صندوقهای سرمایهگذاری؛ چالش بازدهی، اعتماد و شفافیت
به گزارش بورس امروز؛ صندوقهای سرمایهگذاری در ایران همواره با این پرسش مواجه بودهاند که چرا بازدهی آنها همراستا با رشد سهام نیست. در نگاه نخست، مقایسه بازدهی صندوقها با شاخص کل چنین تصوری را ایجاد میکند که صندوقها از رشد بازار عقب ماندهاند. اما باید توجه داشت که شاخص کل معیار دقیقی برای سنجش عملکرد صندوقها یا حتی سبد سهام افراد نیست؛ زیرا وزندهی آن مبتنی بر ارزش بازار است و عمده اثر خود را از تعداد محدودی سهم بزرگ و شاخصساز میگیرد، نه از عملکرد کلی بازار. در مقابل، شاخص هموزن معیار مناسبتری برای ارزیابی عملکرد صندوقهاست، زیرا رفتار آن نزدیکتر به میانگین عملکرد کل بازار و به ویژه پرتفوی صندوقهای سهامی است. بررسیها نشان میدهد که میانگین و اکثریت صندوقهای سهامی در سالهای اخیر عملکردی بهتر یا حداقل همسطح شاخص هموزن داشتهاند. تنها بخش کوچکی از صندوقها عقب ماندهاند که دلیل آن بیشتر به کیفیت مدیریت و تصمیمات سرمایهگذاری برمیگردد و ضرورت تقویت تخصص، ابزارهای تحلیلی و فرآیندهای مدیریت ریسک را آشکار میسازد.
پرسش دیگر این است که چه سازوکارهایی میتواند شکاف اعتماد میان سهامداران و صندوقها را کاهش دهد. پاسخ را باید در مجموعهای از اقدامات ساختاری و اطلاعرسانی جستوجو کرد. نخست، ارتقای آگاهی و تبلیغات هدفمند اهمیت دارد؛ سازمان بورس و نهادهای مالی باید کمپینهای حرفهای اجرا کنند تا سرمایهگذاران تازهوارد با مزایای سرمایهگذاری غیرمستقیم و تفاوت میان انواع صندوقها آشنا شوند. دوم، کاهش هزینههای ورود و خروج به صندوقها میتواند جذابیت آنها را افزایش دهد و سرمایهگذاران خرد را از فشار هزینههای معاملاتی و ریسک خطاهای فردی دور کند. سوم، رونق بازار سهام بهطور طبیعی توجه سرمایهگذاران را به عملکرد صندوقها جلب میکند و صندوقهایی که مدیریت حرفهایتر دارند، سهم بیشتری از منابع جذب خواهند کرد. چهارم، توسعه محصولات جدید و متنوع مانند صندوقهای اهرمی، بخشی، درآمد ثابت مبتنی بر اوراق و صندوقهای کالایی، سبد انتخاب سرمایهگذار را گستردهتر کرده و احساس امنیت بیشتری ایجاد میکند.
اما آیا ضعف در شفافیت عملکرد صندوقها عامل اصلی بیاعتمادی سرمایهگذاران است یا مشکل جای دیگری است؟ شفافیت بدون تردید یکی از ارکان اعتماد است و افزایش گزارشدهی و دسترسی به اطلاعات صحیح، اعتماد سرمایهگذاران را تقویت میکند. نمونه موفق آن صندوقهای درآمد ثابت و صندوقهای طلا هستند که به دلیل سادگی و ثبات عملکرد، سریعاً اعتماد عمومی را جلب کردند. با این حال، باید توجه داشت که سطح نظارت بر صندوقها بسیار بالاست و اطلاعات آنها بهطور منظم و استاندارد گزارش میشود. بنابراین مشکل اصلی از ناحیه صندوقها نیست. بخش قابل توجهی از بیاعتمادی ناشی از شفافیت پایین ناشران، شرایط کلان اقتصادی، نوسانات سیاستگذاری و ریسکهای بیرونی بازار است؛ عواملی که خارج از کنترل صندوقها قرار دارند. به عبارت دیگر، صندوقها نسبتاً شفافاند اما محیط بازار شفاف و قابل پیشبینی نیست و همین امر باعث میشود سرمایهگذار ریسک کلی بازار را به پای صندوقها بنویسد، در حالی که ریشه اصلی بیاعتمادی در ضعف شفافیت ناشران و بیثباتی سیاستی نهفته است.
نویسنده: اشکان چهره نگار – عضو هیات مدیره سبدگردان نوین نگر آسیا
منبع: شماره 113 نشریه بورس امروز_ آذرماه 1404
