چرخش دیپلماتیک در اوج بحران؛ ارزیابی بازارهای جهانی در آستانه توافق ایران و آمریکا

به گزارش بورس امروز؛ در شرایطی که انباشت شوک‌های نظامی و انسداد شریان‌های انرژی، اقتصاد جهان را به لبه پرتگاه یک رکود تورمی بزرگ کشانده بود، تفاهم پیش‌رو میان ایران و آمریکا، یک چرخش تعیین‌کننده را در معادلات بین‌المللی رقم زده است. این توافق، در واقع واکنشی ناگزیر از سوی بازارهای جهانی و ساختارهای سیاسی برای مهار بزرگ‌ترین بحران عرضه نفت در تاریخ مدرن و بازگشایی لجستیکی تنگه هرمز شکل گرفته تا پیش از خروج کامل کنترل انتظارات تورمی، ثبات را به اقتصاد بین‌الملل بازگرداند.

تغییر نقشه موازنه پولی؛ واگرایی در تصمیمات بانک‌های مرکزی جهان  

اقتصاد جهانی پس از پشت سر گذاشتن یک دوره انقباض شدید پولی برای مهار تورم، اکنون با واگرایی عمیقی در تصمیمات ساختاری قطب‌های اقتصادی مواجه شده است. در حالی که فدرال رزرو آمریکا و بانک مرکزی اروپا با آغاز روند کاهش نرخ بهره، چرخش تاریخی را در سیاست‌های خود رقم زدند، بانک مرکزی ژاپن با افزایش نرخ بهره پس از یک دهه، زمینه تحولات شدیدی نظیر سقوط شاخص نیکی و جهش شاخص وحشت (VIX) را فراهم آورد. بر اساس گزارش آوریل ۲۰۲۶ صندوق بین‌المللی پول، وقوع درگیری‌های اخیر در خاورمیانه و بسته شدن تنگه هرمز، چشم‌انداز رشد پایدار جهانی را به طور ناگهانی تیره کرده بود. صندوق در سناریوی فشار خود، نرخ رشد جهانی برای سال ۲۰۲۶ را ۳.۱ درصد پیش‌بینی کرده که نشان‌دهنده افت شاخص‌ها تحت تأثیر شوک‌های عرضه در بخش انرژی است (هرچند سناریوی پایه این نهاد، رشد ۳.۳ درصدی را هدف گرفته بود). در این میان، رشد اقتصادی منطقه یورو به دلیل وابستگی به انرژی وارداتی به ۱.۱ درصد و چین به دلیل تداوم بحران مسکن به ۴.۴ درصد محدود شده است.

نوسانات شدید در بازار دارایی‌های امن؛ تثبیت طلا در سطوح بالای تاریخی  

اونس جهانی طلا طولانی‌ترین روند صعودی خود را تحت تأثیر انباشت ریسک‌های سیستماتیک تجربه کرده است. این دارایی استراتژیک که مسیر صعودی خود را با بحران بانکی آمریکا و خریدهای حجیم بانک‌های مرکزی آغاز کرده بود، با تشدید جنگ تجاری و وضع تعرفه‌های سنگین بر واردات چین و اروپا از سوی دولت آمریکا، به سقف‌های بی‌سابقه‌ای دست یافت. اگرچه در ماه‌های اخیر، جهش قیمت نفت و افزایش انتظارات تورمی باعث توقف روند کاهش نرخ بهره و ایجاد اصلاح فنی در بازار طلا شد، اما قیمت در محدوده ۴,۴۰۰ تا ۴,۶۰۰ دلار تثبیت گردیده است. نهادهای بین‌المللی پیش‌بینی می‌کنند که میانگین قیمت اونس در سال ۲۰۲۶ در محدوده ۴,۷۰۰ دلار قرار گیرد، هرچند تداوم ریسک‌های ژئوپلیتیک پتانسیل جهش مجدد آن را حفظ کرده است.

تغییرات ساختاری در بازارهای فلزات اساسی؛ استراتژی جدید چین در بخش فولاد و مس  

بازار جهانی مس به عنوان شاخص کلیدی سنجش رونق صنعتی، پس از ثبت رکوردهای ناشی از توسعه خودروهای برقی و زیرساخت‌های انرژی پاک، اکنون تحت تأثیر هزینه‌های بالای تأمین مالی و انبارداری در محدوده ۱۰,۰۰۰ تا ۱۱,۰۰۰ دلار نوسان می‌کند. در بازار فولاد، بحران بخش مسکن چین موجب کاهش تولید داخلی این کشور شده است، اما تحولات سیاسی اخیر و توقف صادرات فولاد نیمه‌خام ایران، موازنه عرضه را تغییر داد. در واکنش به این رویداد، چین صادرات محصولات نیمه‌خام خود را افزایش داده است تا خلاء عرضه را پر کند. این اقدام اگرچه از جهش شدید قیمت‌ها جلوگیری کرده، اما به دلیل افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، قیمت تمام‌شده بیلت را در مقاصد نهایی ارتقا داده است.

بحران عرضه در صنایع پایین‌دستی پتروشیمی؛ فورس‌ماژور و شوک قیمت در بازار متانول و اوره  

بازار متانول و اوره با شدیدترین تکانه‌های ناشی از اختلال لجستیکی مواجه است. در بخش متانول، توقف صادرات ایران به همراه اعلام فورس‌ماژور از سوی شرکت سابیک (SABIC) عربستان به دلیل اختلالات ترانزیتی، قیمت‌های CFR چین را به بالای ۵۰۰ دلار جهش داد. در بازار اوره نیز غیبت صادرکنندگان اصلی خلیج فارس با مناقصه بزرگ شرکت IPL هند همزمان شد. نیاز شدید هند به تأمین محموله‌های اوره، این کشور را ناچار به پذیرش قیمت‌های بالای ۹۰۰ دلار برای واردات از روسیه و مصر کرد؛ تحولی که به پیش‌بینی پلتس، بازار اوره را تا میان‌مدت در وضعیت انقباض عرضه و سطوح قیمتی بالا نگه خواهد داشت.

انسداد شریان‌های انرژی؛ رکورد کمترین میزان تردد نفتکش در تاریخ تنگه هرمز  

بزرگ‌ترین شوک به بخش حقیقی اقتصاد بین‌الملل از ناحیه بازار نفت و فرآورده‌های نفتی وارد شده است. داده‌های آماری S&P Global نشان می‌دهد تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز با افت حدود ۸۷ تا ۹۰ درصدی مواجه شد و عرضه جهانی نفت در ماه مارس حدود ۹.۵ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. تولید اوپک‌پلاس به پایین‌ترین سطح خود از سال ۱۹۸۹ رسید و میلیون‌ها بشکه نفت به دلیل آسیب به زیرساخت‌ها قفل شد.

در این وضعیت، تقاضای جهانی نفت پتروشیمی نظیر نفتا و LPG وارد فاز انقباضی شد و ذخایر استراتژیک جهانی بیش از ۸۰۰ میلیون بشکه کاهش یافت. اگرچه عربستان صادرات خود را از بندر ینبع در ساحل غربی دو برابر کرده است، اما تحلیلگران مورگان استنلی تأکید دارند که حتی در صورت صلح فوری، بازگشت کامل صادرات نفت خاورمیانه ماه‌ها زمان خواهد برد و هزینه بیمه ژئوپلیتیک بر قیمت نفت برنت سایه خواهد انداخت.

نویسنده: میثم قره باغی – مدیر عامل مشاور سرمایه گذاری هدف حافظ
منبع: شماره ۱۲۰ نشریه بورس امروز_تیر ماه