سهم 2.11 درصدی فارس در تامین بازار جهانی
به گزارش بورس امروز؛ در حالی که بازار جهانی نفت و پتروشیمی با چالشهای قیمتی و عرضه طی سال 2024 دست و پنجه نرم کردند، آمارها نشان از سهم 2.11 درصدی هلدینگ خلیج فارس فارس در تامین واردات پروپان و بوتان بود که نشان دهنده نقش آفرینی صنعت پتروشیمی ایران در این بازار پرتلاطم 2024 است.
طی سال های گذشته بازار نفت متناسب با شرایط اقتصاد جهانی روند رکودی را در پیش گرفت؛ به عبارت دیگر، با کاهش رشد اقتصادی ناشی از اپیدمی، بازار نفت برنت نیز با کاهش تقاضا رو به رو شد و با رشد تورم در دوران پساکوید، در بازار جهانی نیز نرخ کامودیتی ها به ویژه نفت افزایش یافت. از آنجا که بانک های مرکزی کشورهای توسعه یافته برای کنترل تورم سیاست افزایش نرخ بهره را در پیش گرفتند، تقاضای کامودیتی ها همچون نفت تحت تأثیر قرار گرفت و مجددا با نوساناتی همراه شد؛ لذا کشورهای عضو اوپک با محدود کردن عرضه به کنترل قیمت نفت پرداختند.
باوجود سیاست کنترل عرضه کشورهای عضو اوپک، رخدادهای سیاسی منجر به تنش های بیشتر در بازارهای جهانی شد و با افزایش نااطمینانی روند رشد کامودیتی ها تحت تأثیر قرار گرفت؛ لذا سیاست کنترل قیمت نفت تاثیرات خود را از دست داد. از انجا که انتظار می رود سیاست بانک های مرکزی در افزایش نرخ بهره برای سال 2025 در کنار نااطمینانی سیاسی در جهان همچون رخدادهای خاورمیانه و جنگ روسیه با اوکراین، ادامه داشته باشد، بازار نفت میتواند با مازاد عرضه همراه شود و در صورت عدم حمایت کشورهای عضو اوپک، قیمت نفت سطوح پایین تری را تجربه نماید که در ادامه بر بازار محصولات شیمیایی اثرگذار است.
محصولات شیمیایی در شرایط نااطمینانی سیاسی و تنش های حاضر در جهان، سطح تولید و تقاضای متفاوتی را تجربه کردند؛ به طوری که در سال 2024 ظرفیت تولید محصول متانول در جهان 165 میلیون تن بود که با تقاضای 92.97 میلیون تنی رو به رو شد. این محصول در خاورمیانه معادل 28 میلیون تن تولید شد که سهم ایران 15.7 میلیون تن بود.
اتیلن نیز که برای تولید محصولات پلیمری مورد استفاده قرار می گیرد، با داشتن ظرفیت 231.02 میلیون تن در جهان موفق شد تقاضای 181.31 میلیون تنی را جذب نماید. باتوجه به پیش بینی صورت گرفته از وضعیت بازار محصولات کامودیتی طی سال های آتی، این محصول میتواند به رشد تقاضای 14 درصدی و رشد عرضه 14.62 درصدی تا سال 2028 دست یابد.
در صورتی که نااطمینانی تجربه شده در سال های گذشته از بازار کامودیتی ها برطرف شود میتوان انتظار داشت تولید پروپیلن با رشد 22.12 درصدی همراه شود که در سال 2024 از ظرفیت تولید 118.61 میلیون تنی و میزان تقاضای 125.66 میلیون تنی برخوردار بود. باتوجه به پیش بینی تحلیلگران از وضعیت بازار محصولات غذایی و جمعیت جهان در سال های آتی، انتظار رشد 1.3 درصدی در بخش عرضه و تقاضای محصول اوره و رشد 1.5 درصدی عرضه به همراه رشد 1.7 درصدی تقاضای محصول آمونیاک در سطح جهان وجود دارد؛ درحالی که ظرفیت تولید اوره جهانی در سال 2024، میزان 231.13 میلیون تن و میزان تقاضا 186.2 میلیون تن بود. محصول آمونیاک نیز در سال 2024 با حجم عرضه جهانی 235.12 میلیون تن و تقاضای 190 میلیون تنی رو به رو شد که سهم ایران از حجم کل عرضه 6.5 میلیون تن بود.
لازم به ذکر است، میزان صادرات محصول اوره در 2024 حدود 234.41 میلیون تن بود که سهم هلدینگ فارس 0.535 میلیون تن برآورد شده است. محصول آمونیاک نیز که به میزان 240.38 میلیون تن صادرات همراه بود سهم خاورمیانه 3.977 میلیون تن و هلدینگ فارس نیز 0.066 میلیون تن را صادر نمود.
محصول بنزن نیز با ظرفیت تولید 75.11 میلیون تن از تقاضای 54.96 میلیون تنی در بازار جهانی برخوردار بود که پیش بینی می شود تا 2028 با رشد 6.28 درصدی عرضه و 8.76 درصدی تقاضا همراه شود. این محصول در خاورمیانه طی سال 2024 به میزان 6.28 میلیون تن تولید شد که ایران سهم 0.95 میلیون تنی داشته است.
باتوجه به مصرف بنزن در تولید پارازایلین، این محصول به عنوان محصول پایین دستی طی سال 2024 از عرضه 74.71 میلیون تنی و تقاضای 55.14 میلیون تنی برخوردار بود و ایران سهم 1.37 میلیون تنی را در تولید آن داشته است. پیش بینی می شود این محصول تا سال 2028 با رشد 3.94 درصدی در ساید عرضه و 14.82 درصدی در ساید تقاضا همراه گردد.
محصولات پایین دستی اتیلن که شامل پلی اتیلن های سنگین و سبک می شود در سال 2024 به ترتیب از عرضه جهانی 69.04 میلیون تن و 30.12 میلیون تنی برخوردار بود که ایران سهم 2.69 میلیون تن در تولید پلی اتیلن سنگین و 1.3 میلیون تن در تولید پلی اتیلن سبک داشته است. پلی اتیلن سبک خطی نیز در سال 2024 از تولید جهانی 51.85 میلیون تنی با سهم 0.99 میلیون تنی ایران برخوردار بود که میزان تقاضای آن حدود 40.72 میلیون تن بوده است. بر این اساس، محصول پلی اتیلن سبک خطی تا سال 2028 میتواند با رشد 16 درصدی در ساید عرضه و 16.8 درصدی در ساید تقاضا رو به رو شود.
دو محصول پایین دستی دیگر که شامل پلی پروپیلن و پلی وینیل کلراید می شود که به ترتیب از عرضه 114.45 میلیون تن و 63.18 میلیون تن طی سال 2024 برخوردار بودند. ایران در تولید این دو محصول سهم 1.015 میلیون تنی و 0.79 میلیون تنی در سال 2024 داشته است. دو محصول مذکور که از تقاضای 95.73 میلیون تن در پلی پروپیلن و48.11 میلیون تن در پلی وینیل کلراید برخوردار بودند می توانند تا سال 2028 به ترتیب به میزان 8.8 درصد و 6.42 درصد در ساید عرضه و 15.9 درصد و 16.76 درصد در ساید تقاضا رشد کنند.
عمده این محصولات از محصولات بالادستی همچون پروپان، بوتان، برش سنگین و رافینیت تولید شده اند؛ لذا برای تولید این محصولات طی سال 2024 عرضه 371 میلیون تنی برای پروپان و بوتان، تولید 1 میلیارد و 403 میلیون تنی برای برش سنگین و عرضه 290 میلیون تنی برای رافینیت وجود داشته است. در مقابل، تقاضای جهانی برای پروپان و بوتان حدود 156 میلیون تن بوده است که هلدینگ فارس 2.11 درصد تقاضای جهانی را تامین کرد. همچنین 0.6 درصد تقاضای 175 میلیون تنی برش سنگین و 0.97 درصد تقاضای 59 میلیون تنی رافینیت نیز توسط این شرکت تامین گردید.
در حوزه صادرات نیز، محصول پلی اتیلن به میزان 146.414 میلیون تن به بازار جهان صادر شد که خاورمیانه سهم 13.168 میلیون تنی داشته است و هلدینگ فارس نقش 0.354 میلیون تنی را در صادرات آن سال ایفا کرد. محصولات آروماتیک نیز در 2024 به میزان 191.362 میلیون تن صادر شدند و سهم فارس حدود 0.097 میلیون تن بود.
