سیاست و اقتصاد
نبود فرماندهی واحد، ترانزیت ایران را از رقابت جهانی عقب راند
به گزارش بورس امروز؛ ایران بر سر چهارراه جهان ایستاده؛ جایی که شرق به غرب و شمال به جنوب میرسد. این موقعیت ژئواستراتژیک که قرنها مسیر عبور کاروانها و تجارت جهانی بوده، میتوانست امروز ایران را به یکی از بزرگترین مسیرهای ترانزیتی منطقه تبدیل کند. با این حال، سهم واقعی کشور از ترانزیت منطقهای کمتر از ۲۲ میلیون تن است؛ رقمی ناچیز در برابر ظرفیت بالقوهای که کارشناسان آن را بیش از ۴۰۰ میلیون تن برآورد میکنند.ریشه این شکاف در بیبرنامگی و نبود هماهنگی میان بیش از ۱۴ نهاد تصمیمگیر در حوزه ترانزیت نهفته است. نبود «فرماندهی واحد»، پراکندگی تصمیمات و اولویتبندیهای ناهماهنگ، موجب شده سرمایههای کشور به جای تمرکز بر پروژههای کلیدی، در طرحهای کماثر و موازی صرف شود.فریبرز محمدی، رئیس دفتر امور زیربنایی و تولیدی مرکز ارزیابی و نظارت راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام، تصریح کرده است که ترانزیت میتواند علاوه بر ایجاد درآمد و اشتغال، سپری در برابر تحریمها باشد. با این حال، ناهماهنگیها و نبود سند جامع حملونقل باعث شده فرصتهای منطقهای یکی پس از دیگری از دست برود. او تأکید دارد که کشورهایی چون چین و قفقاز منتظر ما نماندهاند و مسیرهای جایگزین را حتی با هزینه بالاتر انتخاب کردهاند.در همین حال، عراق با پروژه ۱۷۰۰ کیلومتری جاده توسعه (راه ابریشم عراق) به دنبال جابهجایی سالانه ۱۰۰ میلیون تن کالا از بندر فاو به ترکیه است و پاکستان با توسعه بندر گوادر در همکاری با چین در حال تثبیت موقعیت خود در مسیر شرق–غرب است. در مقابل، بندر چابهار ایران و مسیرهای ریلی متصل به آن هنوز در انتظار تصمیم و اقداماند.
کارشناسان هشدار میدهند که در رقابت امروز، زمان تعیینکنندهترین عامل است. سید طه حسین مدنی، رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند، میگوید که نبود سند جامع حملونقل موجب شده تصمیمها بهصورت مقطعی و غیرعلمی گرفته شود. احداث هزاران کیلومتر ریل بدون استفاده، نشانه همین سردرگمی است.به گفته او، در حالی که ایران از نظر جغرافیایی بهترین مسیر برای اتصال آسیای مرکزی و قفقاز به آبهای آزاد است، ضعف مدیریتی و کندی در توسعه زیرساختها در کنار چالشهای مرزی، باعث شده کشورهای رقیب با مزیتهای کمتر، نقش بیشتری در ترانزیت جهانی ایفا کنند.کارشناسان تاکید دارند که ترانزیت تنها مسیر درآمدی نیست، بلکه ابزاری برای تقویت نفوذ اقتصادی و کاهش آسیبپذیری کشور در برابر فشارهای خارجی است. ایران اگر نتواند از آخرین فرصتها برای تدوین سند جامع و تشکیل فرماندهی واحد بهره گیرد، ممکن است جایگاه تاریخی خود در مسیر تجارت جهانی را برای همیشه از دست بدهد.
منبع: خبرگزاری فارس
