چالش ها و اقدامات بازار سرمایه در سال ۹۷

به گزارش بورس امروز، اصلاح ساختار بورس که از سال گذشته با جدیت از سوی رئیس سازمان بورس کلید خورده با اموری همچون کاهش مالیات فروش سهام، کاهش کارمزد سازمان بورس، تاسیس صندوق‌های تثبیت بازار، تغییر روش عرضه اولیه و اصلاح مقررات توقف و بازگشایی نماد همراه شده است.

گفتنی است موارد یاد شده از مهم‌ترین مباحث چالشی سازمان بورس در سال‌های اخیر است که تلاش‌های مدیریتی صورت پذیرفته در این مدت سبب برطرف شدن این موارد و شفاف‌سازی هرچه بیشتر معاملات تالار شیشه‌ای شده است.

در این بین شاید اصلاح مقررات توقف و بازگشایی نماد یکی از بحث‌برانگیزترین مقررات سال‌های اخیر بود که تا حدی دلخوری‌های فراوانی را برای سهامداران شرکت‌ها به وجود آورده بود. چراکه یکی از اصلی‌ترین ویژگی‌ های سهام، نقدشوندگی است که با طولانی شدن روند توقف یک نماد، این ویژگی زیر سوال می‌رود.  اما پس از تلاش‌ها و رایزنی‌های فراوانی سرانجام با منظور کاهش تعداد نمادهای متوقف، این دستورالعمل رنگ و بویی جدید گرفت.

از این رو با اصلاح دستورالعمل فوق، از سال گذشته تاکنون شاهد کاهش چشمگیر تعداد نمادهای متوقف هستیم. مسئله حائز اهمیت دیگر، موضوع مالیات ‌بر فروش بود که تا حدی بر سود خالص سهامداران از معاملات در بورس می کاست. از این رو  به منظور هدایت نقدینگی به سمت بازار سرمایه، تامین مالی بخشی از سرمایه‌ گذاری‌های جدید و ترغیب سرمایه‌گذاران به حضور فعال‌تر در بورس این چالش نیز در سال جاری با کاهش مالیات فروش از نیم درصد به یک دهم درصد سبب اقبال بیشتر معامله گران به بازار اوراق بهادار شد.

اما فعالیت های انجام شده در خصوص جلب توجه فعالان بورس تهران به اینجا ختم نشد و سازمان بورس در اصلاحی دیگر، اقدام به کاهش کارمزد این سازمان از معاملات سهام تا ۴۰ درصد کرد. این مصوبه شورای عالی بورس کمک می کند نرخ معاملات به لحاظ هزینه ای کاهش و در نتیجه سود معامله کننده ها افزایش یابد. هرچند این تصمیم باعث کاهش درآمدهای سازمان بورس و برخی ارکان می شود اما برای سرمایه گذاران افزایش درآمد را به همراه دارد. همچنین کاهش کارمزدهای بورس های مختلف، معاملات روزانه و حجم معاملات را توسعه می بخشد که این موضوع می تواند نقدشوندگی بازار را تا حد زیادی تضمین کند. دیگر تغییر با اهمیت در سال‌های اخیر تغییر روش عرضه اولیه از حراج به بوک بیلدینگ است.

گفتنی است در این روش تفکیکی بین معامله گران آنلاین و کارگزاران وجود ندارد و بر اساس سقف قیمت خرید در دامنه معاملات ثبت می شود. تمام هدف برای راه اندازی روش بوک بیلدینگ حل مشکلات عرضه اولیه بود در سامانه بوک بیلدینگ رقابت برای زمان از معامله ها حذف می شود و قیمت ارزش گذاری شده مهم است. تاسیس صندوق تثبیت بازار نیز از اقدامات حمایتی انجام شده در دو سال اخیر است.  این صندوق که در راستای اجرای ماده ۲۸ قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور با هدف اطمینان‌بخشی و ایجاد ثبات در بازار سرمایه، در تیرماه امسال بنای تاسیس آن گذارده شد تاثیر بسزایی در حمایت از سهامداران و پیشگیری از نوسانات شدید بازار دارد.

هدف اصلی از راه‌اندازی این صندوق، اطمینان‌بخشی برای مقابله با مخاطرات و نوسان‏های قابل توجه در بازار سهام و پوشش ریسک‏های خاص وارده بر بازار به‌منظور کاهش آسیب سهامداران خرد است. تشکیل این صندوق، به‌عنوان یکی از زیرساخت‎های بازاری کارآمد و عمیق، سبب افزایش ثبات، افزایش نقدشوندگی و کاهش ریسک بازار سهام کشور می‌شود. عضویت در کمیته ۸ آیسکو شاید یکی از مهم‌ترین اقدامات بین‌المللی سازمان بورس در سال‌های اخیر باشد. مأموریت اصلی این کمیته انجام خط مشی آیسکو برای آموزش سرمایه‌گذاری و سواد مالی است. همچنین این کمیته به هیئت مدیره آیسکو مشاوره می دهد و مسائل و موضوعات مربوط به حمایت از سرمایه‌گذاران را بررسی می کند.

گفتنی است کمیته ۸، هم اکنون ۴۰ عضو دارد و با تمرکز بر ارتقای سواد مالی و فرهنگ سازی فعالیت می کند. به گفته رییس سازمان بورس و اوراق بهادار راه اندازی بورس مجازی (IRVEX)، انتشار کتب و جزوات آموزشی برای کلیه سطوح سنی، ساخت پویانمایی‌های آموزشی و برگزاری لیگ ستارگان از اقدامات مورد توجه آیسکو بود.

 اما نحوه برگزاری لیگ ستارگان و همراهی جامعه دانشگاهی با بازار سرمایه برای دبیرکل آیسکو تحسین برانگیز بود. دبیر کل آیسکو این رویداد را که موجب اتصال تجربیات کارشناسان و متخصصین بازار سرمایه و دانشجویان بود خلاقیتی نوظهور دانست و تبادل اطلاعات در زمینه قانون و مقررات، شیوه ها و روش ها و استفاده از پتانسیل و نبوغ جوانان را، یکی از راهکارهای ارتقاء سواد مالی جامعه فرهنگی و دانشگاهی اعلام کرد.

قابل ذکر است بولتن های خبری آیسکو در زمینه فعالیت های بازار سرمایه ایران به ویژه در خصوص فرهنگ سازی و سواد مالی مطالب مختلفی منتشر کرده اند. در پی انتشار این مطالب، پل اندروز، دبیرکل آیسکو، سازمان بورس و اوراق بهادار ایران را مورد تحسین قرار داد. با عضویت سازمان بورس در این کمیته، سطح تعاملات بازار سرمایه ایران در عرصه‌های بین‌المللی ارتقای قابل توجهی داشته که این امر به نوبه خود افزایش استانداردهای بین‌المللی بازار سرمایه ایران و هم خوانی آنها با استانداردهای پیشرو پذیرفته شده بین‌المللی در حوزه‌های مربوطه را به همراه خواهد داشت.

یکی دیگر از اقدامات مهم در خصوص آشنایی هرچه بیشتر و عملی جامعه دانشگاهی با بورس، برگزاری مسابقات لیگ ستارگان است. برگزاری این مسابقات و اجرایی شدن این ایده‌ها باعث افزایش ارتباط و تعامل بین دانشگاه و بازار سرمایه‌می‌شود. همچنین به طور قطع این رویدادها می‌تواند در توسعه بازار سرمایه و ایجاد علاقه در بین جوانان و دانشجویان برای ورود جوانان به بازار سرمایه و بورس موثر باشد. یکی از اهداف برگزاری لیگ ستارگان فرهنگ سازی و پیاده سازی تئوری های اقتصادی در میدان واقعی بورس است تا دانشجویان مستعد بتوانند در فضای واقعی توانایی های خود را ارزیابی کنند و قدرت ریسک پذیری خود را به چالش بکشند. پس از برگزاری موفق لینگ ستارگان، اولین دوره مسابقات الگوریتمی در بورس تهران نیز برگزار شد.

گفتنی است با برگزاری اولین دوره مسابقات الگوریتمی بازار سرمایه، این پیام را به جامعه سهامداری و بازار سرمایه می دهیم که می توانند با بهره گیری از دانش روز از الگوریتم ها و معاملات الگوریتمی استفاده کنند و سود بیشتری عاید خود و بازار سرمایه کنند. کارشناسان معتقدند استراتژیست ها و تحلیلگران مالی می توانند با مشارکت مهندسین نرم افزار و رایانه، استراتژی های خود را در قالب یک نرم افزار یا برنامه رایانه ای تعریف کنند و با نوشتن یک الگوریتم آن را اجرا کنند. همچنین می‌توان امیدوار بود با این اقدام عمق و تعداد معاملات افزایش پیدا خواهد کرد. همچنین در صورتی که الگوریتم های دقیق و مناسبی باشند،  علاوه بر اشتغال زایی مناسب، سودآوری را برای سهامداران و سرمایه گذاران بیشتر خواهند کرد.

نکته دیگر در خصوص برگزاری این مسابقات اینکه در بستر معاملات الگوریتمی، شرکت های دانش بنیانی می توانند متشکل از یک فعال بازار سرمایه و یک مدیر مالی و یک فعال حوزه فناوری اطلاعات یا مهندس رایانه ایجاد شوند تا الگوریتم نویسی کنند و الگوریتم های خود را با قیمت مناسب به فروش برسانند.

اصلاح دستورالعمل قراردادهای اعتباری کارگزاران اقدام قابل توجه دیگری در زمینه افزایش ضریب اطمینان به معاملات بورس است و باعث می شود تا ریسک اعتباری صنعت کارگزاری به خوبی کنترل شود و اختیارات کارگزاران را برای وصول مطالبات افزایش دهد. چراکه  دستورالعمل قبلی نقص های جدی دارد و باعث افزایش ریسک اعتباری صنعت کارگزاری شده است. گفتنی است در اصلاحیه دستورالعمل فعلی ریسک ها مدیریت شده و حدود اعتباری را برای مدیریت ریسک کاهش یافته است.