در کشورهای در حال توسعه از جمله کشور ما به لجستیک اهمیت داده نمی شود و به این دلیل که اقتصاد کشور، به صورت یک اقتصاد متعادل حرکت نمی کند. سیستم دولتی و خصولتی در اقتصاد موجب شده است که قیمت تمام شده، مدیریت کالا و بهره وری در تامین کالا جایگاه ویژه ای نداشته باشد.

مسعود عزیزی مدیر بازرگانی شرکت حمل و نقل بین المللی خلیج فارس در گفتگو با خبرنگار بورس امروز عنوان کرد: اصلی ترین ماده ی تشکیل دهنده ی فولاد سنگ آهن می باشد پس بدیهی است که اولین فاکتور در تعیین قیمت فولاد، بهای این ماده معدنی می باشد. سنگ آهن برای تبدیل ‌به شمش یا ورق فولادی چندین مرحله را طی می کند و آز آنجا که صنایع تبدیلی این ماده استراتژیک متاثر از شرایط جغرافیایی و بی تدبیری های مدیریتی در یک مجموعه به ندرت در کنار هم قرار گرفته اند هزینه های تمام شده محصول نهایی را تحت تاثیر قرار می دهد.

وی افزود: سنگ آهن از معدن باید به کارخانه کنستانتره سازی حمل شود و از آن محل به کارخانه گندله سازی برود و از آنجا به آهن اسفنجی و بعد به شمش فولاد و در نهایت به ورق، میلگرد و … تبدیل شود. از طرفی هزینه حمل و نقل نیز با قیمت نفت و انرژی در ارتباط مستقیم است و با افزایش حاملهای انرژی هزینه های حمل و نقل نیز افزایش یافته و در این صورت فولاد با قیمت تمام شده ی بیشتری در دسترس صنایع قرار می گیرد.

عزیز خاطرنشان کرد: بر پایه اظهارات مقامات رسمی در ۲ سال گذشته، بیش از ۳۰ تا ۳۵ درصد قیمت تمام شده یک کالای خام مربوط به هزینه‌های حمل و نقل آن بوده است. این مساله در مورد کالاهای صادراتی به حدود ۲۵ درصد افزون می شود. در حالی که در کشورهای صنعتی این سهم حداکثر ۱۸ درصد است. پایین بودن توان عملیاتی بنادر، بالا بودن هزینه های بنادر، بالا بودن زمان بارگیری، فرسودگی ناوگان ریلی و هوایی، ضعف کمی و کیفی ناوگان جاده ای و … همگی سبب شده اند تا حمل و نقل به عنوان پاشنه آشیل صادرات کشور مطرح شود.


مدیر بازرگانی شرکت حمل و نقل بین المللی خلیج فارس اظهار داشت: در حالی که ایران برخلاف بسیاری از کشورها از منابع سرشار و ارزان انرژی برخوردار است، هنوز نتوانسته در حوزه حمل و نقل خدماتی هم قیمت با کشورهای بی بهره از منابع نفت و گاز ارائه دهد. در یک تقسیم بندی کلی می ‌توان حمل و نقل را به سه بخش زیرساخت، وسایل نقلیه و بهره‌برداری تقسیم کرد. به جرات می توان گفت که در ایران دچار ضعف در هر سه حوزه هستیم و همین مشکلات علت اصلی سهم ۲ برابری هزینه حمل و نقل کشور در قیمت تمام شده محصولات نسبت به بهای تمام شده محصولات رقیب خارجی است. در صورتی که اگر با یک نگاه آسیب شناسانه برای رفع مشکلات این سه حوزه اقدام شود نتایج آن به سرعت در اقتصاد کشور پدیدار خواهد شد .

وی در ادامه اضافه کرد: در کشورهای در حال توسعه از جمله کشور ما به لجستیک اهمیت داده نمی شود و به این دلیل که اقتصاد کشور، به صورت یک اقتصاد متعادل حرکت نمی کند. سیستم دولتی و خصولتی در اقتصاد موجب شده است که قیمت تمام شده، مدیریت کالا و بهره وری در تامین کالا جایگاه ویژه ای نداشته باشد. تحریم ها و اقتصاد دولتی از موارد تاثیرگذار است.

عزیزی تاکید کرد: از نکات مهمی که باید در ضعف لجستیک در کشور به آن پرداخت، مساله زیرساخت است. در حال حاضر ۱۱ هزار کیلومتر خط آهن در کشور وجود دارد و بیش از ۳ هزار کیلومتر هم در حال احداث است. این میزان خط آهن برای کشوری با یک میلیون و ششصد هزار کیلومتر مربع کافی نیست، با توجه به اینکه همین راه آهن در بعضی نقاط دارای گلوگاه های مهمی است. وسعت ریل در کشور به میزانی نیست که بتوان کالا را در سطح وسیع جابه جا کرد. ضلع شمال شرق تا بندرعباس، دو سه گلوگاه جدی دارد و توان بیش از ۱٫۵ میلیون تن جابجایی بار را ندارد. در صورتی که۵۰ کیلومتر آن

وی افزود: طرف تر تا ۵ میلیون تن کالا را می توانند جابه جا کنند. تجهیزات تخلیه و بارگیری و مدل فناوری که در بنادر ما وجود دارد کافی نیست. مقررات و بروکراسی دولتی ما در تصمیم گیری ها، تعرفه گذاری و سیاست کلی موجب افزایش قیمت تمام شده می شود. در واحدها، کارخانه ها و معادن، سیستم های پویایی در رابطه با سفارش گیری، سفارش دهی، تجهیزات و تخلیه و بارگیری وجود ندارد. ما در دنیا از لحاظ شاخص لجستیک در رتبه ۹۶ هستیم در صورتی که آلمان رتبه اول را دارد که نشان دهنده آن است که کشور ما باید از علم، فناوری و امکانات روز دنیا برای پیشرفت بهره مند شود.

مدیر بازرگانی شرکت حمل و نقل بین المللی خلیج فارس اشاره کرد: در بخش معدن و صنایع معدنی لجستیک جایگاه وسیع تری نسبت به کالاهای دیگر دارد زیرا کالاهایی مانند فولاد، سیمان و مس از جمله کالاهایی هستند که هم وزین اند، هم هزینه بر هستند و امکانات و تجهیزات بسیار بیشتری نیاز دارند و هم بر قیمت تمام شده در حوزه رقابت اثرگذارند. علاوه بر آن لجستیک در حوزه معدن و صنایع معدنی از حساسیت ویژه ای برخوردار است. ما باید کشور چین که ۵۰ درصد تولید و صادرات مواد و محصولات معدنی را دارد رقیب جدی خود ببینیم و تمام توان خود را بگذاریم تا در تصمیم گیری ها و حرکت های خود، لجستیک مناسبی داشته باشیم. باید سعی کنیم کالا در زمان مقرر با قیمت و کیفیت مناسب به بازار و در نهایت به دست مصرف کننده برسد.

وی در ادامه گفت: در کشور ما بعضی از معادن، در نقاطی قرار گرفته اند که با مشکل کم آبی مواجه هستند. در نتیجه محصولات معدنی باید به محل دیگری حمل شود که صنایع معدنی یا معدن در آن محل موجود باشد. مثلا سنگ آهن دارای چندین مرحله فرآوری است تا محصول نهایی شود. در این چرخه، جابه جایی ها و تخلیه و بارگیری های بسیاری وجود دارد. نحوه حمل این مواد نیز مهم است که آیا این مواد با خط آهن حمل می شوند یا با کامیون. تمامی این مراحل دارای هزینه و قیمت تمام شده است، در نتیجه جایگاه لجستیک به معنای عام و خاص دارای جایگاه بسیار ویژه ای در حوزه معدن و صنایع معدنی است.

عزیزی در انتها اضافه کرد: در تاریخ امریکا وقتی مهاجرین اروپایی به امریکا می روند، مهم ترین اقدامی که امریکایی ها در آن مقطع می کنند قراردادن راه آهن سراسری به عنوان اصلی مهم و ضروری در آن مقطع زمانی است. آنها در۲۰۰ سال پیش به این نتیجه می رسند که اگر راه آهن سراسری را در اولویت قرار دهند می توانند موجب حرکت و توسعه شوند. همین امر موجب حرکت و توسعه اقتصاد امریکا شد. در ایران نیز توسعه ریل باید در اولویت قرار گیرد تا قیمت تمام شده محصولات به استانداردهای جهانی نزدیک شود .