مه گرفتگی آسمان پتروشیمی ها در خاموشی بهین یاب

بیش از دو ماه از مختل شدن اطلاع رسانی از سوی سایت بهین یاب می گذرد و تا این لحظه هیچ شرکت پتروشیمی اقدام به انتشار گزارش فروش محصولات خود نکرده است.

در نتیجه تقاضا برای محصولات و فرآورده های پتروشیمی در بورس به شدت افزایش یافت.خریداران فرآورده را از طریق بورس خریداری کرده و در بازار غیررسمی با قیمت بالاتر توسط دلال ها خرید و فروش یا روانه بازارهای صادراتی می کردند. ایجاد این روند موجب شد تا برخی از صنایع پایین دستی پتروشیمی که مصرف کنندگان واقعی این فراورده بوده و برای تولید،به این محصولات وابسته هستند،در تامین خوراک مورد نیاز خود دچار مشکل شوند.

از سویی دیگر بازار دلالی رونق گرفت و سودهای کلانی نصیب عده ای خاص شد. همچنین براساس گزارش‌ های ارائه شده در چندماه گذشته حدود ۳٫۵ میلیارد دلار از محصولات پتروشیمی‌ها صادر و تنها دو میلیارد دلار از آن در سامانه نیما به وارد کنندگان تخصیص یافته ثبت شده،۹۰ درصد ارز حاصل از صادرات پتروشیمی در سامانه نیما از طریق ۱۰ پتروشیمی صورت گرفته و حدود ۳۰-۴۰ درصد ارز تخصیصی از طریق سه صرافی انجام شده است. برای روشن تر شدن موضوعات فوق با آقاجانی رییس سازمان صنایع غیرفلزی استان قم گفت وگو کردیم.

 در ادامه روند بازگشت ها تحریم ها آیا شرکت های پتروشیمی با تامین نیاز اولیه خود با مشکل مواجه خواهند شد؟

آقاجانی در پاسخ به این سوال گفت: اگر شرکتی سرمایه در گردش مناسب داشته باشد، تا این لحظه مشکلی برای تامین مواد اولیه خود ندارد به ویژه مواد اولیه ای که شرکت های پتروشیمی برای تولید پلی اتیلن و pp و پِت نیاز دارند. اما برخی شرکت ها که سرمایه در گردش مناسبی نداشته و توان ذخیره سازی ندارند ممکن است کارشان به تعطیلی بی انجامد. در نتیجه هنوز تحریم ها مشکلی در زمینه تامین مواد اولیه ایجاد نکرده اند.

آیا از سوی دولت سقفی برای دسترسی به مواد اولیه مورد نیاز پتروشیمی ها در نظر گرفته شده است؟

رییس انجمن صنایع غیرفلزی استان قم در این رابطه اظهار داشت: تا این لحظه ما هیچ محدودیتی درباره میزان مواد اولیه و سقف تقاضا نداشتیم و به هر مقداری که مواد اولیه تقاضا کردیم در اختیارمان قرار گرفته است. از این رو شرکت های تولیدی به هر میزان که سرمایه در گردش داشته باشند و وضعیت نقدینگی آن ها اجازه دهد، می توانند مواد اولیه خریداری کنند. وی همچنین به این موضوع اشاره کرد که برخی شرکت های تولیدی با تاسیس دفاتری در اروپا، تسهیلاتی در خصوص ورود مواد اولیه برای خود ایجاد کرده اند.

در حال حاضر جذابیت بازار آزاد ارز مانع از ورود تمام ارز پتروشیمی ها به بازار ثانویه می شود، راهکار چیست؟

این کارشناس مسایل پتروشیمی در پاسخ به سوال فوق گفت: به نظر می رسد که در شرایط فعلی باید دولت دست تولیدکنندگان مواد پتروشیمی را در عرصه صادرات باز کند؛ بدین معنا که صادرکننده در نحوه وارد کردن ارز خود محدود به ریال یا دلار نباشد. وی دلیل اصلی عدم رغبت صادرکنندگان پتروشیمی به ثبت دلار خود در سامانه نیما یا بازار ثانویه را اختلاف شدید قیمت با بازار آزاد می داند. چرا که همین اختلاف نرخ نیز باعث ایجاد فضای رانتی و تقاضای سفته بازانه در بین خریداران و تولیدکنندگان محصولات پتروشیمی شده است.

وی همچنین معتقد است با آزاد گذاشتن دست صادرکننده در نحوه ورود ارز حاصل از صادرات،می توان بازار آزاد ارز را نیز کنترل کرد چرا که اگر صادر کننده،این ارز را در بازار آزاد نیز به فروش رساند سبب متعادل کردن سمت عرضه و در نتیجه کنترل تقاضای ارز می شود.

بورس کالا یا سایت بهین یاب، مشکل از کجا آب می خورد؟

آقاجانی در این خصوص گفت: ما جلسات متعددی را با نماینده قم در مجلس شورای اسلامی داشتیم که با حضور شرکت های پتروشیمی برگزار شد که در آن شرکت های پتروشیمی تمایل زیادی برای خروج از بورس کالا داشتند. اما واقعیت اینجاست که این خروج در حال حاضربه نفع صنعت کشور نخواهد بود چرا که دراین صورت شرکتهای تولیدی پتروشیمی حاضر به عرضه زیر ۵۰۰ تن محصول به واحدهای متقاضی نیستند که در این صورت بازهم شاهد ایجاد فضا رانت خواری برای واحدهای بزرگ متقاضی محصولات پتروشیمی خواهیم بود.

وی یک راهکار مفید را واسپاری محصولات به شرکت های تعاونی های صنف پلاستیک از طریق بورس کالا دانست. چرا که در این صورت بازهم مبادی ورودی و خروجی کالا مشخص و قابل رهگیری خواهد بود. اما اگر این عرضه از بورس کالا خارج شود و بصورت آزاد صورت گیرد، دیگر نمی توان نظارت خاصی بر روند توزیع و پخش این محصولات داشت، لذا مجددا شاهد مشکلات سفته بازی و دلالی دراین صنف و صنعت خواهیم بود. چرا که بورس کالا یک بازار کاملا شفاف و قابل رصد است که در آن میزان خرید و فروش تولیدکننده و متقاضی ثبت و گزارش می شود.همچنین نکته دیگری که به شفافیت این بازار کمک می کند،گزارش شرکتهای پتروشیمی از میزان عرضه در سایت قابل دسترس عموم است. گفتنی است هم اکنون بیش از دو ماه از مختل شدن اطلاع رسانی از سوی سایت بهین یاب می گذرد و تا این لحظه هیچ شرکت پتروشیمی اقدام به انتشار گزارش فروش محصولات خود نکرده است.

آقاجانی در پایان با اشاره به چالش این روزهای شرکت های کوچک متقاضی محصولات پتروشیمی گفت: در حال حاضر این شرکت های بزرگ هستند که سهم زیادی از تقاضای محصولات پتروشیمی را به خود اختصاص می دهند و این موضوع سبب توقف تولید واحدهای کوچکتر می شود. از این رو یکی از راه های عادلانه کردن تخصیص ها، میزان برق مصرفی واحدهای تولیدی است که نشان می دهد هر واحد به چه میزان مواد اولیه برای تولیدات خود احتیاج دارد. چراکه هم اکنون هستند شرکت های بزرگی که پروانه و مجوز دارند ولی تولیداتشان اندک است. راه دیگر آمار حقوق و بیمه کارگران هر واحد تولیدی است که نشان می دهد یک واحد تعطیل است و یا به تولید ادامه می دهد. از این رو می توان با اتکا به سهم بیمه کارگری هر واحد تولیدی در سال گذشته، نسبت به تخصیص سهمیه مواد اولیه دریافتی از شرکت های پتروشیمی عادلانه تر اقدام کرد.