جهش ۶۶ درصدی تجارت ایران و گرجستان؛ بازتعریف رابطه اقتصادی از بازار مصرف به شاهراه ترانزیت

به گزارش بورس امروز؛ مبادلات بازرگانی ایران و گرجستان در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ با ثبت رشد ۶۶.۴ درصدی به رقم ۲۳۱.۴ میلیون دلار رسید تا ارزش تجارت دوجانبه در مقایسه با رقم ۱۳۹ میلیون دلاری مدت مشابه سال گذشته، افزایشی ۹۲.۴ میلیون دلاری را تجربه کند. تحلیل داده‌های گمرکی نشان می‌دهد که بخش عمده این جهش آماری، ناشی از فعال شدن ظرفیت بازصادراتی تفلیس بوده است؛ به‌گونه‌ای که صادرات گرجستان به ایران با رشدی ۶۲۹ درصدی از ۱۴.۶ میلیون دلار به ۱۰۶.۸ میلیون دلار رسید، در حالی که حجم صادرات ایران به گرجستان در مرز ۱۲۴.۵ میلیون دلار بدون تغییر محسوس نسبت به دوره مشابه سال قبل تثبیت شد.

موتور اصلی این دگرگونی در ترکیب مبادلات، بخش خودرو بوده است؛ جایی که گرجستان با استفاده از زیرساخت‌های تجاری خود، در نیمه اول امسال بیش از ۵ هزار دستگاه خودروی سواری به بازار ایران ارسال کرد، در حالی که این رقم در نیمه نخست سال قبل تنها ۵ دستگاه ثبت شده بود. این تمرکز نشان می‌دهد اگرچه ارزش اسمی تجارت ارتقا یافته، اما کیفیت مبادلات نیازمند متوازن‌سازی از طریق گسترش نفوذ کالاهای ایرانی در زنجیره ارزش منطقه است.

با توجه به جمعیت حدود ۴ میلیون نفری گرجستان و محدودیت کشش بازار مصرفی آن، ظرفیت راهبردی این کشور برای اقتصاد ایران نه در فروش مستقیم کالا، بلکه در موقعیت ژئواکونومیک آن در ساحل شرقی دریای سیاه نهفته است. تصویب طرح توسعه ۷۵۰ میلیون دلاری زیرساخت‌های ریلی و بندری گرجستان با مشارکت ۳۷۲ میلیون دلاری بانک جهانی در ژوئن ۲۰۲۶، این کشور را به یکی از ارکان اصلی کریدور ترانس‌خزر (مسیر میانی) تبدیل کرده است؛ موقعیتی که بستری ایده‌آل را برای فعالان اقتصادی ایران جهت ترانزیت و صادرات محصولات پتروشیمی، فولاد، صنایع غذایی فرآوری‌شده و مصالح ساختمانی به مقاصد شرق اروپا و حوزه قفقاز فراهم می‌سازد.

با این وجود، تثبیت این مدار تجاری و تبدیل رشد مقطعی به یک شراکت پایدار اقتصادی، مستلزم رفع چالش‌های ساختاری در حوزه تسویه مالی و تسهیل نقل‌وانتقالات بانکی میان دو کشور است. تقویت کارگروه‌های تخصصی میان اتاق‌های بازرگانی، متنوع‌سازی سبد صادراتی ایران به سمت کالاهای با ارزش افزوده بالا و هم‌پیوندی با شبکه لجستیک و بنادر دریای سیاه، مؤلفه‌های کلیدی در بهره‌برداری کامل از ظرفیت تجاری ۲۳۱ میلیون دلاری دو کشور به شمار می‌روند.