دخل معادن به خرج ریل نمی خورد

با توجه به ویژگی های مخصوص حمل و نقل ریلی از جمله جابجایی بارهای حجیم،استفاده از این راه آهن در لجستیک معادن مورد تاکید کارشناسان و صاحب نظران قرار دارد،  اما به دلایل مختلف، فعالان بخش صنعت و معدن رغبت چندانی به استفاده از این ظرفیت حمل ‌و نقل که سرمایه‌گذاری زیادی از سوی دولت در آن صورت گرفته، ندارند.

برای پی بردن به چرایی این مسئله با سید محمود سیدی مدیر امور مالی و اقتصادی شرکت معدنی و صنعتی چادرملو به گفتگو نشسته ایم، وی بر این باور است که با مدیریت دقیق از سوی شرکت های معدنی و دولت می توان در این زمینه به توفیقات بسیاری دست یافت. آنچه در ادامه می آید حاصل این گفتگو است:

 با توجه به اینکه استفاده از صنعت ریلی در گسترش و توسعه معادن نقش موثری دارد، به نظر مشکلات پیش روی استفاده از روش حمل و نقل در معادن  چیست؟

البته ما چندان درگیر مسائل مرتبط به حمل و نقل به خصوص حمل و نقل ریلی نیستیم، چرا که خودمان معدن داریم کنسانتره را در خود معدن تحویل فولاد مبارکه و  فولاد خوزستان می دهیم. در تمام این موارد حمل و نقل از سوی بخش حمل و نقل کارخانه انجام می شود. البته بر اساس برنامه ریزی ها فقط ۴ میلیون تن کنتسانتره باید در سال تحویل دهیم، با توجه به پرداخت شدن صورت حسابهای خود به روز، لذا با راه آهن مشکلی نداریم، در این زمینه بیشتر معادنی که نتوانند صورتحساب های خود را پرداخت کنند با راه آهن به مشکل برخواهند خورد.

به جز پرداخت صورت حساب ها، چه مشکلاتی در زمینه همکاری معادن با راه آهن وجود دارد. آیا معادن از حمل بار خود به صورت ریلی استقبال می کنند ؟ به عنوان مثال برخی از نبود خطوط فرعی یا حق دسترسی بالای راه آهن در این زمینه گله دارند، نظر شما در این باره چیست ؟

البته چادر ملو برای رفع این مشکلات این چنینی زیر ساخت لازم را تامین کرده است ، به نحوی که بیش از  ۲۲۰ کیلومتر ریل گذاری در مسیر حمل بار خود انجام داده است. اما  فکر میکنم قاعدتاً این مشکل برای بقیه معادنی که چنین شرایطی ندارند،  وجود دارد. این معادن باید هزینه سنگینی را برای ریل گذاری و احداث خطوط فرعی بپردازند که این امر نیاز به سرمایه گذاری دارد. در غیر این صورت باید با حمل ترکیبی کالاهای خود را به خطوط اصلی رسانده و برای استفاده از ریلی اصلی نیز حق دسترسی بپردازند.

به نظر شما راهکارهای راه آهن برای انجام این سرمایه گذاری مناسب است؟

البته، در شرایط فعلی دولت برای انجام این قبیل سرمایه گذاری ها آمادگی داشته باشد و همانطور که راه آهن اعلام کرده است در زمینه احداث خطوط فرعی به معادن و اتصال سرچشمه های بار به خطوط اصلی کمک می کند.  اما گویا برخی از صاحبان معادن بر این عقیده هستند که حتی با مشارکت راه آهن هزینه احداث این خطوط در شرایط فعلی بالاست و آنها امکان چنین سرمایه گذاری را ندارند.

چقدر استفاده از ظرفیت های بازار سرمایه را در این مورد موثر میدانید؟

البته در نظر داشته باشید که ریل گذاری از سوی دولت انجام می شود و خود دولت دست اندرکار این امر است، بیشتر سرمایه گذاری های بخش خصوصی برای توسعه سرمایه گذاری در حمل و نقل ریلی در بخش لکوموتیو و واگن صورت انجام می شود. بنابراین می توان از برخی امکانات بازار سرمایه برای این نوع سرمایه گذاری ها استفاده کرد، با این حال بخش اصلی اتصال خطوط است که دولت باید این اقدام را انجام دهد.

در بخش تامین لکوموتیو و واگن چطور؟  آیا دولت می تواند برای سرمایه گذاری بخش خصوصی در این زمینه کمک کند؟

در حال حاضر بسیاری از شرکت های خصوصی با استفاده واگن های خود، بار معادن را در مسیرهای ریلی حمل می کنند و کرایه خود را دریافت می کنند، اما این امر در مسیرهایی ممکن است که ریل وجود دارد؛ موضوع اصلی تامین خطوط ریلی است.

آیا حمل و نقل ریلی همیشه به حمل و نقل جاده ای ارجحیت دارد یا شرایط خاصی در این امر وجود دارد؟

در بیشتر موارد اینگونه است. جابجایی کالا و حفظ آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است و راه آهن در این زمینه ایمن تر است. جاده های کشور  کشش بارهای معدنی را ندارند و با افزایش حمل جاده ای نیز مخاطرات این نوع حمل و نقل بیشتر می شود.  از سوی دیگر راه آهن می تواند حجم بالایی از بار را جابه جا کند که این امر مطلوبیت ویژه ای برای حمل و نقل ریلی کالاها  نسبت به نوع جاده ای آن ایجاد می کند، اما سرعت پایین حمل و نقل ریلی کشورمان یکی از معایبی است که مانع می شود تا مزایای راه آهن به چشم بیاید.

البته اخیراٌ مسئولان راه آهن اعلام کرده اند که در نظر دارند میزان سرعت قطارها را افزایش دهند. همچنین لازم است که تمهیدات ویژه ای برای برخی از ایام پرترافیک ریلی در نظر داشته باشند. به عنوان مثال در زمان نوروز که بار ترافیک راه آهن زیاد است و الویت به بخش به مسافری یا سوخت داده می شود، می توان با مدیریت دقیق راه آهن این مشکل را  حل کرد.

در بخش ترانزیت بین المللی بارهای معدنی، راه آهن چقدر می تواند موثر باشد؟

تمام صادرات مواد معدنی کشور در بنادر جنوب کشور و  به وسیله  خطوط دریایی انجام می شود. البته در جنوب کشور دسترسی به راه آهن وجود دارد، ولی اگر بخواهیم برای کشورهای دیگر مواد معدنی صادر کنیم از حمل دریایی در مسیرهای بین المللی استفاده می کنیم. از طرفی صادرات مواد معدنی به کشورهای شمال ایران  هم نداریم. از این رو  ضرورت حمل و نقلی ریلی در بخش بین المللی چندان مطرح نمی شود.

اگر شرایط برای صادرات معدنی به غیر از دریا هم فراهم شود، آیا ظرفیت خاصی لازم است؟

خیر؛ در صورتی که حمل و نقل دریایی مطرح نباشد، ظرفیت خاصی برای بارگیری و تخلیه لازم نیست ولی در مجموع مشتری زیادی  برای ترانزیت به غیر از دریا وجود  ندارد.