پایانی برای صفهای خرید و فروش؛ بورس تشنه اعتماد است
به گزارش بورس امروز؛ در طول تاریخ و بر حسب نیاز جوامع، بازارهای مختلفی پدید آمدند و اولین وظیفه این بازارها پاسخگویی به نیازهای معاملاتی فعالین و سرمایه گذاران بود، به مرور این بازارها تکامل یافتند و با پیدایش ابزارها و قوانین جدید به سهولت معاملات کمک کردند. بازار معاملات گل هلند، بازار معاملات برنج در ژاپن و حتی بازار بورس نیویورک مثال هایی برای این موضوع هستند. هدف از این مقدمه این بود که برای شناخت هر بازاری ابتدا باید ماهیت و دلیل پیدایش آن را شناخت، بازار سرمایه در جهان و ایران هم برای اهدافی پدید آمده است و صرفا بازاری برای سرمایه گذاری نیست. تامین مالی شرکت ها، توزیع مالکیت، شفافیت اطلاعاتی و تسهیل خصوصی سازی بر پایه عرضه و تقاضا، از جمله اهداف بازارهای سرمایه هستند. در ایران نیز بازار سرمایه همین وظایف را برعهده دارد اما باتوجه به عمق کم بازار سرمایه ایران، گاهی نیاز است تا متولی و ناظر بازار با ایجاد ساز وکارهایی خاص و در شرایطی خاص به برقراری تعادل در عرضه و تقاضا کمک کنند تا این بازار در مسیر ماهیت و وظیفه اصلی خود قرار گیرد. طی سال های اخیر و باتوجه به حوادث و اتفاقات خاص و بی سابقه سیاسی، بورس ایران تحت تاثیر شدیدترین ریسک های سیستماتیک قرار گرفت و همین امر منجر شد تا شدت عرضه ها بیشتر شود.
در بسیاری از موارد سرمایه گذاران انتظار داشتند ناظر و متولی بازار در ترندهای نزولی یا فرسایشی به عنوان یک منجی عمل کند و روند عرضه ها را که بر اساس ریسک های سیاسی، نظامی یا اقتصادی شکل گرفته است خنثی کرده و روند بازار را تغییر دهد. عکس این اتفاق را نیز اکنون شاهد هستیم. معاملات بورس پس از یک وقفه حدودا 80 روزه از سر گرفته شد و پس از بازگشایی، حدودا یک هفته با صفوف خرید چند همتی کار خود را ادامه داد و همین امر منجر شد تا مجدد این سوال در اذهان ایجاد شود که وظیفه متولی و ناظر بازار چیست و چه تغییری باید در بازار ایجاد کند تا شاهد تعادل در عرضه و تقاضا باشیم. در این مورد نیز نظرات بسیار متفاوتی وجود دارد اما پیش از پاسخ به این سوال باید مجدد به ماهیت و وظیفه اصلی بازار سرمایه مراجعه و عمق کم بازار را نیز لحاظ کرد. بازاری که ارزش دلاری آن حدود 100 میلیارد دلار و به اندازه ارزش تنها یک شرکت در بازار سرمایه امریکا است و طی 6 سال اخیر حدود 80 درصد از ارزش دلاری خود را از دست داده، به شدت به هر تغییر قانون و ساختاری واکنش نشان خواهد داد و تغییرات اساسی صرفا برای حذف صفهای خرید و فروش، به ماهیت اصلی این بازار کم عمق ضربه خواهد زد.
پیشنهاداتی مانند برداشتن یا افزایش دامنه نوسان، عرضه سهامداران عمده، دخالت صندوق تثبیت و .. مطرح شده است؛ اما بنظر میرسد بازار سرمایه ایران طی سال های اخیر به اندازه کافی اسیر تغییرات و ریسک های خارج از سیستم شده است و بیش از هرچیزی به ثبات قوانین و رویه ها نیاز دارد تا جراحی های سنگین و تغییرات اساسی در قوانین بازار سرمایه ایران برای قرارگیری در مسیر اصلی خود به عمق بیشتر نیاز دارد نه تغییرات و دستکاری در قوانین معاملاتی یا دستور برای عرضه یا تقاضای حقوقی های بزرگ جهت ایجاد تعادل. تجربه ثابت کرده هر نوع دستکاری در عرضه و تقاضا برای بازار سرمایه مضر و مخل خواهد بود در حال حاضر نیز به جز چند روز خاص، روند معاملات متعادل و روان بود و سرمایه گذاران می توانستند به راحتی به خرید یا فروش بپردازند و رکورد چندباره افزایش ارزش معاملات موید همین تعادل است. در حال حاضر متولی بازار باید از این شرایط در جهت تعمیق بازار سرمایه استفاده کند و قوانین را در جهت تحقق این امر به کار گیرد.
افزایش شرکت های موجود در بازار و عرضه های اولیه یکی از این موارد است، اما اصلی ترین عامل افزایش عمق بازار سرمایه، بازگرداندن اعتماد به بازار سرمایه است، بازاری که بیش از هر چیزی باید ثبات قوانین را تجربه نماید تا هر سرمایه گذاری با هر دیدگاهی بتواند با بررسی ریسک های مربوط به سرمایه کذاری وارد بازار شود و نگرانی از بابت تغییرات خلق الساعه قوانین این بازار را نداشته باشد.
نویسنده: احسان حاجی مدیرعامل شرکت سرمایه گذاری کیان اندیشان
