سودِ بالا، تورمِ بالاتر؛ معمای تکراری اقتصاد ایران و سرنوشت سرمایهها
به گزارش بورس امروز؛ در شرایطی که اقتصاد ایران همچنان با تورم مزمن و ساختاری دستوپنج نرم میکند، بحث درباره نرخ سود بانکی و اثر آن بر جریان سرمایهها بار دیگر به کانون توجه فعالان اقتصادی بازگشته است. افزایش اخیر نرخ سود، اگرچه در نگاه نخست بهعنوان سیاستی انقباضی تلقی میشود، اما در واقع بیش از آنکه نشانهای از تغییر بنیادین در سیاستگذاری پولی باشد، تلاشی برای «واقعیتر کردن» نرخها و کاهش فاصله میان نرخ بهره اسمی و تورم است.
واقعیت این است که اقتصاد ایران طی سالهای متمادی با پدیده «نرخ بهره حقیقی منفی» مواجه بوده و شواهد موجود نیز بر تداوم این وضعیت صحه میگذارد. رشد نقدینگی و پایه پولی، بهویژه در ماههای اخیر، نشان میدهد که هسته تورمی اقتصاد همچنان فعال است و حتی پتانسیل تشدید در آینده نزدیک را دارد. در چنین بستری، افزایش نرخ سود سپردهها بهتنهایی نمیتواند عاملی تعیینکننده برای تغییر مسیر نقدینگی باشد.
از سوی دیگر، بازار سرمایه در موقعیتی دوگانه قرار گرفته است؛ از یکسو، مقایسه نسبتهای ارزندگی با ابزارهای بدون ریسک -مانند سپردههای بانکی و اوراق بدهی- نشان میدهد که بخشی از سهام از محدوده جذاب قیمتی فاصله گرفتهاند. اما از سوی دیگر، «انتظارات تورمی» و احتمال رشد نرخ ارز، همچنان بهعنوان موتور محرک بازار سهام عمل میکند. همین عامل سبب میشود شرکتهایی که توان انتقال آثار تورم به صورتهای مالی و درآمدهای خود را دارند، همچنان در کانون توجه سرمایهگذاران باقی بمانند.
در این میان، این تصور که افزایش نرخ سود میتواند بهطور گسترده منابع را از بورس به سمت سپردهها و اوراق هدایت کند، با واقعیتهای ساختاری اقتصاد ایران همخوانی چندانی ندارد. محدودیتهای ساختاری، سیاستهای دستوری در تعیین نرخ بهره و ناتوانی در همگامسازی نرخ سود با تورم، باعث شده است که نرخ بهره حقیقی منفی همچنان پابرجا بماند. بنابراین، تصمیمگیری سرمایهگذاران بیش از آنکه تابع تغییرات محدود در نرخ سود باشد، تحت تأثیر متغیرهای کلان و ریسکهای سیستماتیک قرار دارد.
در نهایت، آنچه مسیر بازارها را تعیین میکند نه صرفاً نرخ سود، بلکه سطح نااطمینانیهای سیاسی، ریسکهای ژئوپلیتیک و چشمانداز تورم است. در چنین فضایی، سرمایهگذاران هوشمند بهجای واکنشهای کوتاهمدت، به دنبال داراییهایی خواهند بود که در برابر موجهای تورمی و شوکهای اقتصادی، تابآوری بیشتری از خود نشان دهند.
نویسنده: احسان محمدیان نیکپی، مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری مالی ملل
منبع: شماره 120 نشریه بورس امروز_ تیر ماه
