پایان بنگاه داری؛ آغاز ارزش آفرینی
دوران بنگاهداری بدون چالش به پایان رسیده است؛ سرمایهگذاری ملی ایران باید پیشران خلق ارزش در فضای رقابتی و مواجهه و مدیریت چالشهای محیط اقتصادی فرارو باشد.در مقطعی که بازار سرمایه ایران بیش از هر زمان دیگری به تصمیمات راهبردی، مدیریت حرفهای داراییها و بازسازی اعتماد سهامداران نیاز دارد، دکترفرهادحنیفی، مدیرعامل و عضو هیئتمدیره شرکت سرمایهگذاری ملی ایران، در مصاحبه با “بورس امروز” به مهمترین چالشهای پیشروی بازار سرمایه، برنامههای تحول در مدیریت پرتفوی، الزامات حکمرانی شرکتی، چشمانداز سرمایهگذاریهای آینده و نقش شرکتهای سرمایهگذاری در توسعه اقتصاد کشور میپردازد. وی در این گفتوگو تأکید میکند که “دوران بنگاهداری بدون چالش به پایان رسیده و ارزشآفرینی پایدار مستلزم توجه به محیط پرچالش اقتصادی و توجه به فضای رقابتی موجود همراه با شفافیت و مدیریت علمی در عرصههای مختلف در افق پیشرو خواهد بود.”
بورس امروز: در ماههای اخیر، بسیاری معتقدند شرکتهای سرمایهگذاری بورسی باید از مدل سنتی مدیریت دارایی فاصله بگیرند. برخی نیز میگویند سرمایهگذاری ملی ایران نیازمند یک تحول اساسی در رویکرد مدیریتی است. پاسخ شما به این انتقادها چیست؟
فرهاد حنیفی: واقعیت این است که اقتصاد امروز، اقتصاد تصمیمهای بزرگ، تحلیلهای دقیق و خلق ارزش پایدار است. اگر هنوز تصور کنیم یک شرکت سرمایهگذاری صرفاً باید پرتفوی خود را نگهداری کند و منتظر افزایش قیمت سهام بماند، از تحولات اقتصاد داخلی و جهانی فاصله گرفتهایم. اعتقاد من این است که شرکت سرمایهگذاری ملی ایران باید از یک “سهامدار منفعل” به یک “سرمایهگذار ارزشآفرین” تبدیل شود. تفاوت این دو نگاه بسیار عمیق است. سرمایهگذار ارزشآفرین نهتنها به بازده کوتاهمدت توجه میکند، بلکه در ارتقای بهرهوری شرکتهای زیرمجموعه، بهبود نظام حکمرانی شرکتی، افزایش شفافیت، توسعه بازارهای جدید و خلق مزیت رقابتی نیز نقشآفرین است. شرکت سرمایهگذاری در روند فعالیتهای حداقل 30 ساله خود سیری را طی کرده و برندی ایجاد نمود؛ که هنوز بسیاری از سرمایهگذاران موافق با حفظ این روند هستند. مهمترین ویژگی این برند فعالیت یک شرکت مطمئن، کم ریسک با شفافیت عملکرد بالا، قابل اعتماد با سودآوری قابل قبول و بسیار نزدیک به حرکت شاخص بهیژه با توجه به ضریب همبستگی با بازار است. رویکردی که ما به دنبال آن هستیم که علاوه حفظ عمده شاخصهای فوق و حرکت در جهت بهبود، از طریق ورود به بازار اولیه و تغییرات مناسب در ترکیب پرتفوی سرمایهگذاریها و مدیریت موثر داراییهای گروه بر اعتلاء شرکت بیافزاییم.
بورس امروز: برخی کارشناسان معتقدند ارزش واقعی بسیاری از داراییهای شرکت سرمایهگذاری ملی ایران هنوز در قیمت سهام آن منعکس نشده است. آیا با این تحلیل موافق هستید و برای کاهش این شکاف چه برنامهای دارید؟
مدیرعامل شرکت سرمایه گذاری ملی ایران: بازار سرمایه همواره برآیندی از واقعیتهای اقتصادی، انتظارات سرمایهگذاران، شرایط کلان اقتصاد و فضای روانی بازار است. بنابراین ممکن است در مقاطعی میان ارزش ذاتی داراییها و ارزش بازار شرکت فاصله ایجاد شود. وظیفه مدیریت، صرفاً گلایه از این فاصله نیست؛ بلکه باید با اقدامات عملی، زمینه کاهش آن را فراهم کند.
نخستین اقدام، ارتقای کیفیت سود شرکت است. بازار سرمایه امروز بیش از گذشته به سودهای پایدار، قابل اتکا و ناشی از عملیات واقعی اهمیت میدهد. سودهای مقطعی یا ناشی از اتفاقات غیرتکرارشونده نمیتوانند مبنای ارزشگذاری بلندمدت باشند.
دومین محور، افزایش شفافیت اطلاعاتی است. هرچه اطلاعات دقیقتر، بهموقعتر و قابل تحلیلتر در اختیار فعالان بازار قرار گیرد، امکان ارزشگذاری صحیح نیز افزایش مییابد.
سومین موضوع، اصلاح ساختار سرمایه و بهینهسازی ترکیب داراییهاست. هیچ شرکتی نباید صرفاً به دلیل سابقه تاریخی، داراییهایی را نگهداری کند که بازده مناسبی ایجاد نمیکنند. مدیریت حرفهای یعنی بازبینی مستمر پرتفوی و تصمیمگیری بر اساس منافع بلندمدت سهامداران. همچنین افزایش گردش سرمایهگذاریها و شناسایی و بهروزرسانی بخشی از ارزش سرمایهگذاریها به فراخور حال در هر سال و خروج و کاهش سرمایهگذاریهای کمتر مولد میتواند به مراتب کیفیت پرتفوی را بهبود و در انعکاس آن در قیمت سهام در کنار برخی اقدامات سهامداران عمده در جهت بازارسازی سهم موثر واقع شود.
در نهایت، باور دارم بهترین راه افزایش ارزش بازار، وعده دادن نیست؛ بلکه ارائه عملکرد مستمر، سودآوری پایدار، انضباط مالی، شفافیت و پایبندی به اصول حاکمیت شرکتی است. اعتماد بازار با سخنرانی ایجاد نمیشود؛ بلکه محصول عملکرد قابل اندازهگیری است. هرچه این عملکرد قویتر باشد، فاصله میان ارزش ذاتی و ارزش بازار نیز بهتدریج کاهش خواهد یافت.
بورس امروز: شرکتهای سرمایهگذاری بزرگ باید نقش پررنگتری در ثباتبخشی به بازار ایفا کنند. آیا شرکت سرمایهگذاری ملی ایران چنین رسالتی برای خود قائل است؟
دکتر فرهاد حنیفی: بازار سرمایه زمانی میتواند مأموریت اصلی خود را در تأمین مالی اقتصاد بهدرستی انجام دهد که از عمق، نقدشوندگی و اعتماد کافی برخوردار باشد. طبیعی است شرکتهایی که از جایگاه، سابقه و وزن قابلتوجهی در بازار برخوردار هستند، مسئولیت اجتماعی و حرفهای سنگینتری نیز بر دوش دارند.
البته باید میان “حمایت از بازار” و “مداخله غیرکارشناسی” تفاوت قائل شد. ما معتقد نیستیم که باید برخلاف منطق اقتصادی یا اصول سرمایهگذاری حرفهای تصمیمگیری شود. اما معتقدیم سرمایهگذاران نهادی میتوانند با نگاه بلندمدت، تحلیلمحور و پرهیز از رفتارهای هیجانی، به ثبات بازار کمک کنند. سرمایهگذاری ملی ایران باید یکی از نمادهای سرمایهگذاری حرفهای در کشور باشد؛ یعنی تصمیمات آن مبتنی بر تحلیل بنیادی، ارزیابی دقیق ریسک، آیندهنگری و رعایت منافع سهامداران اتخاذ شود. این رویکرد علاوه بر حفظ منافع شرکت، به افزایش اعتماد عمومی نسبت به بازار سرمایه نیز کمک خواهد کرد.
امروز یکی از نیازهای اصلی بورس، تقویت سرمایهگذاری نهادی است. هرچه نقش سرمایهگذاران حرفهای پررنگتر شود، رفتارهای هیجانی کاهش یافته و بازار به سمت تحلیلمحوری حرکت خواهد کرد. ما این تحول را نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی برای آینده بازار سرمایه ایران میدانیم.
بورس امروز: یکی از مهمترین دغدغههای سهامداران، شفافیت و پاسخگویی مدیران است. برنامه شما برای ارتقای حکمرانی شرکتی چیست؟
مدیرعامل شرکت سرمایه گذاری ملی ایران: حکمرانی شرکتی دیگر یک مفهوم تشریفاتی نیست؛ بلکه به یکی از مهمترین شاخصهای ارزشآفرینی شرکتها تبدیل شده است. سرمایهگذاران حرفهای امروز تنها به سود هر سهم نگاه نمیکنند؛ بلکه کیفیت مدیریت، نظام کنترل داخلی، شفافیت اطلاعات، مدیریت ریسک و پاسخگویی مدیران را نیز ارزیابی میکنند.
از نگاه ما، شفافیت یک هزینه نیست؛ بلکه سرمایهای ارزشمند برای شرکت است. هرچه اطلاعات دقیقتر، سریعتر و منظمتر منتشر شود، اعتماد سرمایهگذاران افزایش خواهد یافت و هزینه تأمین مالی شرکت نیز کاهش پیدا میکند.
در حوزه حکمرانی شرکتی، چند محور اساسی را باید دنبال کرد؛ از جمله تقویت نظام مدیریت ریسک، توسعه کنترلهای داخلی، ارتقای کیفیت گزارشگری مالی، استفاده از فناوریهای نوین در فرآیندهای مدیریتی و افزایش تعامل با سهامداران.
همچنین معتقدم مدیران باید خود را در برابر سهامداران پاسخگو بدانند. سهامداران صاحبان اصلی شرکت هستند و مدیران امانتدار سرمایه آنان محسوب میشوند. هر تصمیم مدیریتی باید بتواند از منظر اقتصادی، مالی و اخلاق حرفهای قابل دفاع باشد.
در نهایت، موفقیت یک شرکت تنها با سودآوری سنجیده نمیشود؛ بلکه کیفیت حکمرانی، میزان اعتماد بازار، شفافیت و پایداری عملکرد نیز از مهمترین شاخصهای موفقیت به شمار میروند.
بورس امروز: برخی معتقدند اقتصاد ایران در آستانه یک دوره جدید از فرصتهای سرمایهگذاری قرار گرفته و برخی دیگر همچنان نسبت به آینده محتاط هستند. ارزیابی شما چیست و شرکت سرمایهگذاری ملی ایران چه راهبردی را دنبال خواهد کرد؟
دکتر فرهاد حنیفی: اقتصاد ایران، علیرغم تمامی محدودیتها و چالشهای موجود، همچنان از ظرفیتهای کمنظیری برخوردار است. منابع انسانی متخصص، بازار داخلی گسترده، موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز، تنوع صنایع و ظرفیتهای معدنی، انرژی و فناوری، مزیتهایی هستند که در صورت مدیریت صحیح میتوانند به موتور محرک رشد اقتصادی تبدیل شوند.
با این حال، سرمایهگذاری حرفهای به معنای خوشبینی یا بدبینی نیست؛ بلکه به معنای تحلیل واقعبینانه فرصتها و ریسکهاست. مدیریت سرمایه باید بر پایه داده، تحلیل و آیندهپژوهی انجام شود، نه بر اساس هیجانات مقطعی.
راهبرد ما بر سه محور استوار خواهد بود. نخست، تمرکز بر سرمایهگذاری در شرکتهایی که دارای مزیت رقابتی پایدار، سودآوری مستمر و ظرفیت توسعه هستند. دوم، تنوعبخشی هوشمندانه به پرتفوی بهمنظور کاهش ریسک و افزایش پایداری بازده. سوم، توجه ویژه به صنایع آیندهمحور؛ صنایعی که بتوانند در افق بلندمدت ارزش افزوده بیشتری برای سهامداران ایجاد کنند.
در عین حال، معتقدم شرکتهای سرمایهگذاری بزرگ باید از نگاه صرفاً مالی فاصله بگیرند و در توسعه اقتصاد ملی نیز نقشآفرین باشند. هر سرمایهگذاری که منجر به افزایش بهرهوری، اشتغال، توسعه فناوری یا تقویت زنجیره ارزش شود، علاوه بر بازده اقتصادی، آثار مثبت ملی نیز خواهد داشت.
هدف ما تنها مدیریت دارایی نیست؛ هدف، خلق ارزش پایدار برای سهامداران و ایفای نقش مؤثر در توسعه اقتصاد کشور است.
بورس امروز: آقای دکتر، اگر بخواهید در پایان این گفتوگو تنها یک پیام به سهامداران، فعالان بازار سرمایه و مدیران شرکتهای زیرمجموعه بدهید، آن پیام چیست؟
مدیرعامل شرکت سرمایه گذاری ملی ایران: نخستین پیام من به سهامداران این است که سرمایه آنان ارزشمندترین دارایی شرکت است. اعتماد سهامداران سرمایهای نیست که بتوان آن را با تبلیغات به دست آورد یا با شعار حفظ کرد؛ این اعتماد تنها از مسیر عملکرد حرفهای، شفافیت، پاسخگویی و نتایج قابل اندازهگیری تقویت میشود.
به فعالان بازار سرمایه نیز عرض میکنم که آینده بورس ایران در گرو تقویت فرهنگ تحلیل، سرمایهگذاری بلندمدت و تصمیمگیری مبتنی بر اطلاعات معتبر است. هرچه فاصله بازار از رفتارهای هیجانی بیشتر شود، زمینه برای رشد پایدار و تأمین مالی مؤثر اقتصاد نیز فراهمتر خواهد شد.
خطاب به مدیران شرکتهای زیرمجموعه نیز تأکید میکنم وارد دورانی شدهایم که متغیرهای اقتصادی و فضای رقابتی بطور دائم در حال تغییرند. امروز مدیر موفق کسی است که علاوه بر آمادگی مواجهه با فضای رقابتی و چالشهای مربوط به تغییر مداوم متغیرهای اقتصادی به سودآوری پایدار، نوآوری، بهرهوری، شفافیت، مسئولیتپذیری و توسعه سرمایه انسانی را نیز در اولویت قرار دهد. باید بهگونهای مدیریت کنیم که هر شرکت زیرمجموعه، نهتنها در صورتهای مالی، بلکه در شاخصهای بهرهوری، کیفیت، فناوری و رضایت ذینفعان نیز در جایگاه برتر قرار گیرد.
چشمانداز ما، ساختن مجموعهای است که الگویی برای حکمرانی شرکتی، مدیریت حرفهای و ارزشآفرینی در بازار سرمایه باشد. باور دارم که آینده از آنِ شرکتهایی است که شجاعت تحول، انضباط مدیریتی و نگاه بلندمدت را با هم تلفیق کنند.
در پایان تأکید میکنم که موفقیت شرکت سرمایهگذاری ملی ایران، موفقیت یک مجموعه محدود نیست؛ بلکه موفقیتی برای سهامداران، بازار سرمایه و اقتصاد کشور خواهد بود. ما خود را متعهد میدانیم که با تکیه بر دانش، شفافیت، مدیریت علمی و همکاری همه ارکان شرکت، این مسیر را با قدرت ادامه دهیم و در جهت افزایش ارزش داراییهای سهامداران، توسعه سرمایهگذاریهای مولد و ارتقای جایگاه بازار سرمایه ایران گامهای مؤثر و ماندگاری برداریم.
منبع:شماره 121 نشریه بورس امروز_ مرداد ماه
