دامنه نوسان نامتقارن، درست یا نادرست،  مساله این است!

به گزارش بورس امروز، در بازار سرمایه مکانیسم عرضه و تقاضا حاکم است و سازمان بورس بر معاملات نظارت دارد تا بازار شفاف بوده و جریان اطلاعات از سمت شرکت ها به سمت سهام‌داران برقرار باشد. در این خصوص طرحی اجرا شد که در پی آن افزایش دامنه نوسان توسط رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار در شورای عالی بورس تصویب شد؛ سازمان بورس در شرایطی که بازار سرمایه به شدت در حال ریزش بود و شاخص کل به کمتر از یک میلیون و ۲۰۰ هزار واحد رسیده بود، تصمیم گرفت دامنه نوسان نامتقارن را اجرا کند تا مانع از ریزش بیشتر بازار شود. براین اساس هیچ سقفی برای افزایش دامنه نوسان تعیین نشده است و افزایش دامنه نوسان متناسب با متغییرها صورت گرفت. طبق مصوبه شورای عالی بورس تغییر دامنه نوسان به سازمان بورس تفویض شد. این در حالی است که به عقیده بسیاری از کارشناسان بازار سرمایه  نقطه رویایی بازار سرمایه این است که بدون محدودیت و دامنه نوسان باشد. یک بازار که به کارایی رسیده باشد نه تنها نیازی به محدودیت ندارد بلکه هیچ محدودیتی را برنمی تابد. اما مساله ای که در کنار دامنه نوسان نامتقارن اتفاق افتاد تغییر در حجم مبنا بود. سازمان بورس حجم مبنای بازار را نیز در این طرح دستکاری کرده و باید بتواند آن را اصلاح کند.

به گفته محمد امین کیان ارثی عضو هیئت مدیره لیزینگ امید حجم مبنا برای سهم های کوچک باید ضرایبی برای تکاثر در نظر گرفته شود و برای سهام بزرگ باید معکوس اجرا شود؛ از سوی دیگر دامنه نوسان متقارن شده و به سمت بازتر شدن برود تا بتواند کارایی بازار را بازگرداند.

بر اساس گفته های رییس سازمان بورس میتوان استنباط کرد که جبهه سازمان در خصوص دامنه نوسان در راستای حذف شدن آن است. اما باید توجه شود که به اندازه کافی مردم به روش سرمایه گذاری غیرمستقیم تشویق نشده اند. لذا بهتر است تا زمانی که مردم از روش غیرمستقیم برای سرمایه گذاری به خوبی آگاه نیستند تغییرات ناگهانی در دامنه نوسان برای حذف آن ایجاد نشود. در همین حال افزایش دامنه نوسان در شورای عالی بورس تصویب شد و تعیین عدد آن به عهده سازمان بورس و اوراق بهادار گذاشته شد.

هدف اصلی اجرای دامنه نوسان نامتقارن

هدف اصلی اجرای دامنه نوسان نامتقارن جلوگیری از ریزش شدید بازار بود زیرا بسیاری از سهامداران به صورت هیجانی اقدام به خرید و فروش سهام کرده بودند؛ از سوی دیگر سازمان بورس تصمیم گرفت با ایجاد دامنه نوسان نامتقارن علاوه بر جلوگیری از ریزش بازار، امتیازی برای خریداران سهام ایجاد کند. این در حالی است که به اعتقاد بسیاری از فعالین بازار اجرای این طرح بسیار آسیب زننده بوده است. بنا به گفته سجاد میرزایی سوینی کارشناس بازار سرمایه دامنه نوسان نامتقارن توانست ترمز ریزش قیمت سهم ها را بگیرد، زمانی که دامنه نوسان نامتقارن توانست مقداری جلوی ریزش بازار را بگیرد، بازار کمی به سمت جلو حرکت کرد اما با این حال صف های فروش برخی شرکت ها  تقویت شد؛ در نتیجه این سهامداران نتوانستند از صف فروش خارج شوند و نقدشوندگی آنها با مشکلاتی همراه شد. با این حال عده ای ذات این طرح را  مثبت می دانند. محمدرضا بیک زاده مقدم مدیر سرمایه گذاری صندوق نگین رفاه معتقد است دامنه نوسان نامتقارن زمان را برای بازار سرمایه خرید. بنا به گفته او؛  سازمان بورس با اجرای دامنه نوسان نامتقارن تلاش کرد تا زمانی را برای بازار سرمایه خریداری کند تا با توجه به اتفاقات سیاسی پیش رو و تغییر نرخ ارز، بازار با ریزش های شدید روبرو نشود و بتواند جهت حرکتی خود را بیابد. این در حالی است که آنچه سازمان بورس در نظر داشت، به صورت کامل رخ نداد. دامنه نوسان نامتقارن با اینکه توانست جلوی ریزش شدید بازار را بگیرد اما از سوی دیگر برخی سهامداران در وضعیت ریزش بازار، وقتی دیدند تنها ۲ درصد زیان می دهند، اقدام به فروش سهام خود کردند و منجر به ایجاد صف های فروش سنگین شدند. به گفته عسکری مارانی؛ توقف طرح دامنه نوسان نامتقارن اقدام مثبتی است، مهم ترین اصل نقدشوندگی بازار است که با این اقدام بازمی گردد.

 اجرا در زمان نامناسب

در مواردی مشکل دامنه نوسان نامتقارن و عدم حصول نتیجه آن در بازار سرمایه را مربوط اجرای نامناسب آن از لحاظ زمانی می دانند. به گفته کیان ارثی عضو هیئت مدیره لیزینگ امید بر فرض که تصمیم دامنه نوسان نامتقارن تصمیم درستی است اما به عقیده بنده این تصمیم درست، در بدترین زمان ممکن اجرا شد، زیرا زمانی که فشار فروش در بازار زیاد است، دیگر فرقی نمی کند افراد با چند درصد زیان از بازار خارج می‌شوند.

 حذف دامنه نوسان، درست یا نادرست؟

دهقان دهنوی با اشاره به دامنه نامتقارن معتقد به بازشدن دامنه نوسان هستم، کارایی بازار حکم می کند که اگر برداشتی در خصوص یک سهم یا بازار وجود دارد، اثر خود را به صورت فوری بگذارد. اما کارشناسان در این خصوص بر این باورند که این اقدام تاثیر چندانی بر بازار سرمایه نخواهد داشت. بنا به گفته میرزایی؛ در صورتی که دامنه نوسان به مثبت و منفی ۶ درصد تغییر یابد، چندان تاثیر مثبتی بر روند بازار نخواهد داشت و فرقی با دامنه نوسان مثبت و منفی ۵ نخواهد داشت؛ چه بسا بازگشت به دامنه نوسان مثبت و منفی ۵ درصدی بهتر از دامنه نوسان مثبت و منفی ۶ درصدی باشد زیرا تغییرات اساسی را در وضعیت معاملات، نقدشوندگی و روان سازی قیمت ها ایجاد نخواهد کرد. در این راستا مطابق با گفته های کیان ارثی بازار سرمایه پتانسیل های نهفته ای برای رشد دارد که باید به صورت کنترل شده رشد کنند؛ بنابراین وجود دامنه نوسان نیز الزامی است اما این دامنه نوسان باید به حالت متعادل بازگردد زیرا دامنه نوسان نامتقارن مرسوم نیست و به عینه می توان آن را دستکاری در بازار دانست. این در حالی است که میرزایی معتقد است تا زمانی که بازار فرهنگ سهامداری نداشته باشد، حذف دامنه نوسان کار درستی نیست و تاثیر مثبتی بر بازار نخواهد داشت؛ زیرا بسیاری از سهامداران کنونی بدون مطالعه اقدام به خرید و فروش می کنند. بسیاری از معاملات بازار سرمایه در مدت اخیر، بدون تحلیل و ارزش گذاری بوده است؛ بنابراین اگر دامنه نوسان در بازار نباشد، میزان تصمیم گیری‌های غلط در بازار افزایش می یابد و اتفاق جالبی رخ نخواهد داد.

بر این اساس می توان چنین استنباط کرد که در صورتی که شرایط متعادلی در بازار حاکم باشد، حذف دامنه نوسان می تواند به بازار کمک کند. به عبارت دیگر وقتی دامنه نوسان نباشد، اگر سهامداری واقعا فروشنده باشد و بخواهد از بازار خارج شود، سهم خود را می فروشد و بازار نیز می تواند زودتر به تعادل برسد. از سوی دیگر نبود دامنه نوسان می تواند نقدشوندگی بازار را حفظ کند.