رونق صنعت ساختمان  به بیمه نامه ها هم رسید

در روزگار اخیر که در کشورهای پیشرفته صحبت از بیمه نامه های جدید و حتی عجیب است، در ایران اما صنعت بیمه همچنان در پله اول این ساختمان مرتفع قرار دارد. دانش بیمه منشا اساس و پیدایش آن به سال های خیلی دور باز نمی گردد، اما انسان در طول قرون گذشته بیشتر با اتکا به پیشرفت های علمی و فنی شگفت انگیز بسیاری از خطرات طبیعی را که همواره آرامش اموال و جان وی را تهدید می کرد، مقهور خود کرده است. متاسفانه به دلیل عدم آگاهی و اطلاع رسانی صحیح، عموم شهروندان ایرانی از مزایای اغلب بیمه نامه بی اطلاع هستند. یکی از انواع این بیمه نامه ها بیمه ساختمان و ساخت و ساز است. اما پیش از هر چیز باید در خصوص ساختمان و یا هر مورد بیمه پذیر دیگری، ریسک های موجود را طبقه بندی کرد. در صنعت ساختمان، نخستین بیمه ای که باید به آن پرداخت، بیمه تضمین کیفیت ساخت است. یعنی اگر ساختمانی هم زمان با صدور پروانه ساخت اقدام به اخذ این بیمه نامه کند و شرکت بیمه گذار در فرآیند ساخت و ساز بر اساس نظرات کارشناسان خود نظارت کند، آنگاه ساختمان تحت پوشش بیمه ای تضمین کیفیت ساخت قرار می گیرد که اصظلاحا به آن بیمه جبران خسارت های ناشی از عیوب پنهان در حین ساخت می گویند.

یکی از پر ریسک ترین فعالیت ها، عملیات ساختمان سازی است که از همان ابتدای شروع کار خطرات گوناگونی کارگران و حتی کارفرماها و افراد ثالث همچون همسایگان را تهدید می کند. معمولا در همه فعالیت های ساختمان سازی حوادث متعددی از قبیل خسارات جانی اتفاق می افتد که شاید جبران هر یک از این خسارات برای هرکدام از کارفرمایان بسیار سخت باشد، مخصوصا اگر خسارت فوت اتفاق بیافتد. برای جبران چنین خساراتی داشتن بیمه نامه های مرتبط با فعالیت های ساختمانی از الزامات کار هر سازه ای می باشد. با ما همراه باشید که برخی از مزایای بیمه های ساختمان سازی را بررسی کنیم.

سه بیمه نامه مهم در عملیات ساختمان سازی

در خصوص این موضوع صفرزداه معاون فنی بیمه البرز گفت: در کل سه نوع پوشش بیمه ای جامع برای ساختمان در ایران موجود است، جبران خسارت های مرتبط با ساخت و ساز ساختمان، جبران خسارت های مرتبط با عیوب اساسی و پنهان ناشی از ساخت و خطرات زمان بهره برداری از ساختمان مانند بیمه آتش سوزی زلزله از انواع اصلی پوششهای بیمه ای مرتبط با ساختمان هستند. همچنین گفتنی است در بیمه نامه، پوشش خسارت های زمان بهره برداری از ساختمان که بیمه آتش سوزی از اصلی ترین موارد آن است. در نتیجه می توان گفت هیچگونه محدودیت فنی برای پوشش انواع ریسک در ساختمان برای صنعت بیمه وجود ندارد. اما تنها نکته مغفول زنجیره عدم پیشرفت صنعت بیمه ساختمان در ایران، سطح پایین آگاهی های عمومی افراد از مزایای بیمه ساختمان و دیگر کم کاری شرکت های بیمه ای در فرهنگ سازی صحیح و اطلاع رسانی است.

همچنین بررسی ها نشان می دهد در میان جامعه ایرانی، ویژگی اطلاع ناپذیری افراد، فرهنگ سازی در زمینه بیمه را با چالش جدی روبرو کرده است که این مشکل ناشی از نوع فرهنگ و مدل اطلاع رسانی جامعه نشات می گیرد. اما شاید بسی جای خوشحالی باشد که قانون بیمه مسولیت مدنی کارفرما در مقابل کارکنان از همان ابتدای اجرای یک پروژه ساختمانی اجباری است. این بیمه نامه ها، خسارت های ناشی از عملیات حین ساخت به کارگران و اشتخص ثالث را جبران می کند. نکته قابل ذکر دیگر در خصوص رابطه صنعت ساختمان و بیمه، میزان تخصیص پرتفوی شرکت های بیمه ای در پروژه های ساختمانی است. متاسفانه در صنعت بیمه آمار مشخصی که نشان دهد خطرات در رابطه با ساختمان تا چه میزان در پرتفوی جبران خسارت شرکت های بیمه ای است، وجود ندارد. اما پوشش های بیمه ای مرتبط با خطر آتش سوزی که در رشته بیمه های آتش سوزی واحدهای مسکونی، اداری، صنعتی و انبارها قرار دارد، مجموعا شش درصد کل سبد بیمه نامه های شرکت های بیمه را تشکیل می دهد.

البته بیمه نامه سرقت و زلزله نیز جزء بیمه نامه های ساختمان محسوب می شود، اما از آنجا که این نوع بیمه نامه ها به نسبت سایرین گران تر هستند (نرخ بیمه نامه آتش سوزی یک دهم در هزار است ولی نرخ بیمه نامه سرقت شش در هزار است که به تبع گران تر است)، استقبال گسترده ای از سوی مردم در خصوص خریداری این نوع بیمه نامه ها انجام شده و در نتیجه سهم بیمه نامه های سرقت منازل و زلزله در پرتفوی شرکت های بیمه ای بسیار اندک است. بررسی ها نشان می دهد تنها افرادی تمایل به خرید بیمه نامه جبران خسارت زلزله و سرقت نشان می دهند که یا اطلاعات کافی در این زمینه دارند و یا تجربه تلخی سبب شده تا این افراد نیاز به پوشش بیمه ای را در این حوزه احساس کنند. برای مثال در زلزله اخیر کرمانشاه شاهد بودیم که افراد دراثر تخریب منازل مسکونی به شدت متاثر و پریشان بودند چرا که توان جبران خسارت و ساخت مجدد منزل مسسکونی را نداشتند و باید منتظر اعانات دولتی و مردمی می ماندند. اما خانوارهایی که از پوشش بیمه زلزله برای منازل خود استفاده کرده بودند، تشویش کمتری برای جبران خسارت پیش آمده داشتند و بیمه ها دراولین فرصت اقدام به پرداخت منابع مالی جهت ساخت منازل مسکونی جدید به بیمه شدگان نمودند.

معصوم ضمیری مدیرعامل بیمه پاسارگاد اما نکات جالبی از بیمه نامه های جدید در حوزه ساختمان بیان کرد. وی در ابتدا به زیرمجموعه های درگیر در یک پروژه ساختمانی اشاره کرد و گفت: از شرکت های تولید کننده مواد اولیه ساختمانی گرفته تا بنگاه های ساخت و ساز ساختمان چه به صورت انبوه یا به صورت ساخت و ساز موردی و همچنین بعد از اتمام پروژه های ساختمانی در زمینه نگهداشت و تعمیرات ساختمان می توان انواع بیمه نامه ها را تعریف کرد.

پوشش بیمه ای سرمایه گذاری در صنعت ساختمان

ضمیری در خصوص انواع بیمه نامه های جدید در حوزه ساختمان به بیمه سرمایه گذاری ساختمان اشاره کرد و گفت: یکی از اقداماتی که شرکت های بیمه ای در تعامل با صنعت ساختمان می توانند انجام دهند، سرمایه گذاری در صنعت ساخت و ساز است. بطور مثال شرکت های بیمه ای می توانند بیمه نامه های عمر و زندگی را بفروشند و از محل درآمدهای آن در حوزه ساخت و ساز سرمایه گذاری کند. چراکه سررسید بیمه های عمر طولانی مدت است، از این رو شرکت های بیمه ای می توانند عایدی که در این محل تحصیل می شود را در پروژه های بزرگ و نسبتا طولانی مدت ساختمانی وارد کنند. خلاصه اینکه چون بیمه های عمر ایجاد درآمد بلند مدت می کنند، می توان از محل درآمد و ذخایر ریالی بیمه نامه ها در سرمایه گذاری بخش ساختمان بهره برد. در کل منابع ریالی و مالی بلند مدت در اقتصاد و رشد مولفه های اقتصادی بسیار موثرند که صنعت ساخت و ساز یکی از زیر شاخه های اصلی رشد اقتصادی محسوب می شود.

کاهش ریسک پیش فروش پروژه های ساختمانی با بیمه

مدیرعامل بیمه پاسارگاد یکی دیگر از انواع بیمه های مرتبط با حوزه ساخت و ساز را مطرح کرد و گفت: یکی از بزرگترین ریسک های حال حاضر در سرمایه گذاری صنع ساختمان، ریسک اعتبار است. در پیش فروش پروژه های ساختمانی، هر دو طرف خریدار و سازنده تمایل دارند که ریسک اعتبار طرف مقابل را تا حد ممکن کاهش دهند. از این رو در این نوع پوشش بیمه ای، ملاحظاتی برای جبران خسارات احتمالی ناشی از عدم پرداخت اقساط از خریدار پروژه و عدم تحویل به موقع از سوی سازنده پروژه در نظر گرفته می شود. برای مثال زمانی که یک سازنده اقدام به پیش فروش اقساطی واحدهای پروژه ساختمانی خود می کند، تمایل دارد تا حد ممکن ریسک نکول پرداخت اقساط مشتریان را تا حد امکان کاهش دهد. در این زمان فروشنده می تواند از شرکت های بیمه ای جهت پوشش این نوع ریسک و جبران خسارت های احتمالی ناشی از عدم پرداخت اقساط از خریداران را بیمه کند. شرکت بیمه نیز با بررسی وضعیت مالی خریدار و اعتبارسنجی توان پرداخت از سوی او، اقدام به صدور بیمه نامه مسولیت جهت جبران خسارت احتمالی ناشی ازعدم و یا نکول پرداخت اقساط ازسوی خریداران پروژه ساختمانی می کند.

از سوی دیگر، مشتریان یک پروژه ساختمانی نیز تمایل دارند تا ریسک های مرتبط با تاخیر در تحویل واحدهای پروژه و یا ریسک عدم تحویل واحدهای خریداری شده را تا حد امکان کاهش دهند. از این رو شرکت می تواند پس از انجام بررسی هایی در خصوص توانایی سازنده پروژه در تحویل به موقع واحدها و تعهدات گذشته سازنده، اقدام به صدور بیمه نامه مسولیت های قراردادی جهت جبران خسارت ناشی از تاخیر تحویل واحدها و یا عدم تحویل پروژه نماید. از این رو شرکت های بیمه ای با صدور بیمه نامه می‌توانند کمک شایانی در کاهش ریسک های مرتبط با سرمایه گذاری در صنعت ساختمان کنند. بنابراین بطور خلاصه می توان گفت در روابط بین تولید کننده در بخش ساختمان، سازندگان ابنیه و مصرف کنندگان این ساختمان ها، وجود پوشش های بیمه ای تا حد زیادی امور سرمایه گذاری و همچنین تامین نقدینگی را سهل و آسان می کنند که بخشی از این بیمه نامه ها در گروه بیمه های مسولیت و بخش دیگر در گروه بیمه های اعتبار قرارداد جای می گیرند.

انواع بیمه های پس از اتمام پروژه ساختمانی

ضمیری در ادامه گفت: بخش بعدی نقش صنعت بیمه پس از اتمام و تحویل پروژهای ساختمانی مشخص می شود. وی در ابتدا به این نکته اشاره کرد که بحث اسکان مردم در دهه های اخیر از خانه های ویلایی به واحدهای آپارتمانی تغییر یافته اما عواقب آن هیچ گاه سنجیده نشده است. به بیان دیگر چرخش فرهنگی افراد جامعه در دهه های اخیر در زمینه نحوه سکونت در خانه های ویلایی به خانه های آپارتمانی از دید عموم مغفول مانده است. برای مثال آینده نگری برای جبران جمعی خسارات وارد شده به مجتمع های مسکونی در اثر وقایع و حوادثی همچون آتش سوزی و یا زلزله نشده است. برای توضیح بیشتر این مثال باید گفت: اگر در یک مجتمع مسکونی آتش سوزی رخ دهد و یا زلزله اتفاق افتد، چگونه افراد ساکن در این مجتمع می توانند تامین مالی جهت بازسازی و احیای مجتمع مسکونی داشته باشند. در این زمینه شرکت های بیمه ای می توانند انجام وظیفه کرده و به ساکنین ساختمان این تضمین را دهند که بعد از وقوع زلزله، بیمه ساختمان جدیدی را به افراد تحویل خواهد داد. چراکه در بین افراد ساکن در یک ساختمان مسکونی، یکی از لحاظ مالی توان جبران خسارت و تامین برای ساخت مجدد ساختمان را دارد و یکی از این امر ناتوان است. همچنین اصول انجام امور جمعی و به خصوص پیگیری امور بعد از وقوع حوادث کار سخت و دشواری است که البته در این زمینه نیز پوشش های بیمه ای مختلف می توانند کار را برای ادامه راه سهل و آسان کنند.

ضمیری در خصوص نحوه تنظیم این مدل بیمه نامه نیز گفت: این قراردادها، فیمابین شرکت های بیمه گذار و هیات مدیره ساختمان های مسکونی و اداری تنظیم می شود و حق بیمه ها بوسیله مدیران ساختمان ها از افراد ساکن در این ساختمان ها جمع آوری می شود. وی همچنین به این مورد نیز اشاره کرد که یکی از مسولیت های هیات مدیره در ساختمان ها عقد قرارداد با شرکت های بیمه ای در خصوص جبران خسارت های احتمالی در زمان وقوع حوادثی همچون آتش سوزی و زلزله است.

بیمه نامه دیگری در حوزه ساختمان و مسولیت هیات مدیره ساختمان کارآیی وسیعی دارد، بیمه مسولیت هیات مدیره ساختمان است. هیات مدیره ساختمان می تواند مسولیت های خود در ساختمان را بیمه کند. برای مثال در مجتمع های دارای استخر اگر هر زمان حادثه ای برای افراد در استخر رخ دهد، مسولیت بخشی از این اتفاق با هیات مدیره و مدیر ساختمان است که مدیر ساختمان می تواند در برابر عواقب ناشی از این خسارات خود را بیمه کند.

در مجموع می توان گفت نقش صنعت بیمه در حوزه ساختمان از پله اول این حوزه که همان تامین مواد اولیه تا سرمایه گذاری در صنعت ساختمان و موارد پس از راه اندازی ساختمان و ورود افراد برای سکونت در آن  جدا ناپذیر است. اما این نکته را نیز باید به یاد داشت که افزایش ضریب سهم بیمه نامه های ساختمان در پرتفوی شرکت های بیمه ای نیازمند توسعه فرهنگ بیمه ای در در سطح عموم جامعه است.