داستان تاسيس ذوب آهن اصفهان بقدري جذاب و سرشار از احساسات ملي و افتخارات ميهني است که نمي‌توان اهميت اين صنعت پيشران را در احياي ساختار صنعتي 60 ساله کشور ناديده گرفت. کارخانه‌اي که در زمان پهلوي اول مذاکرات ساخت آن براي ايجاد يک واحد 15 هزار تني  با آلماني‌ها با دستور آمريکا متوقف و بر باد رفت و تجهيزات و ماشين‌آلات آن و سرمایه ی ملت ایران  همزمان با جنگ جهاني دوم در درياي مديترانه توسط انگليسي‌ها توقيف و 4 سال در بيابان‌هاي مصر زنگار بست.

به گزارش بورس امروز، داستان تاسيس ذوب آهن اصفهان بقدري جذاب و سرشار از احساسات ملي و افتخارات ميهني است که نمي‌توان اهميت اين صنعت پيشران را در احياي ساختار صنعتي 60 ساله کشور ناديده گرفت. کارخانه‌اي که در زمان پهلوي اول مذاکرات ساخت آن براي ايجاد يک واحد 15 هزار تني  با آلماني‌ها با دستور آمريکا متوقف و بر باد رفت و تجهيزات و ماشين‌آلات آن و سرمایه ی ملت ایران  همزمان با جنگ جهاني دوم در درياي مديترانه توسط انگليسي‌ها توقيف و 4 سال در بيابان‌هاي مصر زنگار بست.

در دوران پهلوي دوم طي قراردادي با شوروي و نزديکي پهلوي دوم به آنها ذوب آهن تاسیس شد و امروز يکي از افتخارات صنعتي کشور حتي در دوران سخت تحريم‌ها می باشد. آمريکا در آن دوران در شيکاگو سرمايه‌گذاري هنگفتي در توليد آهن و فولاد داشت و نگران از دست دادن بازار در ايران و خاورميانه و آشتي ايران با آلمان هيتلري بود. با پايان کار نازي‌ها در آلمان تسلط آمريکا بر اين کشور و دستور مستقيم به رئيس جمهور آلمان بارها مانع عقد قرارداد ايران با شرکت کورپ مي‌شوند تا در نهايت ايران موفق به ساخت اين کارخانه با اتحاد جماهير شوروي آن زمان مي‌شوند. ابتدا محل احداث اين کارخانه در زمين‌های اطراف تهران در نظر گرفته شد اما  با مخالفت روبرو می شود. در سال‌هاي بعد قرعه فال به نام اصفهان مي‌افتد و اولين واحد مادر تخصصي صنعت فولاد کشور توسط شوروي در ازاي دريافت گاز از ايران شکل مي‌گيرد. دنياي صنعتي استعماري آن روزگار تنها از ايران خام فروشي سنگ آهن و مواد اوليه مي‌خواست. اما پس از انقلاب ذوب آهن اصفهان به نمادي از ايستادگي در صنعت تبديل شده است که بايد همچنان مورد حمايت ملي قرار گرفته و چالش‌هاي پيش پاي آن را با درايت کنار زد.

ظرفيت اين کارخانه در حالي براي ساخت حداکثر 15 هزار تن فولاد در نظر گرفته شد که امروز اين ابر واحد صنعتي از صادرات يک ميليون و 116 هزارتن فولاد در سخت‌ترين شرايط تحريمي خبر مي‌دهد.

توسعه زيرساخت‌هاي حمل و نقل، تامين مواد اوليه و به ويژه آب، سه مشکل ادامه‌دار صنعت فولاد در کشور است و با توجه به چشم‌انداز افزايش ظرفيت توليد 55 ميليون تن و مصرف حداقل 22 ميليون تني آن نيازمند درايت هرچه بيشتر است.

از ميان مشکلات موجود فاجعه خشکسالي کشور و نبود مديريت بلندمدت در هدايت آب‌هاي سطحي و زيرسطحي و همچنين  کاهش بازندگي در سال‌هاي اخير موجب نگراني بيشتر است. صنعت فولاد به عنوان يک صنعت آب‌بر، طي سال‌هاي دور بر اساس جغرافياي جمعيتي منطقه‌اي، نزديکي به معادن و آب فراوان، مزيت نسبي ويژه داشته اما امروز با تغييرت اقليمي و افزايش تورم انباشته در اقتصاد، نيازمند پايه‌ريزي طرح‌هاي موازي تدريجي در ايجاد ارزش افزوده جديد و حفظ مزيت نسبي توليد در نزديک کردن مواد اوليه، زيرساخت‌هاي حمل و نقل و بنادر و آب است. در این میان استفاده از تکنولوژي‌ و تجربيات روز دنيا بي شک راهگشاست.

افزايش متوسط 105 درصدي انواع توليدات ذوب‌آهن اصفهان در سال 1400 مويد اين ادعا است که نبايد نمادهاي صنعتي با گذشت حتي 60 سال از فعاليت خود، بايد به عنوان يک غرور ملي  بالنده بماند اما اگر لازم است، براي تامين آب آن باید با مدیریت مصرف، به شناسایی چاه ها و تجهیز آن به آب شیرین کن ها و دیگر اقدامات پرداخت. واحدي که روزانه به 15 هزار تن سنگ آهن نياز دارد، امروزه شايد به دليل صادرات خام سنگ‌آهن دانه بندي شده به سهميه‌اي زير 3000 تن دست رسي داشته باشد و با حداکثر 60 درصدظرفيت کار مي‌کند. توليد انواع چدن، انحصار توليد ريل راه‌آهن و انواع توليدات ساختماني و صنعتي از جمله افتخارات توليد دراين واحد پيشران است. افزايش بهاي برق و آب که از مهمترين مشکلات اين واحد توليدي عنوان شده، خود به دليل افزايش جمعيت و تغييرات اقليمي منطقه مرکزي کشور و البته تورم انباشته است.

اگر وجود معاون سنگ آهن، نيروي کار متبحر و انرژي عامل گسترش و توجه جدي به توسعه صنعت فولاد در کشور شده، بايد نگاه نويني به تجديد حيات اين صنعت در سواحل استراتژيک مکران هم داشت. «مطالعات اقتصادی و بازار، اکتشاف، استخراج، فرآوری مواد اولیه اصلی و نهاده‌های تولید، زیرساخت‌ها نظیر ریل، جاده و بندر، انرژی، تکنولوژی و بومی‌سازی، سرمایه‌گذاری واحد‌های زنجیره فولاد، مسائل زیست‌محیطی و ایمنی و سلامت شغلی، مکان‌یابی و جانمایی واحد‌های فولادی و استراتژی توسعه» از جمله مهمترين اهداف طرح جامع فولاد است که بايد مسئولان براي 100 سال آينده طرح‌هاي استراتژيک  در اين صنعت درافکندند.

امروز به دلیل سیاست‌های تجاری و ارزی در کشور و محدودیت‌های بین‌المللی پیش روی اقتصاد ایران، صنعت و تولید داخلی با سیاست های تعرفه ای دولت می بایست مورد حمایت قرار گیرد؛ در بیشترین حالت تعرفه واردات فولاد در کشور مربوط به محصولات نهایی است، و اینگونه صنعت فولاد کشور در برابر تعرفه های پایین و واردات از سایر کشورها، توان رقابت منطقی را از کف می دهد. به یادداشته باشیم که پايداري اين صنعت در کشور در کنار صنعت پتروشيمي بي شک دو بال قدرتمند اقتصاد کشور در عبور از سختي‌ها و متوقف کردن فرهنگ خام فروشي در ميان برخي کم‌اراده هاست.

 

 

 

  • نویسنده : امیرحسین نادری - مدیرعامل شرکت سرمایه گذاری صدر تامین (تاصیکو)
  • منبع خبر : نشریه بورس امروز