سندروم تقسیم سود

مهدی رادان،تحلیل گر بازار سرمایه در رابطه با موضوع تقسیم سود با خبرنگار بورس امروز به گفتگو پرداخت.

رادان گفت:با عبور از تیرماه، فصل برگزاری مجامع عمده شرکت های بورسی به پایان رسید و سهامداران به ارزیابی عملکرد یک ساله هیئت مدیره منتخب پرداختند. در این نوشتار تلاش دارم تصویری از فرهنگ تقسیم سود نقدی در جامعه سهامداری ایران ارائه نمایم.جدول زیر نمایشگر داده هایی پیرامون تقسیم و پرداخت سود در شرکت های پذیرفته شده در بازار سرمایه در سال های مالی ۹۵ و ۹۶ است.

تحلیل گر بازار سرمایه اضافه کرد:آنگونه که مشاهده می شود به رغم کاهش درصد تقسیم سود در شرکت ها، به دلیل افزایش سود خالص که بخش زیادی از آن ناشی از افزایش نرخ ها در بازارهای کالایی جهان بوده است، شرکت ها موفق شده اند بالغ بر ۶۶٫۰۰۰ میلیارد ریال سود بیش از سال گذشته تقسیم نمایند. اگر چه در نگاهی دقیق تر متوجه خواهیم شد بخش با اهمیتی از سود تقسیمی حاصل شناسایی سود تقسیم شده در شرکت های سرمایه پذیر(حاضر در بورس) توسط شرکت های مادر است اما در حال حاضر می توانیم به داده های این جدول اتکا نمائیم. اکنون سوالی که مطرح می شود این است که آیا تقسیم سود بین ۶۰ تا ۷۰ درصد در شرکت های ما عدد مناسبی هست؟ و کاهش یا افزایش این نسبت چه تأثیر بر سرمایه گذاران، شرکت ها و اقتصاد کشور در نهایت خواهد گذاشت؟

وی خاطرنشان کرد:در جدول فوق، یک ردیف اختصاص به محاسبه نسبت سود پرداخت شده نقدی (بر اساس صورت جریان وجوه نقد) در شرکت ها نسبت به سود تقسیمی سال مالی قبل دارد. این نسبت در هر دو سال چیزی حدود ۷۰ درصد بوده است. بنابر این می توان گفت ۳۰ درصد سودی که سهامداران عمده بنا بر مصالحی در مجامع عمومی تقسیم نموده اند قابلیت پرداخت نقدی توسط شرکت ها را نداشته است و یا تبدیل به افزایش سرمایه با هدف اصلاح ساختار مالی شده است، یا به صورت غیر نقدی تسویه شده است و یا بر بار بدهی شرکت ها افزوده است. مبلغ این ۳۰ درصد برای سود تقسیمی سال جاری می تواند نزدیک به ۱۴ هزار میلیارد تومان باشد. ماجرا آنجا جالب می شود که در مجمع اخیر یکی از هولدینگ های چند رشته ای، بانک سهامدار با مطالبه نزدیک به ۷ هزار میلیارد ریال جریمه دیرکرد بابت عدم پرداخت سود سهام توسط شرکت مذکور(که خود آن بانک به عنوان سهامدار عمده تصویب نموده بود و عدم پرداخت آن هم نتیجه تصمیمات هیئت مدیره منتخب همان بانک بوده است.)  پا به مجمع گذاشت و سهامداران خرد را حیران نمود. این ماجرا زنگ خطری است برای اصلاح فرهنگ تقسیم سود بالا در شرکت ها.

رادان در ادامه گفت:با کمال تأسف شاهد آن هستیم که در مجامع عمومی، سهامداران خرد اصرار عجیبی بر تقسیم سود بالا توسط شرکت دارند در حالی که این امر فرصت های رشد آتی را از شرکت ها سلب می کند. بررسی عوامل شکل گیری این فرهنگ و چگونگی اصلاح آن مطالعات جامع و ضروری را می طلبد.جالب آنجا ست که به لحاظ نظری و بر اساس ساز و کارهای بازار سرمایه در صورتی که اتفاقات جدیدی در شرکت رخ نداده باشد  که منجر به تغییر ارزیابی سرمایه گذاران شده باشد مبلغ تقسیم شده در مجمع بلافاصله پس از بازگشایی نماد از قیمت سهم کم می شود و سهامدار تا ۸ ماه و چه بسا بیشتر باید در انتظار دریافت سود خود باشد. بنابراین برای سهامدار خرد منطقا باید ماندگاری سود در شرکت و افزایش ارزش سهام بر اثر سرمایه گذاری های جدید جذابیت های بیشتری داشته باشد.

وی افزود:بعضی نظریه پردازان معتقدند سهامداران با دریافت سود سهام خود بهتر می توانند تشخیص دهند آیا سرمایشان را در سهام همان شرکت سرمایه گذاری کنند و یا به امر دیگری اختصاص دهند. اما اگر شرکت های را موتور رشد و توسعه در دنیای امروزی بدانیم به نظر می رسد باید اختیار بیشتری به هیئت مدیره  با آرزوی اصلاح قوانین حاکمیت شرکتی در جهت پرهیز از ترجیح منافع سهامدار عمده بر منافع شرکت توسط هیئت مدیره  در خصوص تشخیص صلاح و مصلحت شرکت بدهیم و سهامداری که فکر می کند هیئت مدیره تشخیصی بر خلاف مصلحت شخصی او دارد اصل سرمایه خود را در شرکت دیگری سرمایه گذاری کند.

تحلیل گر بازار سرمایه در انتها گفت:صرفا توجه خوانند را به این نکته جلب می کنم که نسبت سود خالص به سرمایه ثبتی شرکت های مورد بررسی در سال ۹۶ نزدیک به ۵۴ درصد بوده است و تقسیم سود سنگین در شرکت ها به همین میزان می تواند فرصت های رشد آتی را از شرکت ها، از بازار سرمایه و از اقتصاد ما دریغ کند.پرونده تقسیم سود در شرکت های ایرانی اوراق زیادی دارد که اینجا تنها نیم برگ از آن گشوده شد.