مرداد متفاوت چندرشته ای ها؛ “ونیکی” در مسیر جهش درآمدی

به گزارش بورس امروز؛ گروه شرکتهای چندرشتهای صنعتی در مردادماه ۱۴۰۵، در حالی یکی از مهمترین بخشهای داراییمحور بازار سرمایه را نمایندگی کرد که در درون این گروه، نشانههای قابل توجهی از تغییر در وزن و شتاب عملکرد شرکتها به چشم میخورد. ارزش بازار سهام شرکتهای چندرشتهای صنعتی در این ماه به ۱۳,۷۱۷,۲۳۳ میلیارد ریال رسید و بر اساس آمار ارائهشده، این گروه ۶.۶۵ درصد از بازار را در اختیار داشت؛ با این حال، سهم آن از ارزش معاملات کل بازار تنها حدود ۰.۳۳ درصد بود. در چنین فضایی، عملکرد “ونیکی” بیش از گذشته مورد توجه قرار میگیرد؛ شرکتی که از نظر اندازه پرتفوی در رتبه پنجم گروه قرار دارد، اما در درآمد عملیاتی مرداد ماه و عملکرد هشتماهه به رتبه دوم رسیده و از منظر رشد ارزش پرتفوی نیز سومین عملکرد برتر گروه را ثبت کرده است. مهمتر از همه، بررسی سه دوره هشتماهه متوالی نشان میدهد این جایگاه حاصل یک جهش کوتاهمدت نیست و درآمد های عملیاتی ونیکی طی دو سال گذشته حدود ۷۶.۴ درصد افزایش یافته است.
بازار سرمایه صرفاً محل دادوستد روزانه سهام نیست؛ بلکه بستری برای تأمین مالی، کشف ارزش داراییها و انتقال سرمایه میان بخشهای مختلف اقتصاد محسوب میشود. در این ساختار، شرکتهای چندرشتهای صنعتی جایگاهی متفاوت دارند، زیرا برخلاف شرکتهایی که عمدتاً بر تولید یک محصول یا فعالیت در یک زنجیره مشخص متمرکزند، از طریق مالکیت و سرمایهگذاری در مجموعهای متنوع از شرکتها، به بخشهای متعددی از اقتصاد متصل هستند. ارزش این شرکتها بنابراین فقط در درآمد جاری آنها خلاصه نمیشود و برای ارزیابی دقیقترشان باید همزمان به ارزش روز پرتفوی، کیفیت داراییها، جریان سود سهام، سود حاصل از فروش سرمایهگذاریها،NAV و ساختار مالکیت توجه کرد.
در مردادماه، ارزش بازار گروه چندرشتهای صنعتی به ۱۳,۷۱۷,۲۳۳ میلیارد ریال رسید؛ رقمی که نشاندهنده وزن قابل توجه این شرکتها در ساختار بازار سرمایه است. در مقابل، ارزش معاملات کل بازار ۶۳,۴۵۳,۱۷۶ میلیارد ریال و ارزش معاملات شرکتهای چندرشتهای صنعتی ۲۰۷,۹۹۹ میلیارد ریال ثبت شد. محاسبه این دو رقم نشان میدهد سهم گروه از گردش معاملات حدود ۰.۳۳ درصد بوده است. بنابراین، یکی از مهمترین ویژگیهای مردادماه، فاصله معنادار میان وزن داراییهای این گروه و میزان گردش معاملاتی آن است.
این شکاف را نمیتوان لزوماً نشانه ضعف بنیادی دانست. ماهیت هلدینگی، سهامداری راهبردی، درصد سهام شناور و افق بلندمدت سرمایهگذاری، همگی میتوانند باعث شوند سهام این شرکتها نسبت به صنایع معاملاتیتر گردش کمتری داشته باشند. بسیاری از داراییهای شرکتهای چندرشتهای برای ایجاد کنترل یا نفوذ بلندمدت نگهداری میشوند و الزاماً هدف آنها خرید و فروش روزانه نیست. با این حال، پایین بودن گردش معاملات یک پیام مهم برای سرمایهگذار دارد: در این گروه، ارزشگذاری صرفاً بر مبنای رفتار تابلو نمیتواند تصویر کاملی ارائه کند و تحلیل NAV و کیفیت پرتفوی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در همین چارچوب، عملکرد عملیاتی شرکتها در مردادماه تصویری قابل توجه از جابهجایی وزن درآمدی در گروه ارائه میکند. وصندوق با درآمد عملیاتی ۳۴,۲۳۳,۱۲۲ میلیون ریال در رتبه نخست قرار گرفت و “ونیکی” با ۱۲,۱۷۶,۴۳۰ میلیون ریال در جایگاه دوم ایستاد. وامید با ۵,۷۹۹,۹۵۷ میلیون ریال سوم، وبانک با ۲,۰۲۷,۸۷۷ میلیون ریال چهارم، وغدیر با ۵۴۵,۴۹۷ میلیون ریال پنجم، وکغدیر با ۵۳۱,۳۴۴ میلیون ریال ششم و ونگین با ۱۶,۸۹۴ میلیون ریال هفتم شدند. شستا نیز در این ماه درآمد عملیاتی صفر ثبت کرد.
جایگاه “ونیکی” زمانی معنادارتر میشود که فاصله آن با سایر رقبا بررسی شود. درآمد یکماهه شرکت بیش از دو برابر وامید، حدود شش برابر وبانک و بیش از ۲۲ برابر وغدیر و وکغدیر بوده است. بنابراین، ونیکی در مردادماه صرفاً یک عملکرد قابل قبول نداشت، بلکه در کنار وصندوق به یکی از اصلیترین منابع درآمد عملیاتی میان شرکتهای مورد بررسی تبدیل شد.
اما اهمیت واقعی این عملکرد زمانی آشکار میشود که بازه بررسی از یک ماه به هشت ماه افزایش پیدا کند. در دوره هشتماهه منتهی به پایان مرداد ۱۴۰۵، وصندوق با درآمد عملیاتی ۱۱۲,۱۴۷,۳۵۷ میلیون ریال در رتبه نخست قرار گرفت و “ونیکی” با ۷۲,۱۵۵,۰۷۱ میلیون ریال رتبه دوم را حفظ کرد. پس از آن وغدیر با ۶۴,۶۶۲,۲۸۲ میلیون ریال، وکغدیر با ۴۶,۹۳۲,۶۶۳ میلیون ریال، وامید با ۳۵,۸۹۰,۴۱۳ میلیون ریال، وبانک با ۳۲,۳۴۳,۲۸۷ میلیون ریال، ونگین با ۲۰,۸۱۹,۳۸۰ میلیون ریال و شستا با ۶۷۷,۷۳۴ میلیون ریال قرار گرفتند.
این تداوم، نقطه مهم تحلیل ونیکی است. اگر رتبه دوم تنها در مردادماه ثبت شده بود، میشد آن را نتیجه یک رویداد مقطعی یا شناسایی درآمدی خاص تلقی کرد؛ اما تکرار همین جایگاه در دوره هشتماهه نشان میدهد وزن درآمدی شرکت در سال ۱۴۰۵ به شکل محسوسی افزایش یافته است. در واقع، عملکرد مرداد را باید بخشی از روندی دانست که طی ماههای قبل نیز شکل گرفته است.
بررسی سه دوره هشتماهه متوالی این موضوع را حتی روشنتر میکند. درآمدهای عملیاتی ونیکی از ۴۰,۸۸۰,۶۵۲ میلیون ریال در هشتماهه سال مالی ۱۴۰۳ به ۵۰,۱۱۳,۱۹۲ میلیون ریال در دوره مشابه ۱۴۰۴ و سپس به ۷۲,۱۵۵,۰۷۱ میلیون ریال در هشتماهه ۱۴۰۵ رسیده است. به این ترتیب، درآمد عملیاتی شرکت در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۲.۶ درصد و در سال ۱۴۰۵ حدود ۴۴ درصد رشد کرده و طی دو سال در مجموع حدود ۷۶.۴ درصد افزایش یافته است. این روند، مهمترین پشتوانه برای توضیح جهش جایگاه ونیکی در حوزه درآمدی سال ۱۴۰۵ است.
نکته مهمتر، ترکیب این درآمدهاست. درآمد سود سهام همچنان ستون اصلی درآمدزایی ونیکی محسوب میشود و از ۳۷,۸۷۰,۱۳۷ میلیون ریال در هشتماهه ۱۴۰۳ به ۴۲,۵۹۸,۱۷۹ میلیون ریال در سال ۱۴۰۴ و سپس به ۵۹,۶۸۲,۷۲۱ میلیون ریال در هشتماهه ۱۴۰۵ رسیده است. بنابراین، سود سهام طی دو سال حدود ۵۷.۶ درصد رشد کرده و در سال ۱۴۰۵ نیز نسبت به سال قبل حدود ۴۰.۱ درصد افزایش یافته است. با وجود کاهش سهم این قلم از ۹۲.۶ درصد درآمد عملیاتی در سال ۱۴۰۳ به ۸۲.۷ درصد در سال ۱۴۰۵، سود سهام همچنان با فاصله قابل توجه، مهمترین منبع درآمد شرکت است.
کاهش سهم سود سهام در ترکیب درآمدی را نباید به معنای کاهش اهمیت آن تعبیر کرد؛ چرا که مبلغ این درآمد در تمام این دوره افزایش یافته است. کاهش نسبت بیشتر از آنکه حاصل افت سود سهام باشد، نتیجه رشد سریعتر سایر منابع درآمدی است. در واقع، ونیکی در کنار حفظ موتور اصلی درآمد خود، توانسته منابع دیگری را نیز به ساختار درآمدی اضافه کند.
مهمترین نمونه در این زمینه، سود حاصل از فروش سرمایهگذاریهاست. این قلم از ۲,۳۷۵,۲۴۴ میلیون ریال در هشتماهه ۱۴۰۳ به ۴,۸۱۳,۰۹۹ میلیون ریال در هشتماهه ۱۴۰۴ و سپس به ۹,۲۳۲,۹۳۶ میلیون ریال در هشتماهه ۱۴۰۵رسیده است. در نتیجه، سود فروش سرمایهگذاریها طی دو سال نزدیک به ۲۸۸ درصد افزایش یافته و در سال ۱۴۰۵ نیز رشد حدود ۹۲ درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل داشته است.
این رشد پرشتاب از فعالتر شدن مدیریت پرتفوی و افزایش توان شرکت در شناسایی و تحقق بازده از محل واگذاری سرمایهگذاریها حکایت دارد. با این حال، ماهیت این درآمد با سود سهام متفاوت است. سود فروش سرمایهگذاریها به شرایط بازار، تصمیمات مدیریت و فرصتهای موجود در پرتفوی وابسته است و الزاماً با همان شدت در دورههای بعد تکرار نمیشود. بنابراین، برای ارزیابی کیفیت درآمد ونیکی، باید سود فروش را یک عامل تقویتکننده در کنار سود سهام دانست، نه جایگزینی برای آن.
درآمد سود تضمینشده نیز از ۶۳۵,۲۷۱ میلیون ریال در هشتماهه ۱۴۰۳ به ۲,۵۷۶,۵۳۶ میلیون ریال در سال ۱۴۰۴ و ۳,۲۴۷,۲۳۲ میلیون ریال در سال ۱۴۰۵ رسیده است. اگرچه اندازه این قلم در مقایسه با سود سهام و سود فروش سرمایهگذاریها محدودتر است، رشد آن نشان میدهد ساختار درآمدی شرکت به تدریج متنوعتر شده است.
از سوی دیگر، سود یا زیان ناشی از تغییر ارزش سرمایهگذاریها در هر سه دوره صفر بوده است. این موضوع از منظر کیفیت درآمد اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان میدهد رشد درآمد عملیاتی ونیکی طی این سه سال متکی به شناسایی سود ناشی از تغییر ارزش سرمایهگذاریها نبوده است. به بیان دیگر، بخش اصلی رشد درآمد از محل سود سهام، سود فروش سرمایهگذاریها و سود تضمینشده شکل گرفته است.
در نتیجه، رشد درآمدی ونیکی را میتوان از دو زاویه بررسی کرد: از یک سو، جریان اصلی سود سهام همچنان در حال افزایش است و از سوی دیگر، مدیریت پرتفوی توانسته با استفاده از فرصتهای واگذاری، منبع درآمدی دیگری را با سرعت قابل توجه توسعه دهد. همین ترکیب، نسبت به حالتی که کل رشد صرفاً از محل تغییر ارزش داراییها ایجاد میشد، تصویر متفاوتی از عملکرد شرکت ارائه میکند.
مقایسه این روند با سال مالی ۱۴۰۴ نیز تغییر جایگاه ونیکی را برجستهتر میکند. وغدیر در سال مالی ۱۴۰۴ با درآمد عملیاتی ۳۸۷,۰۱۷,۶۶۱ میلیون ریال در رتبه نخست قرار داشت، شستا با ۳۵۶,۴۷۸,۳۲۷ میلیون ریال دوم و وامید با ۳۲۴,۴۸۵,۳۸۲ میلیون ریال سوم بود. ونیکی در همان دوره با ۶۷,۹۶۶,۶۱۸ میلیون ریال رتبه ششم را به خود اختصاص داده بود. اکنون اما در هشتماهه ۱۴۰۵، درآمد ونیکی به ۷۲,۱۵۵,۰۷۱ میلیون ریال رسیده و شرکت در جایگاه دوم قرار گرفته است. این تغییر، نشانهای روشن از افزایش سرعت درآمدزایی شرکت نسبت به جایگاه آن در سال گذشته است.
در کنار درآمد، ارزش پرتفوی نیز بخش مهم دیگری از تصویر عملکرد ونیکی را تشکیل میدهد. ارزش پرتفوی این شرکت از ۹۴۷,۵۸۴,۰۰۵ میلیون ریال در ابتدای دوره به ۱,۱۸۳,۴۳۶,۱۹۴ میلیون ریال در پایان دوره رسیده و با افزایش ۲۳۵,۸۵۲,۱۸۹ میلیون ریالی، رشد ۲۴.۸۹ درصدی را ثبت کرده است.
ارزش پایان پرتفوی ونیکی از ۴۳۶.۹ هزار میلیارد ریال در مرداد ۱۴۰۳ به ۴۹۹ هزار میلیارد ریال در مرداد ۱۴۰۴ و سپس به ۱,۱۸۳.۴ هزار میلیارد ریال در مرداد ۱۴۰۵ رسیده است.
در دو سال قبل، تغییرات ماهانه پرتفوی منفی بوده، اما در مرداد ۱۴۰۵ تغییر ماهانه به +۲۴.۸۹ درصد رسیده است؛ یعنی علاوه بر بزرگتر شدن مقیاس پرتفوی، جهت حرکت ارزش پرتفوی نیز معکوس شده است.
این رشد دارایی در کنار رشد درآمد عملیاتی هشتماهه به ۷۲,۱۵۵,۰۷۱ میلیون ریال و سود سهام به ۵۹,۶۸۲,۷۲۱ میلیون ریال قرار گرفته و بنابراین میتوان درباره تقویت ظرفیت درآمدزایی آینده صحبت کرد؛ البته نباید افزایش ارزش پرتفوی را مستقیماً معادل سود تحققیافته دانست.
در این شاخص، شستا با ارزش پرتفوی ۵,۲۴۶,۹۶۶,۸۷۵ میلیون ریال در پایان دوره بزرگترین پرتفوی گروه را در اختیار دارد و رشد ۲۹.۶۳ درصدی آن نیز بالاترین نرخ رشد میان شرکتهای مورد بررسی است. وغدیر با ۳,۴۱۹,۱۴۰,۲۱۷ میلیون ریال و رشد ۲۷.۲۳ درصدی در رتبه دوم اندازه و رشد پرتفوی قرار دارد. وامید از منظر اندازه پرتفوی با ۲,۲۳۵,۴۵۹,۱۳۹ میلیون ریال سوم و وصندوق با ۱,۴۷۴,۳۰۲,۶۷۵ میلیون ریال چهارم هستند.
ونیکی از منظر اندازه پرتفوی با ۱,۱۸۳,۴۳۶,۱۹۴ میلیون ریال در رتبه پنجم قرار دارد؛ اما از نظر نرخ رشد ارزش پرتفوی، با رشد ۲۴.۸۹ درصدی در رتبه سوم گروه ایستاده است. این تمایز اهمیت زیادی دارد: مزیت ونیکی در این مقطع، بزرگترین بودن از نظر حجم دارایی نیست، بلکه سرعت افزایش ارزش پرتفوی است.
در مجموع، ارزش پرتفوی هشت شرکت مورد بررسی از ۱۱,۸۰۸,۲۱۸,۵۵۱ میلیون ریال در ابتدای دوره به ۱۴,۸۱۴,۵۹۵,۶۴۵ میلیون ریال در پایان دوره رسیده و ۲۵.۴۶ درصد افزایش یافته است. رشد ۲۴.۸۹ درصدی ونیکی تنها ۰.۵۷ واحد درصد با رشد کل پرتفوی این مجموعه فاصله دارد؛ بنابراین سرعت رشد داراییهای ونیکی تقریباً همراستا با روند کلی شرکتهای مورد بررسی بوده است.
مقایسه ونیکی با رقبای بزرگتر نیز تصویر جالبی ایجاد میکند. شستا از نظر اندازه پرتفوی بیش از چهار برابر ونیکی دارایی دارد و رشد ۲۹.۶۳ درصدی آن نیز بالاتر است؛ با این حال، درآمد عملیاتی ونیکی در مردادماه و هشتماهه به مراتب بیشتر از شستا بوده است. این اختلاف نشان میدهد مقیاس دارایی و درآمد جاری الزاماً حرکت یکسانی ندارند و در شرکتهای هلدینگی، زمان شناسایی درآمد و ترکیب پرتفوی نقش تعیینکنندهای دارد.
در مقایسه با وغدیر، فاصله اندازه پرتفوی همچنان به نفع وغدیر است و رشد پرتفوی آن نیز با ۲۷.۲۳ درصد از ونیکی بالاتر بوده، اما درآمد هشتماهه ونیکی از وغدیر عبور کرده است. وامید نیز با پرتفویی حدود ۱.۹ برابر ونیکی، درآمد هشتماههای کمتر از نصف درآمد ونیکی داشته است. در برابر وبانک و وکغدیر نیز ونیکی هم از نظر اندازه پرتفوی و هم از منظر رشد یا درآمد عملیاتی در موقعیت بالاتری قرار گرفته است.
این مقایسهها البته به معنای برتری مطلق ونیکی نیست. شرکتهای سرمایهگذاری را نمیتوان تنها بر اساس یک یا دو شاخص رتبهبندی کرد. ارزشگذاری نهایی آنها به کیفیت داراییها، NAV، P/NAV، میزان سهامداری در شرکتهای سرمایهپذیر، سود تقسیمی، بدهیها، جریان نقد و فاصله قیمت بازار با ارزش خالص داراییها وابسته است. دادههای موجود برای این گزارش امکان محاسبه دقیق این شاخصها را فراهم نمیکند و بنابراین نمیتوان صرفاً بر اساس رشد درآمد یا پرتفوی درباره ارزندگی سهم نتیجهگیری کرد.
با این حال، روند سهساله درآمدی ونیکی یک نکته را بهروشنی نشان میدهد: تغییر جایگاه این شرکت در سال ۱۴۰۵ صرفاً نتیجه یک ماه پررونق نیست. درآمد عملیاتی طی دو سال ۷۶.۴ درصد رشد کرده، سود سهام ۵۷.۶ درصد افزایش یافته و سود حاصل از فروش سرمایهگذاریها نزدیک به سه برابر شده است. در همین حال، درآمد ناشی از تغییر ارزش سرمایهگذاریها در هر سه دوره صفر بوده است. مجموعه این دادهها نشان میدهد رشد درآمدی شرکت پشتوانهای فراتر از یک تغییر حسابداری در ارزش داراییها دارد.
از سوی دیگر، عملکرد مردادماه را باید در چارچوب وضعیت کلی بازار نیز دید. بازار سرمایه در این ماه در برخی روزها ارزش معاملات بالایی را تجربه کرد و در نتیجه، محدود بودن گردش معاملات چندرشتهایها را نمیتوان صرفاً به کمتحرکی عمومی بازار نسبت داد. ماهیت هلدینگی و ساختار مالکیت این شرکتها در پایین بودن گردش سهام آنها نقش مهمی دارد. برای سرمایهگذار، این مسئله هم یک محدودیت نقدشوندگی و هم عاملی برای اهمیت بیشتر تحلیل بنیادی و ارزشگذاری داراییمحور است.
در چنین شرایطی، ونیکی در نقطهای قرار گرفته که سه مؤلفه مهم عملکرد آن همزمان قابل مشاهده است: درآمد جاری در حال رشد، ارزش پرتفوی در حال افزایش و ترکیب درآمدی در حال متنوعتر شدن است. البته هنوز نمیتوان گفت این روند الزاماً به یک دوره پایدار بلندمدت تبدیل شده، اما دادههای سه دوره هشتماهه متوالی و عملکرد مردادماه، شواهد قابل توجهی برای تقویت این فرض در اختیار سرمایهگذار قرار میدهد.
در نهایت، مردادماه ۱۴۰۵ را میتوان برای گروه چندرشتهای صنعتی ماهی دانست که در آن فاصله میان “اندازه” و “شتاب عملکرد” بیش از همیشه نمایان شد. شستا همچنان بزرگترین پرتفوی را در اختیار دارد، وغدیر از نظر مقیاس دارایی و سابقه درآمدی جایگاه قدرتمندی دارد و وصندوق در درآمد جاری پیشتاز است؛ اما ونیکی در نقطهای متفاوت قرار گرفته است: شرکتی با پنجمین پرتفوی از نظر اندازه، اما سومین رشد پرتفوی و دومین درآمد عملیاتی در دوره یکماهه و هشتماهه.
اهمیت ونیکی دقیقاً در همین فاصله میان مقیاس و عملکرد نهفته است. شرکتی که در سال مالی ۱۴۰۴ از نظر درآمد عملیاتی رتبه ششم را داشت، اکنون به رتبه دوم رسیده؛ درآمد هشتماهه آن طی دو سال ۷۶.۴ درصد رشد کرده؛ سود سهام همچنان موتور اصلی درآمد است؛ سود فروش سرمایهگذاریها با شتاب بالایی افزایش یافته و ارزش پرتفوی نیز ۲۴.۸۹ درصد رشد کرده است. این مجموعه ارقام، ونیکی را در مردادماه ۱۴۰۵ به یکی از مهمترین سوژههای عملکردی صنعت چندرشتهای تبدیل کرده است.
با این حال، مرحله بعدی برای ونیکی مهمتر از آن چیزی است که در اعداد مردادماه دیده میشود. بازار در نهایت به “رشد” بهتنهایی پاداش نمیدهد؛ رشد زمانی ارزشآفرین است که بتواند به سود پایدار، جریان نقدی باکیفیت و افزایش مستمر ارزش خالص داراییها منجر شود. بنابراین، گزارشهای ماههای آینده و صورتهای مالی بعدی مشخص خواهند کرد که آیا شتاب درآمدی سال ۱۴۰۵ سرآغاز یک روند جدید در عملکرد ونیکی است یا بخشی از یک دوره پرقدرت اما موقت.
آنچه تاکنون میتوان با اطمینان بیشتری گفت این است که ونیکی در مرداد ۱۴۰۵ دیگر صرفاً با اندازه پرتفوی خود سنجیده نمیشود. عملکرد سهساله درآمدی، جهش سود فروش سرمایهگذاریها، تداوم رشد سود سهام و افزایش ارزش پرتفوی، تصویری از شرکتی ارائه میدهد که در حال افزایش وزن خود در معادلات درآمدی گروه است. اگر این روند در ماههای آینده ادامه پیدا کند، فاصله میان جایگاه تاریخی ونیکی و جایگاه فعلی آن میتواند بیش از پیش کاهش یابد؛ و آن زمان، داستان ونیکی از یک “عملکرد خوب در مرداد” به روایت یک تغییر ساختاری در مسیر درآمدزایی شرکت تبدیل خواهد شد.
نویسنده: مسعود حاجیلو- کارشناس ارشد پولی و بانکی





