سودِ بالا، تورمِ بالاتر؛ معمای تکراری اقتصاد ایران و سرنوشت سرمایهها
به گزارش بورس امروز؛در شرایطی که اقتصاد ایران همچنان با تورم مزمن و ساختاری دستوپنجه نرم میکند، بحث درباره نرخ سود بانکی و اثر آن بر جریان سرمایهها بار دیگر به کانون توجه فعالان اقتصادی بازگشته است. افزایش اخیر نرخ سود، اگرچه در نگاه نخست بهعنوان سیاستی انقباضی تلقی میشود، اما در واقع بیش از آنکه نشانهای از تغییر بنیادین در سیاستگذاری پولی باشد، تلاشی برای «واقعیتر کردن» نرخها و کاهش فاصله میان نرخ بهره اسمی و تورم است.
واقعیت آن است که اقتصاد ایران طی سالهای طولانی با پدیده نرخ بهره حقیقی منفی مواجه بوده و شواهد موجود نیز از تداوم این وضعیت حکایت دارد. رشد نقدینگی و پایه پولی، بهویژه در ماههای اخیر، نشان میدهد که هسته تورمی اقتصاد همچنان فعال است و حتی میتواند در آینده نزدیک تشدید شود. در چنین بستری، افزایش نرخ سود سپردهها بهتنهایی نمیتواند عامل تعیینکنندهای برای تغییر مسیر نقدینگی باشد.
از سوی دیگر، بازار سرمایه نیز در نقطهای دوگانه قرار گرفته است. از یکسو، مقایسه نسبتهای ارزندگی با ابزارهای بدون ریسک مانند سپردههای بانکی و اوراق بدهی، نشان میدهد که بخشی از سهام از محدوده جذاب قیمتی فاصله گرفتهاند. اما از سوی دیگر، انتظارات تورمی و احتمال رشد نرخ ارز، همچنان بهعنوان موتور حمایتی بازار سهام عمل میکند. همین عامل سبب میشود شرکتهایی که توان انتقال آثار تورم به درآمدهای خود را دارند، همچنان در کانون توجه سرمایهگذاران باقی بمانند.
در این میان، این تصور که افزایش نرخ سود میتواند بهطور گسترده منابع را از بورس به سمت سپردهها و اوراق هدایت کند، با واقعیتهای اقتصاد ایران همخوانی چندانی ندارد. محدودیتهای ساختاری، سیاستهای دستوری در تعیین نرخ بهره و ناتوانی در همگامسازی نرخ سود با تورم، باعث شده است که نرخ بهره حقیقی منفی همچنان پابرجا بماند. بنابراین، تصمیمگیری سرمایهگذاران بیش از آنکه تابع تغییرات محدود در نرخ سود باشد، تحت تأثیر متغیرهای کلان و ریسکهای سیستماتیک قرار دارد.
در نهایت، آنچه مسیر بازارها را تعیین میکند نه صرفاً نرخ سود، بلکه سطح نااطمینانیهای سیاسی، ریسکهای ژئوپلیتیکی و چشمانداز تورم است. در چنین فضایی، سرمایهگذاران هوشمند بهجای واکنشهای کوتاهمدت، به دنبال داراییهایی خواهند بود که بتوانند در برابر موجهای تورمی و شوکهای اقتصادی تابآوری بیشتری از خود نشان دهند.
نویسنده:احسان محمدیان نیک پی مدیرعامل شرکت سرمایه گذای مالی ملل
