هجوم میزان زیادی از فولاد به اقتصادهای در حال توسعه که موتور پیشران اقتصاد جهان می باشند، می تواند باعث کاهش رشد اقتصادی دنیا و در نتیجه ایجاد رکود شود. اما این تمام ماجرا نیست. مسئله ای که نگرانی های بیشتری را در خصوص کاهش رشد اقتصادی جهان برانگیخته است، اقدامات تلافی جویانه ای است که کشورهای تحت اثر تعرفه های وارداتی امریکا در برابر واشنگتن انجام خواهند داد. امریکا علاوه بر تعرفه های فولادی، اخیرا در حدود 50 میلیارد دلار از کالاهای وارداتی از چین را تحت تعرفه 25 درصدی قرار داده است. اقدامی که چین آن را بدون پاسخ نگذاشته و نزدیک به 640 قلم کالای وارداتی از امریکا را مشمول تعرفه های مشابه نموده است.

اقتصاد جهان در ۲۰۱۷ شاهد رشد ۳ درصدی بود و بنا بر برآوردهای انجام شده اولیه، این میزان برای سال جاری هم بدون تغییر خواهد ماند. اما آغاز یک جنگ تجاری تمام عیار از سوی امریکا با متحدان اصلی خود چیزی بود که کمتر کسی انتظار آن را داشت. واشنگتن در حال حاضر به جز برزیل، آرژانتین، کره جنوبی و استرالیا، واردات فولاد و آلومینیوم از سایر مبادی را تحت تعرفه های سنگین خود قرار داده است.

مسعود عبدیزدان،کارشناس بازار فولاد در رابطه با قدرت های بزرگ اقتصادی با خبرنگار بورس امروز به گفتگو پرداخت.

عبدیزدان گفت:دونالد ترامپ در راستای عمل به وعده های انتخاباتی خود در هشتم می اعلام نمود که بر فولاد و آلومینیوم وارداتی از مهمترین مبادی صادراتی تعرفه ۲۵ و ۱۰ درصدی را وضع خواهد نمود. این عمل قدرت صادرکنندگان این کامودیتی ها را در قیاس با تولید کنندگان داخلی کاهش داده و قیمت فولاد و آلومینیوم در بازار داخلی امریکا را افزایش می دهد. جدا از اثرات سوء چنین تصمیمی برای اقتصاد امریکا مانند افزایش قیمت محصولات پایین دستی و کاهش قدرت رقابت پذیری صادرکنندگان امریکایی در بازارهای بین المللی، تاثیر این اقدامات بر اقتصاد جهانی خصوصا بازارهای نوظهور از اهمیت خاصی برخوردار است.

وی افزود:اقتصاد جهان در ۲۰۱۷ شاهد رشد ۳ درصدی بود و بنا بر برآوردهای انجام شده اولیه، این میزان برای سال جاری هم بدون تغییر خواهد ماند. اما آغاز یک جنگ تجاری تمام عیار از سوی امریکا با متحدان اصلی خود چیزی بود که کمتر کسی انتظار آن را داشت. واشنگتن در حال حاضر به جز برزیل، آرژانتین، کره جنوبی و استرالیا، واردات فولاد و آلومینیوم از سایر مبادی را تحت تعرفه های سنگین خود قرار داده است.

کارشناس بازار فولاد اضافه کرد:طبق برآوردهای سال ۲۰۱۷، کل میزان واردات فولاد به بزرگترین واردکننده فولاد دنیا در سال ۲۰۱۷ در حدود ۶/۳۴ میلیون تن بوده است. در این بین، چین و ژاپن با صادرات فولادهای کیفی که تامین آنها از منابع دیگر با دشواری های خاص خود همراه است، صادرات خود را در دوره پیش رو ادامه خواهند داد و تعرفه ۲۵ درصدی را در قیمت های آتی جذب خواهند نمود؛ این امر تنها باعث افزایش قیمت در صنایع پایین دستی امریکا خواهد شد.همچنین، با توجه به اینکه برخی مبادی صادرکننده مانند ترکیه به رغم تعرفه ۲۵ درصدی واردات باز هم قدرت رقابت خود در بازار امریکا را اگرچه با حاشیه سود کمتر حفظ خواهند نمود،اما انتظار می رود نزدیک به ۱۸ میلیون تن، کمتر از ۴ درصد کل تجارت بین المللی فولاد دنیا،به بازارهای دیگر سرازیر شود. اما مقصد بعدی این حجم از فولاد کشورهایی هستند که از یک سو قیمت فولاد در آنها بالا بوده و از سوی دیگر تعرفه های وارداتی پایینی در قوانین خود دارند.

وی در ادامه گفت:اتحادیه اروپا، که خود قربانی تعرفه های وارداتی امریکاست، می تواند هدف بعدی فولادسازان بازمانده از بازار امریکا باشد؛چرا که قیمت فولاد در این اتحادیه به مراتب از سابر نقاط دنیا بالاتر است. از این رو، اروپایی ها همزمان با اعلام تعرفه ها از سوی ترامپ و برای جلوگیری از گسیل فولاد از سایر کشورها به این منطقه تحقیقاتی را در خصوص تمهیدات جدید آنتی دامپینگ اغاز نموده اند که به احتمال زیاد به تعرفه های وارداتی جدیدی منجر خواهد شد.

عبدیزدان خاطرنشان کرد:دیگر بازار جذاب برای این حجم از فولاد،اقتصادهای نوظهور مانند ملل خاور میانه و خاور دور می باشند. این کشورهای در حال توسعه به دلیل حجم پروژه های تعریف شده طی سال های آتی، سرانه مصرف قابل قبولی از فولاد داشته و هدف مناسبی برای ارسال مازاد تولید فولادسازان می باشند. در چنین شرایطی، کشورهایی از خطر مصون خواهند بود که تعرفه های حمایتی درستی برای حفظ صنایع داخلی خود داشته باشند.

وی افزود:مطمئنا هجوم میزان زیادی از فولاد به اقتصادهای در حال توسعه که موتور پیشران اقتصاد جهان می باشند، می تواند باعث کاهش رشد اقتصادی دنیا و در نتیجه ایجاد رکود شود. اما این تمام ماجرا نیست. مسئله ای که نگرانی های بیشتری را در خصوص کاهش رشد اقتصادی جهان برانگیخته است، اقدامات تلافی جویانه ای است که کشورهای تحت اثر تعرفه های وارداتی امریکا در برابر واشنگتن انجام خواهند داد. امریکا علاوه بر تعرفه های فولادی، اخیرا در حدود ۵۰ میلیارد دلار از کالاهای وارداتی از چین را تحت تعرفه ۲۵ درصدی قرار داده است. اقدامی که چین آن را بدون پاسخ نگذاشته و نزدیک به ۶۴۰ قلم کالای وارداتی از امریکا را مشمول تعرفه های مشابه نموده است.

کارشناس بازار فولاد تاکید کرد:اتحادیه اروپا، مکزیک، هند و کانادا دیگر کشورهایی هستند که تاکنون اقلامی از کالاهای امریکایی وارداتی را در پاسخ به اقدام کاخ سفید مشمول تعرفه نموده اند. ارزش کالاهای امریکایی که در ردیف تعرفه های این کشورها قرار گرفته اند میلیاردها دلار برآورد شده است. این ارقام تهدید بسیار جدی تری از تعرفه های فولادی برای کاهش رشد اقتصادی جهان به حساب می آیند. اگرچه جنگ تجاری ابتدا بین امریکا با چین، مکزیک، کانادا و اروپا شکل می گیرد، اما زبانه های آن در ادامه با افزایش بدبینی سرمایه گذاران به روند رو به رشد اقتصاد دنیا سایر اقتصادهای در حال توسعه را نیز در بر خواهد گرفت.

وی در ادامه گفت:متاسفانه کشور ما چه به لحاظ مسائل سیاسی فرامرزی و چه سیاست های درون مرزی در خطر بزرگی پس از آغاز جنگ تجاری میان قدرت های بزرگ قرار دارد. ایران تعرفه واردات فولاد بسیار پایینی داشته که در برخی موارد تنها ۵ درصد می باشد و می تواند کشور را به مقصدی مناسب برای واردات فولاد از دیگر کشورها تبدیل کند. از سوی دیگر،بالا نگه داشتن مصنوعی نرخ پول ملی در برابر دیگر ارزها سیاستی است که باعث توجیه پذیری واردات کالاهایی می شوند که تولید مشابه داخلی داشته و یا لوکس محسوب می شوند. در حالی که کشور ما در سال گذشته میلادی نزدیک به ۲۲ میلیون تن تولید فولاد داشته است، همچنان واردات محصولات فولادی که در داخل تولید می شوند به کشور انجام می شود.

عبدیزدان یادآور شد:با تخصیص ارز نیمایی برای ثبت سفارش واردات،انگیزه وارد کنندگان برای ورود کالاهای مازاد حاصل از جنگ تجاری از سایر کشورها شدیدا افزایش یافته است، به طوری که طبق برآورد اتاق ایران تا پایان سال ۹۰ میلیارد دلار ثبت سفارش انجام خواهد پذیرفت. این در حالیست که بنا به گفته عضو کمیته ارزی این نهاد، درآمد حاصل از صادرات نفت و کالاهای غیر نفتی برای پوشش این نیاز کافی نیست. به علاوه، ورود حجم مازادی کالا به بازارهای صادراتی سایر کشورها، باعث کاهش حجم صادرات، افت قدرت رقابت و کم شدن سودآوری شرکتهای تولیدکننده خواهد شد که در نهایت ریزش قیمت سهام این شرکت ها در بازارهای سرمایه را به دنبال خواهد داشت.

وی در ادامه گفت:به عنوان مثال در بحث فولاد، در صورتی که کشورهایی مانند ترکیه، روسیه، اوکراین و اتحادیه اروپا موفق به دریافت معافیت از تعرفه های فولادی امریکا نشوند، این امکان وجود دارد که حجم بیشتری از محصولات آنها به سمت و سوی مقاصد صادراتی فولادسازان ایرانی روانه شده و با توجه به احتمال شروع دور اول تحریم های ایالات متحده از ۱۵ مردادماه سال جاری و ریسک بالاتر خرید از ایران، رقبای جدیدی برای فولادسازان کشور در بحث صادرات پیدا شوند. از این جهت، بایستی برای این مسائل از هم اکنون چاره اندیشی شود.

وی خاطرنشان کرد:تقویت صادرات یکی از بهترین راهکارهایی است که می تواند در مقابله با این معضل موثر واقع شود. بایستی اطمینان حاصل نمود که صادرکنندگان ایرانی از قدرت رقابت بیشتری نسبت به دیگر تامین کنندگان برخوردار می باشند. این موارد را می توان در قالب افزایش مشوق های صادراتی، در نظر گرفتن نرخ مبادله ای مناسب برای ارز حاصل صادرات و تاسیس دفاتر تجاری کوچک در مقاصد مهم صادراتی فولاد کشور محقق نمود.

عبدیزدان در انتها گفت:اگرچه جنگ تجاری هیچگاه برنده ای در بر نداشته است، اقتصادهای نوظهور همواره بیشترین ضربات را از چنین اختلافاتی پذیرفته اند. بایستی توجه داشت که تقویت صادرات و وضع مقررات بازدارنده از ورود کالاهایی که تولید مشابه داخلی دارند موثرترین راه ها برای مقابله با جنگ تجاری و حفظ ارزش شرکتهای یک کشور می باشند. از آنجایی که ایران نیز جزء اقتصادهای در حال توسعه می باشد، انجام چنین اقداماتی برای مقابله با خطرات احتمالی پیش رو امری اجتناب ناپذیر می باشد.