بررسی عرضه شستا در بازار بورس

به گزارش روند بورس امروز،سید محمدرضا حبیب‌زاده کارشناس بازار سرمایه عنوان کرد: در نقد دیدگاه موجود مبنی بر اینکه عرضه اینچنین شستا در بازار بورس «زمینه ساز مشکلات متعدد و غیرقابل بازگشت در بازار سرمایه میگردد» ، ضمن احترام به آن، مواردی مطرح میگردد:

به نظر می‌رسد که ماهیت هلدینگ بودن شرکت سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی (شستا) علیرغم نام ثبتی آن بر کسی پوشیده نیست و همان گونه که بر متخصصین نکته سنج مشخص است، به طور خلاصه تفاوت اصلی شرکت‌های هلدینگ و سرمایه‌گذاری در اهداف و مدت زمان (بلندمدت) سرمایه‌گذاری آن‌ها است. بنابراین در اکثر مواقع کرسی مدیریت و کنترل شرکت‌های سرمایه‌پذیر، به دلیل نظارت حداکثری، قرار گرفتن در مسیر اهداف تعیین شده و همگرایی با سیاست‌های کلان تدوین شده، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

( اهمیت کرسی هییت مدیره به خصوص زمانی که منتهی به کسب کنترل مدیریتی می‌گردد به حدی است که منجر به افزایش قیمت سهام طی رقابت در تابلوی بورس یا پیشنهاد قیمت‌های بالاتر در صورت فروش بلوکی، به منظور کسب تعداد سهام بیشتر و درنهایت کسب حق رأی می‌شود. مفهوم سهام طلایی Golden share به این نکته اشاره دارد).

از نظر ترکیب سهامداری سازمان تامین اجتماعی ( وزارت رفاه و امور اجتماعی که در اینجا به دولت تعبیر می‌شود) سهامدار اکثریت است ولیکن لازم به یادآوری است که شستا و زیرمجموعه‌های متعلق به آن و سایر سرمایه‌گذاری های تامین اجتماعی در واقع متعلق به بیمه‌گذاران تامین اجتماعی بوده که با هدف « حفظ و ارتقای ارزش ذخایر و سرمایه‌های بیمه‌شدگان تأمین‌اجتماعی» و ایفای تعهدات بلندمدت آتی آنان تأسیس شده است و مدیریت آن به این هلدینگ معظم واگذار شده است.

از این رو باتوجه به تنوع سرمایه‌گذاری های انجام شده و تشکیل سبد – مطابق با اصول اولیه سرمایه‌گذاری و مدیریت ریسک- در حوزه‌های مختلف و درجهت حداکثر سازی منافع ذی‌نفعان، شرکت های سرمایه گذاری تاپیکو ( نفت،گاز و پتروشیمی)، تاصیکو (فلزات اساسی و کانه‌های فلزی)، تیپیکو ( دارو و صنایع وابسته)، صبا ( بیمه و خدمات مالی)، سیمان و… تأسیس گردیدند. شستا به جای مدیریت شرکت‌های کوچک‌تر و مواجهه با آنها که منجر به اتلاف انرژی و منافع میگردد، اقدام به تدوین سیاست‌های کلان و ابلاغ به هر یک از شرکت‌های سرمایه‌گذاری خود می‌نماید. این کار منجر به مدیریت متمرکز و هم افزایی در جهت بهره‌گیری مناسب از فرصت‌ها نیز می‌شود.

توضیحات مختصر فوق از این نظر با اهمیت است که تا حدودی عدم تغییر مدیریت علی‌رغم تغییر مالکیت ( قابل بحث) یا خصوصی‌سازی ( چنانچه از ابتدا چنین هدفی بیان شده باشد!) یا عدم درنظر گرفتن منافع سهامدار خرد ( قابل قبول) را روشن‌تر می‌نماید.

البته چنانچه بپذیریم که اقدام به عرضه اولیه سهام شستا ، صرفا با هدف تأمین مالی صورت گرفته است و نه سایر اهداف دیگر، این اقدام نه تنها مذموم نیست بلکه مورد تحسین است.در واقع نوعی مهندسی مالی و اوراق بهادارسازیِ دارایی‌های مالی بوده است. کاری که مدت های زیادی است در بازار های دنیا اعم از بازارهای پول و سرمایه درحال انجام است و می‌تواند منجر به پویایی بیشتر بازار سرمایه و تأمین مالی از محل بورس – یکی از اصلی‌ترین وظایف بورس- گردد.

واضح است که چنانچه منابع تأمین شده از محل این عرضه اولیه به صورت هدفمند و صحیح سرمایه‌گذاری مجدد گردد می‌تواند به عنوان پول ارزان در برابر سایر منابع تأمین مالی اعم از تسهیلات ( گرانترین و تعهدآور ترین نوع که تاکنون بیشتر از این محل بوده است) یا افزایش سرمایه ( باتوجه به وضعیت فعلی اقتصادی و عدم تفاضل مثبت قابل توجه ورودی و خروجی) و… به افزایش ثروت سهامداران ( بیمه‌گذاران و سهامداران جدیدالورود بورسی) بیانجامد.

افزایش شفافیت و نظارت ناشی از الزامات افشای اطلاعات در سامانه جامع اطلاع رسانی ناشران (کدال)، تمام شرکت‌های سرمایه‌پذیر اعم از بورسی و غیربورسی ( با تاکید بر شرکت‌های غیربورسی که در واقع نقاط تاریک و غیرقابل دسترس مجموعه‌های با مدیریت دولتی می‌باشد) نکته بسیار با اهمیت دیگری است که می‌تواند – با گسترش نقش رسانه‌ها و قدرت فضای مجازی- تا حدودی تضاد منافع احتمالی ناشی از حفظ مدیریت علی‌رغم تغییر مالکیت را بین سهامداران خرد و مدیریت برطرف نماید.

البته در این بین فروش سایر شرکت‌ها یا خروج از سهامداری برخی از شرکت‌هایی که در راستای منافع مجموعه، نمی‌باشند نیز می‌تواند در دستور کار قرار گیرد تا به چابک سازی بیشتر شستا بیانجامد.امید است در آینده شاهد افزایش نقش بازار سرمایه در پیشرفت و توسعه کشور باشیم.