حذف حجم مبنا و قانون گره؛ گامی به سوی مدرنسازی بورس
به گزارش بورس امروز؛ از ابتدای دی ۱۴۰۴، حجم مبنا برای تمامی نمادهای بورسی به یک سهم کاهش مییابد و قانون گره معاملاتی نیز بهطور کامل حذف میشود؛ تصمیمی که پس از بیش از دو دهه، یکی از قدیمیترین محدودیتهای بازار سرمایه ایران را کنار میگذارد.
بر اساس تصمیم هیاتمدیرههای بورس تهران و فرابورس و با تأیید سازمان بورس، بازار سهام ایران وارد یکی از مهمترین مقاطع اصلاحی خود در سالهای اخیر میشود. حجم مبنا که در سالهای ابتدایی برای جلوگیری از دستکاری قیمت و کنترل نوسانات غیرعادی طراحی شده بود، به مرور زمان به مانعی جدی برای کارایی بازار تبدیل شد. کندی واکنش قیمتها به اطلاعات، شکلگیری صفهای طولانی خرید و فروش و معاملات صرفاً برای پر شدن حجم مبنا از جمله پیامدهای این محدودیت بود.
اکنون با کاهش حجم مبنا به یک سهم، قیمت پایانی هر نماد بازتاب مستقیم معاملات بازار خواهد بود. کارشناسان معتقدند این تغییر میتواند به افزایش شفافیت، بهبود کشف قیمت و کاهش رفتارهای غیرکارآمد کمک کند.
حسن قالیبافاصل، رئیس اسبق سازمان بورس، در اینباره گفت: «حذف حجم مبنا میتواند شفافیت معاملات بازار سرمایه را افزایش دهد و سطح تحلیل در بازار سرمایه را بالا ببرد.» او تأکید کرد که این تصمیم در زمان مناسبی اتخاذ شده و میتواند اعتماد سرمایهگذاران را تقویت کند.
از سوی دیگر، کمال خانزاده، مدیرعامل کارگزاری پویش البرز، در یادداشتی به چرایی حجم مبنا و آثار آن پرداخت و نوشت: «حجم مبنا که در سال ۱۳۸۲ برای کنترل نوسانات غیرواقعی طراحی شده بود، امروز به عاملی برای کاهش نقدشوندگی و تأخیر در کشف قیمت واقعی تبدیل شده است.» وی افزود: «با تعیین حجم مبنا برابر یک سهم، فرآیند کشف قیمت کوتاهتر و کاراتر میشود و حذف همزمان مقررات گره معاملاتی نیز موجب سادهسازی و شفافتر شدن سازوکار معاملات خواهد شد.»
خانزاده همچنین هشدار داد که حذف حجم مبنا ممکن است نوسانات کوتاهمدت قیمتها را بهویژه در سهام کوچک افزایش دهد و بر ضرورت تقویت نظارت هوشمند، توسعه بازارگردانی حرفهای و ارتقای شفافیت اطلاعاتی تأکید کرد.
حذف حجم مبنا و قانون گره معاملاتی را میتوان نقطه عطفی در مسیر مدرنسازی بازار سرمایه ایران دانست؛ اقدامی که علاوه بر همسویی با استانداردهای جهانی، میتواند نقدشوندگی را افزایش دهد، اعتماد سرمایهگذاران را تقویت کند و زمینهساز رفتار حرفهایتر فعالان بازار شود.
