تورم قیمتها در بیماری اقتصاد

حدود چهارسال پیش دولت برای مهار تورم و کاهش التهابات ناشی از بحرانهای ســیاسی و اقـــتصادی آن دوره،اقدام به افزایش نرخ سود بدون ریسک و محبوس نمودن نقدینگی در بانکها نمود، که این روند تا به حال با فراز و نشیب هایی ادامه یافته است. این امر موجب افزایش حدود ۲۰ درصدی سالانه نقدینگی در کشور شده است در حالی که حداکثر رشد تولید ناخالص داخلی کشور طی چهار سال گذشته حدود ۸ درصد سالانه می باشد.

نیما جوادیان،کارشناس بازار سرمایه در رابطه با موضوع تورم قیمتها،با خبرنگار بورس امروز به گفتگو پرداخت.

جوادیان گفت:از اوایل سال ۱۳۹۷ شاهد افزایش التهابات ارزی و به تبع آن رشد محسوس قیمت کالاهایی که وابستگی مستقیم و غیر مستقیم به قیمت ارز دارند،بودیم. اما آیا این ناآرامی ها صرفا روانی و هیجانی است و تنها به دلیل ترس از تحریم های امریکا و.. می باشد یا ریشه اقتصادی دارند؟

وی افزود:حدود چهارسال پیش دولت برای مهار تورم و کاهش التهابات ناشی از بحرانهای سیاسی و اقتصادی آن دوره،اقدام به افزایش نرخ سود بدون ریسک و محبوس نمودن نقدینگی در بانکها نمود، که این روند تا به حال با فراز و نشیب هایی ادامه یافته است. این امر موجب افزایش حدود ۲۰ درصدی سالانه نقدینگی در کشور شده است در حالی که حداکثر رشد تولید ناخالص داخلی کشور طی چهار سال گذشته حدود ۸ درصد سالانه می باشد. به عبارت ساده تر به ازای حدود ۱۲ درصد رشد نقدینگی سالانه کالایی تولید نشده است. اقتصاد میدان عرضه و تقاضا می باشد، رشد تقاضا به واسطه رشد نقدینگی باید با رشد عرضه کالا و خدمات متعادل گردد در غیر این صورت افزایش سطح عمومی قیمتها را به همراه خواهد داشت.

کارشناس بازار سرمایه خاطرنشان کرد:از اواخر سال گذشته با کاهش نرخ سود بانکی، ورشکستگی موسسات مالی و افزایش ریسکهای سیاسی، سرعت گردش نقدینگی افزایش یافته و تورم فعلی را رقم زده است. همچنین پیش لرزه تحریم  های جدید امریکا از هم اکنون ورود ارز خارجی به کشور را با مشکل مواجه نموده و رشد افسار گسیخته قیمت ارز را در بازار آزاد رقم زده است.در چنین مواقعی قیمت کالاهایی که رابطه مستقیم یا غیرمستقیم با ارز دارند بر اساس نرخ روز ارز تعیین می گردد. برای پاسخ به این سوال که آیا در بازارهای کالایی و مالی حباب قیمتی شکل گرفته است یا خیر؟ باید به دو عامل پرداخت:۱-قیمت کالا یا اوراق مربوطه به نسبت ارز فعلی حبابی است یا خیر؟۲- ارز در حال حاضر حباب قیمتی دارد یا خیر؟

در پاسخ به سوال اول باید گفت که طلا و سکه قیمت روز ارز آزاد را پذیرفته اند با دلار ۸۴۰۰ تومانی و قیمت فعلی انس طلا (۱۲۷۰ دلار) ارزش سکه ۲۷۶۰۰۰۰ تومان می باشد که با قیمت فعلی سکه در بازار تفاوت کمتر از ۳ درصدی دارد.

وی در ادامه گفت:در بازار مسکن با توجه به رشد هزینه ساخت مسکن،تورم تا حدود ۲۰ درصد طبیعی می باشد اما به نظر می رسد رشد قیمت مسکن لوکس و رشد قیمت بالای ۴۰ درصد مسکن در برخی مناطق طی سال جاری با توجه به عدم افزایش قدرت خرید قشر متوسط جامعه که بیشترین تقاضای مسکن را ایجاد می نمایند، حباب گونه بوده است و می تواند منجر به رکود شود. بازار مسکن همیشه از اولین اولویت های شناخته شده ایرانیان برای سرمایه گذاری بوده است؛ با توجه به کاهش سود بانکی بخشی از سپرده ها روانه ی بازار مسکن برای سرمایه گذاری شده است که این امر رشد قیمت بیش از انتظار مسکن در برخی مناطق را موجب گشته، اما در نهایت این املاک باید توسط متقاضیان بازار مصرف خریداری گردد. بنابراین مادامی که قدرت خرید قشر متوسط تقویت نگردد باید انتظار برگشت رکود به مسکن گران قیمت را داشت.

جوادیان تاکید کرد:در مورد کالاها با توجه به اجبار دولت به عرضه ارز ناشی از صادرات به قیمت ۴۲۰۰ تومان و محاسبه قیمت پایه فروش محصولات با دلار ۴۲۰۰ تومانی حباب قیمتی منفی وجود داردکه این امر رشد تقاضا برمحصولات معدنی، پتروشیمی، فلزات و غیره همچنین رانت برای واسطه ها را موجب گردیده تا جایی که دولت تصمیم گرفته است امتیازاتی به شرکتهای صادراتی دهد. من جمله فروش بخشی از ارز صادراتی به نرخ بازار آزاد یا کاهش قیمت خوراک پتروشیمی ها و غیره . همین امر موجب افزایش اقبال سرمایه گذاران به سهام شرکتهای کامودیتی محور و صادراتی ( شرکتهای تولید فلزات، مواد معدنی، پتروشیمی و غیره) در بورس و شروع رشد بازار سرمایه گشته است.

وی یادآور شد:باید توجه داشت که در صورتهای مالی شرکتها قیمت فروش محصولات با دلار ۴۲۰۰ تا ۴۸۰۰ تومانی لحاظ گشته است، با این تفاسیر همچنان نسبت قیمت به درآمد تحلیلی اغلب شرکتهای کامودیتی محور حدود پنج مرتبه یا پایین تر می باشد. بنابراین برای صحبت درباره حباب قیمتی سهام فعلا زود است.

کارشناس بازار سرمایه گفت:شاخص بورس طی چند هفته گذشته حدود ۱۶۰۰۰ واحد رشد نموده است که با توجه به رشد نرخ دلار و افزایش تورم این رویداد غیر طبیعی نمی باشد در حقیقت باید گفت عدم رشد قیمت سهام شرکتهای صادرات محور طی چند ماه گذشته پس از رشد قیمت دلار عجیب بود که از دلایل آن می توان به ترس سرمایه گذاران از تحریم های امریکا و فشار دولت بر شرکت های بزرگ برای عدم افزایش نرخ محصولات اشاره نمود. اما در حال حاضر شرایط تا حدودی تغییر کرده است و دولت در تلاش است حمایت و همکاری بیشتری با شرکتهای صادراتی داشته باشد بلکه بتواند التهابات ارزی کشور را کنترل نماید.

وی اضافه کرد:بار رشد شاخص ســـهام طی چند هفته گذشتــه بر دوش شرکتـــهای کامودیتی محور و صـادراتی بوده که محصولاتشان در بازار کالا افزایش نرخ های مناسبی را تجربه نموده است، در مقطع فعلی نمی توان ادعا نمود که پول هیجانی وارد بازار سرمایه گشته زیرا تنها ارزش سهام شرکت های سودساز و با شرایط بنیادی مناسب رشد نموده است. در مرحله ی بعدی با ورود پولهای هیجانی می توان انتظار رشد کلی بازار و ایجاد حباب قیمتی در سهام برخی شرکتها را داشت. همچنین تیرماه فصل مجامع تقسیم سود اکثر شرکتهای بورسی می باشد و شرکتهای کامودیتی محور اغلب تقسیم سودهای مناسبی دارند که قیمت سهامشان را بعد از مجمع سالانه جذاب می نماید.

جوادیان در انتها گفت:اما در پاسخ به این سوال که آیا قیمت دلار حبابی شده است یا خیر؟ باید گفت که رشد حدود ۳۰ درصدی دلار از قیمتهای ۳۸۰۰ تومان تا حدود ۵۰۰۰ تومان با توجه به اختلاف تورم ایران و امریکا طی چهار سال گذشته و ثبات نرخ ارز در ایران طی این دوره قابل پیش بینی بود اما رشد بیشتر، تا قیمت های (بالای ۸۰۰۰ تومان ) ریشه در رشد بی پشتوانه نقدینگی، کمبود عرضه دلار در بازار ناشی از محدودیت واردات ارز به کشور و ترس از شروع تحریم های امریکا دارد که تنها با مدیرت نقدینگی و مدیریت ریسکهای سیاسی توسط دولت قابل کنترل است.