جریان پول در بورس؛ ناپایدار زیر سایه نرخ بهره بالا
به گزارش بورس امروز؛ رشد نرخ ارز اثری دوگانه بر بازار سرمایه دارد. از یکسو، شرکتهای صادراتمحور مانند پتروشیمیها، فلزات و معدنیها با تبدیل درآمد ارزی به ریال، رشد اسمی سود را تجربه میکنند و همین موضوع بورس را به پناهگاه تورمی تبدیل میکند. از سوی دیگر، اگر این رشد ناشی از بیثباتیهای کلان، کسری بودجه و انتظارات تورمی باشد، بیشتر نشانه کاهش ارزش پول ملی است تا رشد اقتصادی. پیامد آن افزایش هزینههای تولید، فشار بر صنایع وارداتمحور و کاهش قدرت خرید مصرفکننده خواهد بود. بنابراین رابطه ارز و بورس خطی نیست؛ در کوتاهمدت سودآور، اما در بلندمدت تنها با ثبات سیاستی و اصلاحات اقتصادی پایدار میشود.
تجربه ارز ۴۲۰۰:
سیاست ارز ترجیحی نشان داد که قیمتگذاری دستوری بدون سازوکار جبرانی کارآمد، به رانت و ناکارایی منجر میشود. حذف ارز ترجیحی اگرچه اصلاحی بود، اما شوک قیمتی سنگینی برای دهکهای پایین ایجاد کرد. پرداخت نقدی مستقیم میتواند ابزار کارآمدتری باشد، مشروط بر اینکه هدفمند، متناسب با تورم واقعی و دارای منابع پایدار باشد. در غیر این صورت، خود عامل تورم خواهد شد. تجربه عملی نشان داده ضعف در اجرا و محدودیت منابع، کارایی این سیاست را کاهش داده است. بنابراین پرداخت نقدی شرط لازم اصلاحات است، اما کافی نیست و باید در کنار سایر اصلاحات ساختاری دیده شود.
نرخ بهره ۳۵–۳۶ درصد:
نرخهای بهره بالا رقیب جدی بورساند. سرمایهگذاران ریسکگریز ترجیح میدهند بازدهی بدون ریسک از سپرده یا اوراق دریافت کنند. در نتیجه جریان پول در بورس ناپایدار و مقطعی است؛ ورود نقدینگی بیشتر جنبه سفتهبازانه دارد و با کوچکترین شوک سیاسی یا اقتصادی بهسرعت خارج میشود. تنها شرکتهایی دوام میآورند که سودآوریشان فراتر از نرخ بهره باشد یا داراییمحور بوده و از تورم منتفع شوند.
جمعبندی:
بورس در کوتاهمدت از شوک ارزی منتفع میشود، اما برای روند پایدار نیازمند کاهش نرخ بهره، ثبات ارزی و اصلاحات ساختاری است. تا زمانی که نرخ بهره واقعی بالا و افق سیاستگذاری مبهم باشد، بازار بیشتر صحنه نوسان خواهد بود تا جذب پایدار سرمایه.
نویسنده:اشکان چهرهنگار – عضو هیئت مدیره سبدگردان نوین نگر آسیا
منبع: شماره 114 نشریه بورس امروز_ دی ماه 1404
