بورس در میانه جنگ؛ سه سناریو برای آینده بازار سهام
ریسک سیستماتیک بالا و شوک روانی شدید، نخستین واکنش بازار سهام پس از بازگشایی خواهد بود. اما مسیر ششماهه بورس، به یکی از سه سناریوی محتمل وابسته است.
به گزارش بورس امروز؛ جنگ تحمیلی سوم با نام جنگ رمضان، با آسیب گسترده به مراکز نظامی و غیر نظامی کشور، اختلال شدید صادرات به دلیل بسته بودن تنگه هرمز و محاصره دریایی، و آسیب جدی به بخش هایی از صنایع فولادی و پتروشیمی موجب ابهام شدید سرمایه گذاران نسبت به آینده بازار سهام و دارایی های این بازار شده است. از ساعات ابتدایی شروع حمله شاهد بسته شدن بازار سهام بودیم و این موضوع تا امروز ادامه داشته است. اما این روزها صداهای مختلفی از بازگشایی بازار سهام قبل از تعیین تکلیف جنگ می شود و بسیاری را نگران وضعیت دارایی های خود کرده است. مسلما بازار سهام هنگام بازگشایی با ریسک سیستماتیک بسیار بالا و شوک روانی شدید روبهرو خواهد بود. در چنین شرایطی واکنش اولیه بازار تقریباً در همه سناریوها منفی بوده اما مسیر ۶ ماهه بعد از آن وابستگی بالایی به نتیجه سیاسی جنگ دارد. اما به هر حال شرایط پیش رو را در سه سناریو میتوان اینطور ترسیم کرد:
سناریو اول: ادامه جنگ تنش ها
در این حالت کشور وضعیت جنگی طولانی و فرسایشی را تحمیل میکند. محدودیت صادرات، اختلال در انتقال انرژی و آسیب به زیرساختهای صنعتی باعث میشود سودآوری بسیاری از صنایع کاهش جدی یابد.
واکنش اولیه بازار پس از بازگشایی
فشار فروش سنگین در روزهای اول
احتمال افت شدید شاخص در هفتههای ابتدایی
نقدشوندگی پایین و صفهای فروش سنگین
خروج سرمایه از داراییهای پرریسک
وضعیت صنایع
فلزات اساسی و فولاد: این صنعت بیشترین ضربه را میخورد چون هم زیرساخت تولید آسیب دیده و هم صادرات تقریباً متوقف است. هزینه بازسازی و افت تولید باعث میشود بازار ارزشگذاری شرکتها را با افت بسیار شدید (ناچیز) انجام دهد.
پتروشیمی و صنایع گازی: آسیب به مجتمعهای یوتیلیتی و پتروشیمی و اختلال صادراتی ناشی از بسته بودن مسیرهای دریایی باعث افت جدی سودآوری میشود. در این سناریو صنعت پتروشیمی از موتور رشد بازار به یکی از منابع اصلی فشار تبدیل میشود.
پالایشیها: با وجود اهمیت استراتژیک انرژی، ریسک حمله به زیرساختهای نفتی و محدودیت صادرات میتواند باعث نوسان منفی و افت ارزش سهام این گروه شود.
بانک و حملونقل: این صنایع به دلیل رکود اقتصادی، کاهش تجارت داخلی و خارجی و افزایش ریسک مالی ضعیف عمل میکنند.
صنایع دفاعیتر مانند دارویی و غذایی: به دلیل تقاضای پایدار داخلی کمتر آسیب میبینند و ممکن است نسبت به بازار عملکرد بهتری داشته باشند.
پیشبینی ششماهه بازار
در صورت ادامه جنگ، بازار احتمالاً وارد روند نزولی یا رکودی عمیق میشود.
هر چند که پس از مدتی افزایش قیمت دلار می تواند موجب تعادل در بازار گردد اما بازده کلی بازار در این دوره میتواند در محدوده 20 تا 50 درصد افت قرار گیرد و بخش بزرگی از سرمایهگذاران رویکرد محافظهکارانه گیرند.
سناریو دوم: توافق و پایان تنش
اگر هفته های آینده توافق سیاسی حاصل شود و جنگ متوقف شود، بازار می تواند شرایط بهتری داشته باشد. با فرض بسته ماندن نمادهای آسیب دیده سایر نمادها که آسیب فیزیکی ندیده اند می توانند پس از یک شوک منفی کوتاه مدت ناشی از بسته ماندن طولاتی بازار و نیازها به نقدینگی، وارد یک فاز صعودی مستحکم گردد.
واکنش اولیه بازار
یک موج فروش احتمالی در ابتدا
جهش تقاضا و ورود نقدینگی
بازگشت اعتماد سرمایهگذاران
افزایش سریع ارزش شرکتهای بزرگ
وضعیت صنایع
صنایع صادراتی مانند پتروشیمی و فلزات (غیر از نمادهای آسیب دیده): بزرگترین برندگان این سناریو هستند. حتی شرکت هایی که مواد اولیه خود را از شرکت های آسیب دیده تهیه می کردند می توانند با امید به تامین مواد یا انرژی از سایر مسیرها مانند واردات در شرایط مناسبی قرار گیرند. با بازگشت مسیرهای صادراتی و کاهش یا حذف ریسک ژئوپلیتیک، ارزشگذاری آنها به سرعت اصلاح میشود.
پالایشیها: با ثبات بازار انرژی و افزایش تقاضا برای محصولات نفتی، این صنعت نیز رشد قابل توجهی تجربه میکند.
بانکها و صنایع مالی: در صورت حذف تنش سیاسی و بازگشت فعالیت اقتصادی، این گروه از بهترین های بازار بوده و چشم انداز بسیار روشنی در انتظار آن خواهد بود .
صنایع داخلی مانند سیمان و زیرساختی: با آغاز پروژههای بازسازی و سرمایهگذاری داخلی، تقاضا برای این صنایع افزایش پیدا خواهد کرد.
پیشبینی ششماهه بازار
در صورت توافق، بورس میتواند وارد یک دوره رشد بسیار قدرتمند گردد.
کاهش هیجانی و مقطعی قیمت دلار همزمان با نیاز به نقدینگی و شوک پس از جنگ می تواند در مقاطع اولیه بازار را دچار شوک های منفی نماید. اما بازده احتمالی بازار در این دوره میتواند حدود 50 تا 100 درصد رشد باشد، لازم به یاداوری مجدد است که شرکت های آسیب دیده از این پیش بینی خارج هستند.
سناریو سوم: نه جنگ نه صلح (آتشبس بدون نتیجه)
در این سناریو جنگ متوقف میشود اما توافق سیاسی مشخصی هم حاصل نمیشود و ریسک در سطح بالایی باقی میماند.
واکنش بازار در صورت بازگشایی
فشار فروش سنگین ناشی از دو عامل بدبینی و نیاز به نقدینگی
کاهش حجم معاملات
رفتار محتاطانه سرمایهگذاران
وضعیت صنایع
فلزات اساسی: به دلیل خسارتهای جنگی و ابهام درباره صادرات، رشد قابل توجهی ندارند و عملکردی ضعیفتر از بازار خواهند داشت.
پتروشیمیها: در صورت ادامه محدودیتهای صادراتی، رشد آنها محدود میشود و بیشتر در محدوده نوسان حرکت میکنند. بعضا شرکتهایی که جایگزین شرکت های آسیب دیده هستند ممکن است عملکرد بهتری از خود نشان دهند.
پالایشیها: با وجود اهمیت انرژی، در فضای ابهام سیاسی رشد چشمگیری نخواهند داشت و بیشتر در وضعیت خنثی باقی میمانند.
دارویی و کالاهای اساسی: به دلیل تقاضای داخلی پایدار، در چنین شرایطی معمولاً عملکرد باثباتتری نسبت به بازار دارند.
صنایع کوچکتر: در این فضا معمولاً محل فعالیت سرمایهگذاران کوتاهمدت میشوند و نوسان بیشتری دارند.
پیشبینی ششماهه بازار
در این سناریو بورس پس از عبور از فشار فروش اولیه چند هفته ای، وارد یک دوره فرسایشی و کمرمق میشود.
بازده بازار در بازه ششماهه احتمالاً در محدوده 10 درصد منفی تا حدود 40 درصد منفی نوسان خواهد کرد.
جمعبندی
در واقع سه سناریوی مطرح شده به عنوان یک مدل کلی مطرح شده است. در صورتی که هر کدام از این سناریو ها خود دارای شرایط مختلفی خواهد بود. لذا پیش بینی در چنین شرایطی اصولا کاری صرفا تئوری و روی کاغذ بوده و شرایط عملی بسیار پیچیده تر و متنوع تر مینماید. اما اگر به صورت کلی و با همان سه سناریوی کلی به هفته های پیش رو نگاه کنیم باید گفت:
بازگشایی بازار و ادامه جنگ: رکود و افت سنگین بازار، بیشترین آسیب در صنایع صادراتی و صنعتی
بازگشایی بازار و توافق: یک افت احتمالی ولی در ادامه جهش قوی بازار و بازگشت نقدینگی و امید قوی به رشد گسترده
آتشبس بدون نتیجه: فشار فروش سنگین اولیه و در ادامه بازار فرسایشی با نوسانات منفی
در واقع بورس در چنین شرایطی بیشتر از هر زمان دیگری به تحولات ژئوپلیتیکی و تصمیمات سیاسی وابسته خواهد بود و نه صرفاً عوامل اقتصادی معمول.
نویسنده : احسان حاجی: مدیرعامل شرکت سرمایه گذاری کیان اندیشان
