گزارش جامع شرایط الکترود گرافیتی در بازارهای جهانی

مسعود عبدیزدان کارشناس بازار سرمایه در گفتگو با خبرنگار بورس امروز عنوان کرد: پس از تعطیلی واحدهای تولید الکترود گرافیتی چین به دلیل افزایش آلایندگی در ۲۰۱۷، قیمت این ماده پرمصرف در کوره های قوس الکتریکی شدیدا رو به افزایش گذاشت و در مقطعی بهای الکترود تا ۱۰ برابر افزایش یافت. افزایش حاشیه سود واحدهای باقیمانده باعث شد تا عرضه در ماه های پایانی رشد پیدا کند در انتهای ۲۰۱۷ با ۱۵/۷ درصد افزایش به ۵۹۰/۹ هزار تن برسد که البته پاسخگوی نیاز جهان نبود.

وی افزود: منطقه مغولستان چین اخیرا پروژه هایی را برای افزایش تولید الکترود گرافیتی تعریف نموده است. این منطقه به دلیل هزینه تولید پایین و تمهیدات زیست محیطی کمتر از مناطق شمالی چین از شرایط ایده آلی برای تولید این نهاده فولادسازی برخوردار است. این منطقه ۵ پروژه در حال ساخت با ظرفیت تولید ۳۳۰ هزار تن الکترود دارد که یک واحد فاز اول تولید خود را با ۳۰ هزار تن آغاز نمود و  تا پایان سال گذشته ظرفیت تولید خود را به ۸۵ هزار تن در سال رساند. دیگر پروژه نیز قرار است با ظرفیت تولید ۲۰ هزار تن تا آوریل ۲۰۲۰ تکمیل شود. در حال حاضر ۱۲ پروژه الکترود در چین در حال ساخت می باشند.

کارشناس بازار سرمایه خاطرنشان کرد: علیرغم افزایش تولید، اواخر اکتبر سال گذشته با افزایش مجدد بهای الکترود گرافیتی همراه شده است. رشد تولید الکترود گرافیتی منابع کک سوزنی شرکتها را رو به اتمام برد و کمبود عرضه کک سوزنی باعث رشد قیمت شد. این مسئله باعث افت موجودی انبارهای تولیدکنندگان گشت و فروش صادراتی چینی ها را کاهش داد که باعث در نتیجه موجب رشد قیمت در بازارهای صادراتی شد.

عبدیزدان در ادامه افزود: بهای الکترود گرافیتی پس از این رشد، در پایان سال ۲۰۱۸ رو به اصلاح گذاشت. دلیل این امر کاهش تقاضا برای فولاد در مقیاس جهانی و برخی فاکتورهای دیگر مانند افزایش عرضه از سوی چین و تحریم های ایران در حوزه الکترود گرافیتی بوده است. با این حال، با نگاهی به شرایط عرضه و تقاضا در بلند مدت می توان انتظار داشت که شرایط مجددا تغییر یابد.

وی اظهار داشت:احتمال می رود که با بهبود شرایط اقتصاد جهانی و حل مناقشه تجاری میان چین و آمریکا تقاضا برای فولاد در جهان افزایش یابد. از سوی دیگر، مشکلات زیست محیطی در فولادسازان بزرگ دنیا خصوصا چین باعث شده تا کارخانه های جدید و خصوصا جایگزینی ظرفیتهای تولید فولاد به سوی کوره های قوس منعطف شوند. این دو فاکتور باعث خواهد شد تا تقاضا برای الکترود گرافیتی در میان مدت افزایش یابد. میزان تولید فولاد جهان غیر از چین به روش قوس الکتریکی در حدود ۴۵ درصد می باشد.

کارشناس بازارسرمایه تاکید کرد: تولید به این روش در چین طی ۲۰۱۷ حدود ۶ درصد بوده که طبق آخرین برآوردها در سال ۲۰۱۸ با یک جهش ۸۰ درصدی به حدود ۱۱ درصد رسیده است. این موضوع از آنجا ناشی می شومد که سختگیری های احداث کارخانجات جدید در چین برای کارخانه های دارای کوره قوس کمتر بوده و از سوی دیگر، پایین بودن سطح آلایندگی این واحدها به آنها اجازه می دهد تا در دوره زمستان کاهش تولید چندانی را متحمل نشوند. از سوی دیگر، چین تحت فشارهای جامعه بین المللی در حال کاهش مازاد تولید خود می باشد و صادرات این کشور طی سه سال گذشته سالانه حدود ۱۵ درصد افت داشته است. از این رو، کشورهای دیگر سعی کرده اند تا جای خالی تولید چین را پر نمایند و همین امر به افزایش تولید در کوره های قوس الکتریکی انجامیده است. همچنین، چین قصد دارد تا سهم خود از تولید به روش کوره های قوس را تا سال ۲۰۲۰ به ۲۰ درصد برساند که خود فاکتور دیگری در افزایش تقاضا برای الکترودهای گرافیتی است.

وی افزود: میزان عرضه الکترود گرافیتی از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۶ روند ثابتی داشته است و پس از شروع بحران در سال ۲۰۱۷، برخی کشورها از جمله چین به فکر تاسیس واحدهای جدید افتادند. بر اساس برآوردها، راه اندازی یک واحد تولید الکترود گرافیتی بین ۳ تا ۵ سال زمان می برد و این بدان معناست که تولید ۷۶۰ هزار تنی فعلی جهان حداقل تا دو سال دیگر برای افزایش زمان نیاز دارد. حتی با وجود راه اندازی واحدهای جدید، کاهش عرضه ماده اولیه این نهاده تولید به نام کک سوزنی در جهان باعث خواهد شد تا شرکتها نتوانند با ظرفیت کامل خود فعالیت نمایند.

عبدیزدان یادآور شد: در سال های گذشته، ماربردهای جدید برای کک سوزنی از جمله استفاده در باطریهای لیتیومی و صنایع ماشین های برقی به دلیل بازدهی سرمایه بیشتر حجم زیادی از تولید کک سوزنی دنیا را به خود جذب نموده است. برآوردها بر این است که تا سال ۲۰۲۵، نیمی از عرضه جهانی کک سوزنی دنیا در این بخش به کار گرفته شود. این دو محدودیت، احتمال ورود سرمایه های جدید به این بخش را محدود ساخته و می تواند باعث افزایش قیمت الکترود گرافیتی در دوره پیش رو شود.

وی افزود: بهای الکترود گرافیتی که در برهه ای از سال ۲۰۱۷ تا ۴۰ هزار دلار/تن نیز افزایش داشت، در دسامبر سال گذشته تا ۱۲ الی ۱۵ هزار دلار/تن اصلاح شد. دلیل این موضوع کاهش تقاضای فولاد در سطح جهان و افت تولید واحدها خصوصا در چین و ترکیه بوده است. از سوی دیگر، شبهات در خصوص آینده جنگ تجاری میان چین و آمریکا نیز به گمانه زنی ها در خصوص کاهش رشد اقتصادی جهان و در نتیجه افت تقاضای فولاد دامن زده است. علیرغم چشم انداز بهتر در خصوص این دو ریسک در بازار، مسائلی همچون تحریم فروش الکترود گرافیتی به ایران خصوصا برای الکترودسازان هندی همچنان حل نشده باقی مانده است. ایران در سال ۲۰۱۷ خریدار ۸ درصد از الکترود گرافیتی تولید شده در هند بوده است. بخشی از این کاهش صادرات از سوی هند در حال حاضر از طریق چین تامین می شود.

کارشناس بازار سرمایه اشاره کرد: پس از حذف تعرفه های آنتی دامپینگ هند برای واردات الکترود کم کیفیت از چین در سپتامبر ۲۰۱۸، قیمت این ماده کاهش یافته است و با توجه به راه اندازی واحدهای جدید تولید الکترود در منطقه مغولستان، به نظر می رسد چین ظرفیت بیشتری از مصرف خود در اختیار دارد و می تواند ابن میزان را صادر نماید. انتظار می رود که این مازاد عرضه از سوی چین تا اواخر سال ۲۰۱۹ نیز ادامه یابد. رشد قیمت کک سوزنی در نتیجه ی پیدایش مصارف جدید برای این ماده از یک سو و افت قیمت الکترود گرافیتی از سوی دیگر باعث شده تا حاشیه تولیدکنندگان در این حوزه تحت فشار قرار گیرد. در حال حاضر، قیمت هر تن کک سوزنی در حدود ۴۰۰۰ دلار می باشد که رشد ۳۰ درصدی را در قیاس با سال گذشته نشان می دهد، در حالیکه قیمت الکترود نسبت به سال قبل افت ۴۰ درصدی را ثبت نموده است.  

عبدیزدان در انتها گفت: در مجموع، شرایط آتی قیمت الکترود گرافیتی تا حدود زیادی به میزان مصرف فولاد بستگی دارد. در صورتیکه مصرف در بازارهای جهانی رونق پیدا نماید، می توان انتظار داشت تا ظرفیت های فعلی جوابگوی نیاز الکترود دنیا در سال ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ نباشد و قیمت با توجه به رشد بهای مواد اولیه تقویت شود.