آینده اقتصاد ایران در پیچ وخم تصمیمات اشتباه  

در شرایطی که دولت تدبیر و امید، تمام تخم مرغ های خود را در سبد برجام قرار داد و از امکانات و پتانسیل های بزرگ اقتصادی کشور غافل شد، تنها با یک حرکت کیش دونالد ترامپ و خروج آمریکا از برجام، به ناگاه وضعیت اقتصادی کشور به نقطه ای رسید که با هرج و مرج ارزی و تورم لجام گسیخته،آرامش روانی افراد به واسطه کاهش قدرت خرید و  اشتغال سلب شد.به گونه ای که دولتی که تا پیش از این همه مشکلات کشور و رشد جهشی قیمت ارز و تورم را به پیامدهای سیاست‌های اشتباه دولت احمدی‌نژاد نسبت و  ریشه برخی از مشکلات کنونی جامعه را به گذشته ربط می داد،امروز در مواجهه با  رکود اقتصادی و نابسامانی های اجتماعی ناشی از آن،خود بدتر از آن دولت عمل کرد، به گونه ای که نرخ های دستوری در همه بازارها سفره مردم را کوچک و کوچک تر کرد.

در نهایت این سیاست ها موجب شد  معارضین خارجی نظام با مشاهده این خطاهای راهبردی، از آنها در جهت منافع خود بهره برداری کنند. بر این اساس  در گفت وگوی بورس امروز با حسین هاشمی تختی‌نژاد، نماینده مردم بندرعباس در خانه ملت به آخرین اقدامات نمایندگان مردم در پاسداری از حقوق ملت به ویژه در عرصه اقتصاد پرداخته شد. مشروح این گفت و گو در ذیل آمده است:

با توجه به شرایط کنونی، وضعیت اقتصادی را چگونه ارزیابی می کنید؟

هاشمی تختی‌نژاد گفت:آنچه که مشخص است، دشمن به دنبال ضربه زدن به کشور و نظام از مسیرهای مختلف است. به گونه ای که اختلافات قوم و قبیله ای را در مناطق مختلف کشور به لحاظ حضور شیعه و سنی به وجود آورده است.  و تلاش دارد تا تمام دنیا را در مقابل ما قرار دهد. با تمام ضررهای جنگ، از آن عبور کردیم و وارد جنگ دیپلماسی دولت کنونی و گذشته شدیم. مبارزه دیپلماسی انجام شد که دو طرف سر میز مذاکره نشستند و مجلس نیز در حمایت، آن را به تصویب رساند. اما متاسفانه با بدعهدی امریکا، شاهد خروج ترامپ از برجام بودیم. در حال حاضر ما جنگ اقتصادی داریم.

وی افزود:هرچند در مقاطع گذشته این تحریم وجود داشت و نوعی جنگ همچنان پابرجا بود.اما این بار دشمنان بسیار جدی تر وارد شده و می خواهند با ایجاد مشکل نظام را دچار تزلزل کنند. به زعم من، تهدیدهای انجام شده در خصوص جنگ نظامی عملی نبوده و اتفاق نخواهد افتاد. شروع جنگ برای آمریکا موفقیتی در پی نخواهد داشت. لذا جنگ در ورطه اقتصادی را شروع کردند. در حال حاضر در کشور یک سردرگمی را در بحث اقتصاد مشاهده می کنیم که ضرورت دارد با یک جدیت بیشتری دولت و بخصوص تیم اقتصادی آن اقدام نماید.

آقای هاشمی این مشکلات اقتصادی تنها معطوف به این دولت نیست. بخشی از آن میراث دولت های نهم و دهم است.

نماینده مردم بندرعباس اشاره کرد:در حوزه اقتصادی در دولت آقای احمدی نژاد تورم وجود داشت اما رکود نبود. به خصوص در سال های آخر در پی تورم نرخ ارز از ۱۲۰۰تومان به ۳۰۰۰ تومان رسید. اما رکودی وجود نداشت. کار، اشتغال و جنب و جوش وجود داشت. اما در دولت اول آقای روحانی سیاست جلوگیری از تورم بود. یعنی گرانی کمتر بود.  اما برعکس آن رکود حاکم شود و متاسفانه در دولت دوم ضمن اینکه رکود داریم یک تورم افسار گسیخته هم به وجود آمده است.

از نظر شما رکود بهتر است یا تورم؟

هاشمی تختی‌نژاد در پاسخ گفت:هر دو بد است، اما اجتناب ناپذیر هستند. رکود اصلا خوب نیست. اگر جامعه راکد باشد، اشتغال و پویایی اقتصاد نباشد، جامعه مرده است. بنابراین رکود اصلا خوب نیست. اما تورم افسار گسیخته هم جامعه را از پای  در می آورد. دولت آقای روحانی رکود را البته نه به شکل کامل اما بخشی از آن را به وجود آورد. در دولت اول آقای روحانی شاهد اتفاقات خوبی بوده ایم، اما در این چندماهه اخیر شاهد تورم افسار گسیخته هستیم. یعنی قیمت ارز از ۳۰۰۰ هزار تومان که به ۱۰هزار تومان رسیده است. در حال حاضر جامعه ملتهب و نگران است. اما نکته امیدوار کننده این است که هنوز اعتماد مردم سلب نشده است. لذا نباید به سمت از بین رفتن اعتماد مردم حرکت کرد.

با توجه به افزایش نرخ ارز، آیا نقدینگی از بازار پول به سمت بازار ارز حرکت کرده است؟

وی گفت:اگرچه به نظر می رسد که مردم برای خرید ارز مبادرت به خروج نقدینگی خود از بانک ها کرده اند اما باید توجه داشت که پول بانک برای مردم است. باز هم پس از خرید ارز و طلا،  پول وارد بانک می شود.

با توجه به بروز مشکلاتی در عرصه اقتصادی کشور، مجلس برای برون رفت از این مشکلات چه برنامه ای دارد؟

نماینده مردم بندرعباس تاکید کرد:نکته حایز اهمیت هماهنگی بیشتر میان دولت و مجلس است. آقای رئیس جمهور هم به این جمع بندی رسیده است. همان طور که اطلاع دارید مجلس طی نامه ای به آقای روحانی خواستار تغییر تیم اقتصادی دولت شد. در گام اول، رییس بانک مرکزی تغییر یافت. اما مجددا مجلس طی نامه ای به آقای روحانی خواستار استفاده از تیم قوی تر در دولت برای حل بحران اقتصادی شد. تیم فعلی دولت با تمام برنامه ها و طرح هایش، موفق نبوده است، به گونه ای که شاهد تورم  و گرانی هستیم. در این میان مجلس برای رفع مشکل به کار کارشناسی پرداخت و در نظر داشت تا نتیجه این بررسی ها را به صورت طرح تصویب کند، اما از آنجایی که معتقد است چنین کاری مربوط به دولت بوده و بهتر است دولت خود لایحه دهد. از این تصمیم منصرف شد. اما در مقابل پیگیر موضوع از دولت شد. مجلس با استفاده از مرکز پژوهش های مجلس و تعدادی خُبرگان اقتصادی مجلس در حال بررسی شرایط کشور و همچنین با بهره گیری از تجربه کشورهای بحران زده اقدامات هماهنگی را شروع کرده اند. در این میان تمام فراکسیون های مجلس اعم از فراکسیون نمایندگان ولایی مستقلین و امید و غیره نیز درگیر این ماجرا شده اند.

آیا در نتیجه این بررسی ها، دولت و مجلس به توافقی رسیده اند؟

وی پاسخ داد:در یک جمع بندی صورت گرفته میان مجلس و دولت، این اعتقاد وجود دارد که بازار ارز باید به بورس داده شود تا مدیریت آن را به عهده گیرد و ارز را دولتی نکنند. کار جدی با تیم جدید صورت گرفته تا به واسطه افراد متخصص معضلات پیش آمده  ترمیم شود.

به نظر شما کدام یک از بخش های اقتصادی نیاز به ترمیم دارد؟

هاشمی تختی نژاد اشاره کرد:بانک مرکزی تغییر کرد.سازمان برنامه ریزی و بودجه در این جریان بسیارتاثیر گذار خواهد بود و همچنین وزارت خانه های کار، اقتصاد و صنعت احتمالا دچار تغییر خواهند شد. در بسیاری از حوزه ها مانند کشاورزی مشکلاتی داریم اگرچه کم رنگ است ولی در نهایت در معیشت مردم تاثیر گذار خواهد بود. کشاورزان با تلاش ۹ ماهه نتایج مثبتی را شاهد نیستند و در نهایت مقروض هستند. در حالیکه بانک ها برای بازپرداخت مطالبات فشار مضاعف تحمل می کنند. بسیاری از کشاورزان مقروض برای رفع مشکلات خود شهرها مهاجرت می کنند که معضلات خاصی را به وجود می آورند. وزارت خانه های اقتصادی و تولیدی به هماهنگی بیشتری احتیاج دارند. با توجه به سوال مجلس از آقای رئیس جمهور خیلی به شرایط بهتر امیدوار هستیم.

با توجه به خروج آمریکا از برجام، آیا می توان به آینده اقتصادی کشور امیدوار بود؟

نماینده مردم بندرعباس اضافه کرد:درست است که امریکا از برجام خارج شده است. اما خیلی از کشورهای اروپایی تمایلی به خروج از برجام  ندارند و حتی به دنبال همکاری با ایران هستند. پس از جنگ لفظی میان سران دو کشور ایران و آمریکا، ترامپ اعلام کردکه بدون هیچ پیش شرطی حاضر به مذاکره با ایران است. ضمن اینکه ایران هم بدون قدرت نیست که با اولتیماتوم امریکا دچار مشکل شود. اما تغییر نظر ترامپ نشان از فشار سایر کشورها بر روی امریکا دارد. در  واقع این هنر دولت مردان ماست که از این فضای حاکم بر عرصه بین المللی استفاده کند تا از این بحران خارج شود. یک تحلیل دیگری هم وجود دارد که بر این باور است که ترامپ می خواهد توپ را در زمین ما بیاندازد یعنی می خواهد چهره صلح طلبانه خود را به غلط به مردم القا کند.

 به نظر شما با توجه به شرایط سیاسی و فشار حاکم بر عرصه اقتصادی، چگونه می توان این نقدینگی موجود در دستان مردم را به سمت بانک ها و بازار سرمایه هدایت کرد؟

هاشمی تختی نژاد در جواب اشاره کرد:بخشی از مشکلات اقتصادی به تحریم ها و موضوعات خارجی باز می گردد، بخش دیگر هم مربوط به بحث مدیریت داخلی است. تصمیماتی که در کشور در موضوعات داخلی مانند دلار ۴۲۰۰ تومان گرفته شد به اعتقاد خیلی از کارشناسان و اقتصاددانان درست نبود. اگر امر تعین نرخ ارز به بازار سرمایه واگذاره شده بود نرخ ارز بیشتر از ۶ الی ۷ هزار تومان افزایش نمی یافت. بر این اساس باید دولت و مجلس طی اجماعی نقدینگی را به  سمت بازار سرمایه و کالا های تولیدی به خصوص نفت، گاز و پتروشیمی هدایت کنند. به عنوان مثال اگر من یک سرمایه دار باشم حاضرم منابع مالی خود را در بانک با نرخ سود ۲۰ درصدی سپرده گذاری کنم اما حاضر نیستم این منابع را با نرخ سود ۴۰ درصدی وارد بازار پتروشیمی کنم. لذا با توجه به عدم شکل گیری اطمینان در میان مردم، بازار سرمایه و مدیران اقتصادی باید تمام تلاش خود را برای جلب اعتماد به این بازار به کار بندند.

آیاشما در میان صنایع بورسی، تنها صنعت پتروشیمی را سود آور میدانید؟

نه صرفا اما حتما ورود نقدینگی به این صنعت کمک میکند که نقدینگی از سطح جامعه جمع آوری شده و به سمت تولید حرکت کند.

اما اجرای طرح های توسعه پتروشیمی و یا دیگر صنایع به آب فراوانی احتیاج دارد. با توجه به بحران کم آبی در کشور چطور می تواند امید به رشد و توسعه صنایع داشت؟

نماینده ی مردم بندرعباس در پاسخ گفت: دریای بسیار بزرگی در هرمزگان، خلیج فارس و عمان داریم. بسیار از کشور ها می توانند از این جریان استفاده می کنند. در اوایل انقلاب مقرر شده بود که فولاد مبارکه در بندرعباس مستقر شود اما در نهایت مکان آن تغییر یافت. در حال حاضر این شرکت برای ادامه تولیدات خود دچار بحران بی آبی شده است و شاید  در ۱۰ سال آینده در خوش بینانه ترین حالت باید یا آب را در بندرعباس را شیرین کرده و به فولاد مبارکه منتقل کنند یا مکان کارخانه را به سواحل تغییر دهند. در واقع در خصوص احداث برخی از صنایع کشور در یک بازه زمانی تصمیمات اشتباهی گرفته شده است اما در نهایت ما آب کافی برای توسعه صنایع در کشور داریم.

اما در حال حاضر کم آبی در حال تبدیل شدن به بحران بزرگی است. و این مساله منجر به بروز نگرانی برای ادامه حیات شرکت ها و بنگاه های اقتصادی شده است؟

وی پاسخ داد:به منظور تامین آب،به دولت و وزیر نیرو  پیشنهاد داده ایم که آب را از دریای عمان و منطقه چابهار  به سیستان منتقل کنند. این طرح برای تصویب در دستور کار مجلس قرار دارد. همچنین ایجاد یک شهرک آب شیرین کن به منظور آبرسانی به شهرهایی مانند کرمان و یزد حتی برای کشاورزی پیشنهاد شده است. در حال حاضر آب شیرین کن بندرعباس یک میلیون متر مکعب ظرفیت دارد که شرکت های گل گهر سیرجان، مس سرچشمه و چادرملو یزد احداث آن را به عنوان یکی از طرح های توسعه ای خود بر عهده گرفته اند.

آیا احداث این آب شیرین کن ها نیز به محیط زیست آسیب واردنمی آورند. چون همانطور که طرح های توسعه ای باعث رشد می شوند، از سوی دیگر هم به محیط زیست آسیب وارد می سازند.

هاشمی تختی نژاد اضافه کرد:زمانی که استاندار هرمزگان بودم، استاندار کرمان با دعوت ازز من و وزیر نیرو خواستار کمک برای رفع این مشکل شد. در ابتدا مخالف اجرای احداث آب شیرین کن بودم. زیرا پسآب آب شیرین کن ها، نمکی را به دریا وارد می کند که سبب بروز مشکل برای آبزیان می شود. در نهایت با ورود سازمان محیط زیست و انجام مطالعات، اعلام شد که حجم پس آب منتقل شده به دریا مشکلی را برای آبزیان به وجود نخواهد آورد. در این میان پیشنهاد من این است با ورود تکنولوژی ها جدید می توان پسآب را به نمک طعام تبدیل و مصرف کرد. ضمن اینکه از این فرایند صورت گرفته برق هم تولید می شود.

وی ادامه داد:در هر صورت مشکل کم آبی حاد در کشور نداریم که نگران این مسائل باشیم. پیشنهاد ما به دولت همین بوده که یک شناخت نسبت  به اقیلم کشور داشته باشیم تا بدانیم کدام کارخانه باید در کجا احداث شود. اگر استان فارس ظرفیت احداث کارخانه ای را ندارد نباید این کار انجام شود که سال ها بعد مجددا هزینه برای تغییر مکان به دولت تحمیل شود. حتی باید تراکم جمعیت کشور  نیز باز مهندسی شود. در حال حاضر با تمام محدودیت های موجود در بندرعباس در خصوص پرورش میگو سرمایه گذاری شده است. تولید هر یک کیلو میگو به اندازه یک بشکه نفت از پتانسیل ارز آوری برای کشور برخوردار است. در بحث پرورش ماهی در قفس در دریا نیز می توان با اعطای ۱۰۰ میلیون وام به مردم بومی، شرایط خود اشتغالی را فراهم آورد.

آیا می توان از طریق بازار سرمایه و انتشار اوراق به تامین مالی چنین طرح های مبادرت ورزید؟

نماینده مردم بندرعباس در جواب گفت:بله، حتما و باید رویکرد دولت به این سمت جهت داده شود.در حال حاضر بعضی از طرح های ما از بازار سرمایه تامین مالی می شوند. همانطور که گفته شد امروز بخشی از مشکلات ما باید در بخش مدیریت داخلی کشور حل شود. در کل مجموع دولت و مجلس باید بیشتر با هم هماهنگ بوده و با تقویت بازار سرمایه، شفافیت را در عرصه اقتصادی فراهم آورند.