تجربه نشان می دهد که بسیاری از بورس های موفق دنیا سرمایه گذاران حقیقی را به شکل غیر مستقیم شویق به ورود به بازار سرمایه کرده و  راستا از ابزارها و روش های نوینی  نظیر صندوق های سرمایه گذاری، بیمه های عمر و... بهره برده اند تا بخشی از پس اندازهای مردم را درگیر بازار سرمایه کنند.

علی اسلامی بیدگلی،رئیس هیات مدیره شرکت مشاور سرمایه گذاری آرمان آتی در گفتگو با خبرنگار بورس امروز عنوان کرد:تصمیم گیری های متعدد و تلاطم شرایط اقتصادی و سیاسی کشور موجب هجوم نقدینگی به اقتصاد کشور شده و امروز آن را تهدید می کند. حالا دیگر لازم است که سرمایه ها  و پس اندازهای مردمی سلامی دوباره به بازار بورس دهند.

وی افزود:نگاهی به آنچه که در سالهای گذشته روی داده، نشان می دهد که بازار سرمایه آنچنان که باید و شاید  نتوانسته در جذب سرمایه سرگردان موفق عمل کند.حتی در مواقعی که شرایط برای جذب سرمایه سرگردان کشور دراین بازار فراهم شده، نیز بازار سرمایه نتوانسته شاخص های موفقیت آمیزی را به شکل بلند مدت به نمایش گذارد و تنها در مقاطعی با ورود منابع نقدی روبرو بوده است . حتی در این زمان هم  نتوانسته تدابیر مناسبی بیاندیشد و در نتیجه رشد بازار مقطعی و کوتاه مدت بوده، به طوری که قیمت سهام و شاخص کل بازار مجدد رو به افول رفته است که  نمونه ای از این تجربه را در ماه های گذشته شاهد بودیم. در این میان به نظر می رسد روشن ترین و سهل ترین راه بستر سازی برای کاهش تاثیر پذیری بازار سرمایه از تنش های سیستماتیک است.

رئیس هیات مدیره شرکت مشاور سرمایه گذاری آرمان آتی خاطرنشان کرد: شرکت مشاور سرمایه گذاری آرمان آتی یکی از ابزارهای کمکی برای رسیدن به این هدف استفاده ابزارهای مشتقه و رونق آنهاست که  می تواند منجر به افزایش کارآیی بازار سرمایه شود. بنابراین  بازار سرمایه کشور برای توسعه ابزارهای مشتقه و هدایت پایدار منابع به تحرک بیشتری از سوی بازارسرمایه نیازمند است. همچنین یکی دیگر از این ابزارها تشویق سرمایه گذاران غیر حرفه ای و عادی به سرمایه گذاری غیر مستقیم در بازار سرمایه یا استفاده از کارشناسان یا مشاوران سرمایه گذاری در این بازار است.

اسلامی بیدگلی یادآور شد: تجربه نشان می دهد که بسیاری از بورس های موفق دنیا سرمایه گذاران حقیقی را به شکل غیر مستقیم شویق به ورود به بازار سرمایه کرده و  راستا از ابزارها و روش های نوینی  نظیر صندوق های سرمایه گذاری، بیمه های عمر و… بهره برده اند تا بخشی از پس اندازهای مردم را درگیر بازار سرمایه کنند. بازار گردان های واقعی در بازارهای مالی نیز نقشی برجسته در این رابطه دارند. آنها  می توانند تاثیرپذیری بازار سرمایه از ریسک های سیستماتیک را به حداقل رسانده و زیان احتمالی در مراحل افول بازار را به  پایین ترین اندازه کاهش دهند. راه های دیگری نیز پیش روی بازار سرمایه برای رسیدن به این هدف وجود دارد که از جمله می توان به تشویق شرکت ها برای حضور در بازار سرمایه  و تسهیل فرایند پذیرش آنها اشاره کرد .

وی در ادامه اضافه کرد: تسریع در فرآیند صدور مجوزهای افزایش سرمایه و تشویق شرکت های پذیرفته شده در بورس نیز راهکاری جالب است  که با استفاده از سایر راهکارها چون  انتشار اوراق بدهی می تواند منابع را  به سمت بازار سرمایه هدایت کند. این امر مخصوصاً  برای افرادی که با  درجات ریسک گریزی متفاوتی قصد سرمایه گذاری در بازار سرمایه را دارند، جذاب به نظر می رسد. نباید فراموش کرد که تنوع بخشی به ابزارهای نوین مالی به ویژه صندوق های سرمایه گذاری نیز تجربه خوبی است که نشان داده می تواند حضور سرمایه گذاران در بازار را تقویت کند. اکنون صندوق های متنوعی دربازار سرمایه  نظیر صندوق های با در آمد ثابت در حال فعالیت هستند و تلاش می کنند تا  سرمایه گذاران را برای سرمایه گذاری در این صندوق ها تشویق کنند.

رئیس هیات مدیره شرکت مشاور سرمایه گذاری آرمان آتی اشاره کرد: بر اساس تجربیات گذشته بازار،سرمایه گذاران عادی معمولا منفعت قابل توجهی از سرمایه گذاری مستقیم در بازار سرمایه بدست نمی آورند و تشویق آنها به سرمایه گذاری در صندوق های سرمایه گذاری نه تنها  قدرت نقدشوندگی سرمایه آنها را افزایش می دهد بلکه بازده میانگین بلند مدت تری را نصیب آنان کرده و اعتماد بیشتر و طولانی تری را به بازار سرمایه می بخشد. یادمان باشد بخشی از رسالت سازمان بورس اوراق بهادار آشنایی و فرهنگ سازی برای تشویق مردم به سرمایه گذاری در بازار سرمایه است که   رسانه های جمعی یکی از ابزارها و بسترهای این سازمان برای رسیدن به این هدف محسوب می شود.

وی در ادامه افزود: ساماندهی شبکه های اطلاع رسانی غیررسمی و ایجاد تعهد در شبکه های رسمی برای اطلاع رسانی و مشورت صحیح، توسعه معاملات برخط و افزایش بسترهای مناسب برای دسترسی آسانتر در سطوح جغرافیایی سراسر کشور می تواند نمونه هایی از این دست کمک ها باشد. اگرچه در سالهای گذشته  متاسفانه برخی از شبکه های اجتماعی به واسطه برخی از ابهامات در صورت های مالی بنگاه ها و پیش بینی های آتی، گروهی از سرمایه گذاران غیرحرفه ای را به سمت سرمایه گذاری هایی با بازده نامناسب و زیان ده هدایت کرده اند، اما این امر نیز راهکار مخصوص به خود را دارد. در گذشته ابهاماتی نظیر نرخ پایه ارز، مبانی و محفوظات بودجه عمومی کشور و نرخ حامل های انرژی، تصمیمات دولت در مورد افزایش قیمت کالاها نظیر قیمت خودرو و قیمت برخی از مواد معدنی و امثال آنها ریسک سرمایه گذاری برای سرمایه را افزایش داده و جریان نقدی را از حرکت به سمت بازار منحرف کرده است. بنابراین برای ساماندهی این جریان و تفکر ضروری است تا شفافیت بیشتری بر بازار حاکم شود.

ضرورت تصمیمات فرابورسی

اسلامی بیدگلی ادامه داد:اما نباید فراموش که به رغم این پیشنهادات،اجرای برخی از راهکارها نیازمند تصمیماتی فراتر از سازمان بورس و حمایت همه جانبه دولت است. در این میان حضور وزیر جدید  اقتصاد می تواند نویدی برای این حمایت و بهبود فرایند جذب نقدینگی به ویژه در شرایط کنونی بازار باشد. مواردی که  می تواند مورد توجه وعنایت وزارت اقتصاد به سرپرستی فرهاد دژپسند قرار گیرد، به شرح زیر است:

الف: شفاف سازی که موجب می شود تا موردی که  به انحراف در پیش بینی متغیرهای اقتصادی و شاخص های سودآوری بنگاه ها در سال ۹۷ و سالهای آتی منجر می شود، کاهش یافته و مشخص شود.

متغییرهایی نظیر قیمت نرخ ارز ، نرخ حاملهای انرژی و  سیاست گذاری هایی  در مورد افزایش احتمالی قیمت های برخی از کالاها و محصولات از جمله مواردی است که شفاف سازی در آنها می تواند این انتظار را برآورد سازد. طبیعتاً در چنین شرایطی  سرمایه گذاران می توانند با دقت بیشتر وقایع آینده بنگاه ها را پیش بینی و در نتیجه سرمایه گذاری در بازار سهام افزایش یابد.

ب – تعیین سهم بازار سرمایه از اقتصاد کشور نیز یکی از راهکارهای افزایش سهم بازار سرمایه از اقتصاد کشور است. در این زمینه  انتظار می رود برای بهبود شرایط بازار، سهم آن از سوی وزیر اقتصاد مشخص شود.

اکنون کشورمان در میان فعالان اقتصادی به عنوان کشوری بانک پایه شناخته می شود و این به آن معناست که بخش بزرگی از سپرده ها و پس اندازه های مردمی درگیر بازار پول است. چنین وضعیتی همزمان با شعاری است که سیاست گذاران اقتصادی سالها از آن سخن می گویند و ن آنآن حرکت به سمت بازار پایگی است. بنابراین برای رونق همزمان بازار پول و سرمایه باید مشخص شود که آیا اقتصاد کشور می خواهد بانک پایه باقی بماند یا قرار است نقش جدی و جداگانه ای نظیر برخی از کشورهای غربی برای آن متصورشد؟

پاسخ به این سوال و اعلام سیاست ها و برنامه ریزی های مبتنی بر آن می تواند جایگاه  بازار سرمایه را در  کشور شفاف تر و بارزتر کند .

ج – یکی دیگر از گزینه های پیشنهادی بررسی اثرات ومفروضات بودجه ۹۸ بر شرکت های پذیرفته شد در بورس  است. به طور قطع  در نظر گرفتن این اثرات و اعلام آن منجر به بهبود بازار سرمایه می شود.

د. در همین حال کارشناسان اقتصادی بر این باورند که  انتشار حجم قابل تصور اوراق بدهی توسط ارگان ها و سازمان های دولتی در سالهای گذشته موجب کاهش سهم بخش خصوصی برای تامین مالی  از طریق اوراق بدهی شده، بخصوص اینکه انتشار این اوراق از سوی بخش خصوصی با نرخ یکسان و  ریسک بالاتر و از سوی دولت با ریسک پایین تر صورت می گیرد.  طبیعی است که اعلام سیاست ها و در نظرگرفتن درجه ریسک ناشر اوراق بدهی و صدور مجوز به بخش خصوصی برای انتشار اوراق بدهی با نرخ های اندکی بالاتر می تواند یکی از ابزارهای تقویت بازار سرمایه در این زمینه  باشد.

ه‍‍ . اخذ موافقت برخی از معافیت ها از جمله معافیت های  مالیاتی از محل افزایش سرمایه و تجدید ارزیابی دارایی ها نیز راهکاری قابل توجه است که مدتهاست مورد بحث فعالان بازار سرمایه قرار دارد.  موضوع معافیت از محل معافیت مالیاتی نقطه عطف این بحث است و طبیعتاً تعیین تکلیف آن می تواند منجر به بهبود بازار سرمایه شود.

و. تعیین تکلیف وضعیت سهام عدالت و نحوه ساماندهی آن از جمله دیگر کلیدهایی است که می تواند موجب گشایش وضعیت بازار سرمایه شود.

رئیس هیات مدیره شرکت مشاور سرمایه گذاری آرمان آتی در انتها گفت: چنانچه ساختار سهام عدالت اصلاح و شرکت های واگذار شده از طریق سهام عدالت در قالب یک یا چندصندوق قابل معامله در بورس قرار گیرد، حجم بازار افزیش یافته و علاوه بر کمک به ساماندهی بازار، سهام عدالت و بازار سرمایه نیز از این اقدام متنفع خواهند شد.