اهداف؛ از سرمایه‌گذار مالی به سهامدار مدیر و مجری پروژه
رویدادهای اخیر گروه سرمایه‌گذاری اهداف یک الگوی مشترک دارند: گروه می‌کوشد نقش خود را از سرمایه‌گذار مالی به سهامدار مدیر و مجری پروژه ارتقا دهد. این الگو سه پایه دارد، یعنی حق تصمیم‌گیری در شرکت‌های بزرگ، کنترل زنجیره ارزش از خوراک تا بازار، و توان اجرایی در بالادست. تنوع‌بخشی معدنی و سازوکارهای درون‌گروهی هم برای پایدار نگه داشتن این الگو طراحی شده‌اند.
حق تصمیم‌گیری؛ اکثریت هیأت‌مدیره خلیج فارس
نخستین شاهد از این تغییر نقش، ترکیب هیأت‌مدیره پتروشیمی خلیج فارس است. در مجمع عادی به‌طور فوق‌العاده این شرکت، برای نخستین‌بار سه کرسی از پنج کرسی هیأت‌مدیره به نمایندگان شرکت‌های زیرمجموعه اهداف و صندوق‌های بازنشستگی، پس‌انداز و رفاه کارکنان صنعت نفت اختصاص یافت. اهداف با این ترکیب، اکثریت هیأت‌مدیره یکی از مهم‌ترین هلدینگ‌های پتروشیمی کشور را در اختیار دارد. به گزارش گروه، هدف این تغییر تقویت جایگاه سهامداران و حمایت از حقوق ذی‌نفعان صندوق‌های بازنشستگی صنعت نفت است. تفاوت این حضور با سهامداری معمول در این است که تصمیم‌های راهبردی هلدینگ اکنون با اکثریتی گرفته می‌شود که گروه در آن نقش دارد.
کنترل زنجیره؛ هاب‌های تابان فردا
وقتی گروه حق تصمیم‌گیری دارد، پرسش بعدی این است که از آن چگونه استفاده می‌کند. پاسخ را در گروه پتروشیمی تابان فردا می‌توان دید. ارشیا انصاری، معاون هماهنگی و نظارت بر پروژه‌های اهداف، در مراسم معارفه این گروه گفت پروژه‌ها پراکنده ایجاد نشده‌اند و هاب‌های غرب، ماهشهر و جنوب از ابتدا طوری طراحی شده‌اند که زنجیره پروژه از ابتدا تا انتها در اختیار مجموعه باشد. هدف، پرهیز از مشکل رایج تأمین خوراک و تأسیسات جانبی در پروژه‌های پتروشیمی و پتروپالایشی کشور بوده است. پتروپالایش، پتروشیمی و صنایع پایین‌دستی دهلران، دو نیروگاه، پروژه نخل آسماری در ماهشهر، پتروپالایش کنگان و فراسکو عسلویه اجزای این طراحی هستند.
بازار هم این مجموعه را دیده است. در عرضه اولیه «تابان»، ۴ میلیارد و ۶۸۷ میلیون و ۵۰۰ هزار سهم، معادل ۱.۵۶۲۵ درصد سهام شرکت، عرضه و قیمت در سقف دامنه، ۱۲,۸۰۰ ریال، کشف شد. این عرضه یکی از بزرگ‌ترین عرضه‌های اولیه بازار سرمایه کشور بود و دارایی‌های زیرمجموعه گروه را برای نخستین‌بار در معرض ارزیابی بازار قرار داد.
حلقه پایانی این زنجیره فراسکو عسلویه است. پروژه توسعه بندر و مخازن آن با ظرفیت بیش از یک میلیون مترمکعب، به ذخیره‌سازی، بارگیری، تخلیه و صادرات محصولات نفت، گاز و پتروشیمی مربوط است و محصول هاب‌های غرب و جنوب را به مرحله فروش نزدیک می‌کند.
توان اجرا؛ بالادست نفت
زنجیره‌ای که از خوراک شروع می‌شود، به منبع خوراک هم نیاز دارد. انصاری اعلام کرده است میادین نفتی فعلاً در ساختار تابان فردا نیستند، اما سه پروژه توسعه میدان نفتی آغاز شده و قراردادهای آن‌ها از سوی شورای اقتصاد، سازمان برنامه و بودجه و شرکت ملی نفت ایران ابلاغ شده است. از این‌جا بالادست وارد استدلال می‌شود، چون در این بخش گروه علاوه بر سرمایه‌گذاری، مجری هم هست.
قرارداد خدمات یکپارچه بهره‌برداری (IPS) برای ۵۵ حلقه چاه میدان آزادگان نمونه‌ای از این توان اجراست. شرکت عملیات اکتشاف نفت، از شرکت‌های وابسته به گروه اویک، پیمانکار این قرارداد با مدت ۲۴ ماه برای آزمایش و اسیدکاری چاه‌هاست. مدیرعامل این شرکت از هشت دستگاه دکل حفاری با توان ۲ هزار اسب بخار و ۱۳ سرویس خدمات فنی در اختیار آن خبر داده است.
در توسعه میدان‌های مشترک آذر ۲ و چنگوله با عراق، مهدی عبوری، مدیرعامل گروه، اولویت را به استفاده از ظرفیت‌های درون‌گروهی داد و گفت برای تأمین نیروی انسانی و منابع مالی این دو پروژه محدودیتی وجود ندارد. او هم‌زمان بر تعامل با شرکت ملی نفت ایران و صندوق بازنشستگی نفت تأکید کرد. بنابراین گروه در این پروژه‌ها هم تأمین‌کننده مالی است، هم مجری و هم طرف مذاکره با کارفرما.
تنوع‌بخشی؛ همان منطق در معدن
معدن، بخش متفاوتی از فعالیت گروه است، اما مسیر آن مشابه است: از اکتشاف تا استخراج و فرآوری. مطالعات محدوده خونی از ابتدای ۱۴۰۳ آغاز شد و شش بلوک دارای پتانسیل شناسایی شد. پس از حدود دو سال، استخراج مس از یکی از بلوک‌ها شروع شده است. برآورد این بلوک حدود سه میلیون تن کانسنگ مس اکسیدی با عیار متوسط ۰.۵ درصد است که خوراک واحدهای فرآوری مجاور خواهد شد. گام بعدی ساخت کارخانه‌ای با ظرفیت دست‌کم ۳۰۰ کیلوگرم شمش طلا در سال است، با سرمایه‌گذاری بیش از ۳۰ میلیون دلار طی دو سال آینده و ایجاد حدود ۴۰۰ شغل مستقیم. فعالیت‌های اکتشافی در ورزقان، خوی و هیرد شمالی نیز ادامه دارد و سید ابوتراب فاضل، مدیرعامل هلدینگ صنعت و معدن، هدف پنج‌ساله گروه را تبدیل شدن به یکی از مجموعه‌های اثرگذار این بخش اعلام کرده است.
سازوکارهای درون‌گروهی
گروهی که هم‌زمان در پتروشیمی، نفت و معدن فعال است، بدون هماهنگی داخلی دچار اجرای موازی و تعارض منافع می‌شود. شورای نوآوری و جلسات هم‌افزایی برای همین طراحی شده‌اند.
شورای نوآوری در دومین نشست خود بر تجمیع و اولویت‌بندی نیازهای فناورانه شرکت‌ها تأکید کرد تا پروژه‌های مشابه موازی انجام نشوند. پروژه‌های تأییدشده، متناسب با اندازه، سطح فناوری و سرمایه مورد نیاز، از مسیر R&D داخلی، صندوق‌های سرمایه‌گذاری یا سرمایه‌گذاری مستقیم تأمین مالی می‌شوند. اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه و ظرفیت دانش‌بنیان‌ها از ابزارهای این مسیرند و طرح تولید هلیوم یکی از پروژه‌های بررسی‌شده است.
جلسات هم‌افزایی مدیران عامل نیز تا امروز سه بار برگزار شده است، در ۲۰ خرداد، ۳۱ تیر و ۲۶ مرداد. احمد عمویی، مدیر خدمات مدیران گروه، گفته است برنامه امضای چند قرارداد یا تفاهم‌نامه درون‌گروهی ظرف یک ماه وجود دارد و برای جلوگیری از تعارض منافع باید سازوکار نظارتی طراحی شود. هر دو سازوکار فعلاً در مرحله اعلام برنامه‌اند.
