچگی و رعایت صرفه و صلاح کلیت بازار در تخصیص منایع، از جمله عوامل موثر در عدم کارآیی حمایتهای سازمان در قالب تزریق نقدینگی به بازار بوده است. این مسئله را از دو حیث میتوان بررسی نمود: نخست آنکه تزریق منابع صرفا به نمادهای اصطلاحاً شاخصساز و به صورت یکباره و بدون تداوم انجام میگردد. لذا پس از روانسازی معاملات در روز تزریق منابع و با بیشتر شدن تمایل سهامداران به فروش، به ناگاه اثری از حمایت مجدد وجود نداشته و در نتیجه در روزهای معاملاتی بعد شاهد تداوم فشار فروش با شدت بیشتر خواهیم بود. دوم آنکه به دلیل ورود صندوق توسعه و تثبیت (و سایر اشخاص حقوقی که با دستور سازمان ملزم به حمایت از سهام شرکتهای سرمایهپذیر خود میشوند)، میزان سهام شناور در بازار کاهش یافته و تاثیرات این مسئله در نوسانات شکل گرفته در معاملات روزانه و کاهش حجم معاملات و نقدشوندگی نمایان خواهد شد.
راهکار پیشنهادی جهت بهبود حمایت از بازار در صورت وقوع رویدادهای غیر منتظره این است که سازمان بورس و اوراق بهادار با مشارکت جمعی فعالان بازار نسبت به تدوین دستورالعمل جامع در خصوص مدیریت ریزساختارهای بازار اقدام نماید. با این اقدام ضمن آنکه از اعمال سلیقه بر روند معاملات در جریان (از جمله دامنه نوسان، حجم مبنا، ساعات معاملاتی و …) جلوگیری میگردد، در خصوص چگونگی مواجهه با شرایط فورس ماژور نیز ذیل دستورالعمل یاد شده راهکارهای مناسب در نظر گرفته شده و روشهای حمایت از بازار نیز پیشبینی میگردد. عمل مطابق یک دستورالعمل مشخص علاوه بر افزایش پیشبینیپذیری بازار، کاهش ریسک و افزایش کارایی، به صندوق توسعه و تثبیت نیز کمک میکند تا تدابیر حمایتی خود را در قالب مناسبتری اجرایی نماید و خرید بیهدف و بیتاثیر در بازار را با حمایت هدفمند منطبق با میکرواستراکچرهای بازار در شرایط بحرانی جایگزین نماید و پس از گذر از بحران و با مشارکت فعالان حقوقی نسبت به واگذاری سهام خریداری شده و تامین نقدینگی لازم جهت افزایش آمادگی برای رویدادهای بعدی اقدام نماید.
نویسنده: محمدحسین نیاتی مدیر سرمایهگذاری و تحلیل مشاور سرمایهگذاری فاینتک
