سبقت صندوق های سرمایه گذاری در کسب بازدهی از شرکتهای سرمایه گذاری

سجاد میرزایی،کارشناس بازار سرمایه در گفتگو با خبرنگار نشریه بورس امروز عنوان کرد: ارتباط مستقیم وتاثیر مثبت و معنی دار توسعه بازارهای مالی بر رشد و توسعه اقتصادی مبین این مطلب است که بدون داشتن بازارهای مالی سازمان یافته، رقابتی و کارآمد، امکان داشتن اقتصادی توسعه یافته بعید به نظر می رسد. بنابراین فراهم  کردن زمینه وجود بازارهای مالی پویا، رقابتی و  کارآمد به منظور تجهیز منابع پس اندازی و هدایت وتخصیص بهینه آن بین فعالیت های متعدد اقتصادی باید جزء مبانی پایه ای و اصولی در هر نظام اقتصادی و در کانون توجه مسوولین و سیاست گذاران قرار گیرد. این موضوع  در کشورهای در حال توسعه که محدودیت و پراکندگی منابع پس اندازی و سرمایه گذاری از ویژگی های بارز آنهاست باید در جایگاه به مراتب مهمتری قرار گیرد.

در این میان شرکت های سرمایه گذاری و صندوق های سرمایه گذاری به عنوان نهادهای مالی که به سرمایه گذاران غیرحرفه ای کمک می کنند تا به طور غیرمستقیم در بازار سهام سرمایه گذاری کنند، دارای ویژگی های مشابهی هستند. به عنوان مثال مدیریت تخصصی و مدیریت ریسک دو ویژگی است که در هر دو نهاد مالی دیده می شود. به علت تشکیل سبد سهام در هر دو نهاد، انتظار بر این است که تا حدمناسبی ریسک غیرسیستماتیک در دو نهاد مدیریت شود.

شرکت های سرمایه گذاری  جزء شرکت هایی محسوب می شوند که سرمایه گذاران می‌توانند جهت عقب نماندن از رشد سهام شرکت های بازار سرمایه و کسب بازدهی متناسب با میانگین صنایع در آن ها سرمایه گذاری و ریسک خود را کاهش دهند. به همین دلیل تاکنون شاهد خرید سهام این شرکت ها توسط برخی از سرمایه گذاران هستیم. همانطور که می دانید شرکت های سرمایه گذاری به دلیل این که فعالیت اصلی آن ها سرمایه گذاری در سهم و حق تقدم شرکت‌ها، صندوق های سرمایه گذاری و اوراق بهادار است، خرید سهام این نوع شرکت ها در حقیقت تشکیل پرتفوی سرمایه گذاری خواهد بود. خدمات متنوع شرکت های سرمایه گذاری شامل موارد زیر است:

الف: اداره حساب های مختلف سرمایه گذاران، سرمایه گذاری مجدد سودهای  سهام آنها. ب: سرمایه گذاری وجوه جزء جمع آوری شده در اوراق بهادار متنوع وایجاد مجموعه سرمایه گذاری کارآ ( پرتفوی). ج: بررسی و کنترل مستمر سرمایه گذاری ها برای حفظ شرایط ارایه شده هر یک ( به طور مثال حداقل بازده لازم، حداکثر ریسک قابل قبول و …) د: ارزیابی مستمر اوراق بهادار برای انتخاب اوراق بهادار دارای بازده بالقوه بالا. در این میان چند محدودیت برای سرمایه گذاری در این نوع شرکت ها وجود دارد. به عنوان مثال : ۱٫سرمایه و یا سهام شناور آن ها محدود بوده و امکان خرید سهام برای تعداد و حجم وسیع سرمایه گذاران وجود ندارد.۲٫تعیین قیمت و ارزش واقعی سهام نیاز به تحلیل و ارزش‌گذاری دارد. به طوری که سرمایه گذاران در لحظه سرمایه گذاری نمی‌توانند به راحتی ارزش ذاتی سهام شرکت های سرمایه گذاری رو اندازه گیری نمایند.۳٫شفافیت اطلاعاتی آنها مانند سایر شر کت های بورسی بوده است.۴٫نبود ابزارهای مقایسه بازدهی کسب شده در این نوع شرکت ها برای سرمایه گذاران۵٫تعداد کم این نوع شرکت ها در بازار سرمایه ایران. لذا این نوع محدودیت ها، سرمایه گذاری در آن شرکت ها را با مشکلاتی رو به رو می کند.

صندوق های سرمایه گذاری

صندوق های سرمایه گذاری از مصادیق نهادهای مالی فعال در بازار اوراق بهادار شمرده شده اند که می توانند نقش بسزایی در اقبال عمومی به بازار سرمایه داشته باشند و با اتخاذ سیاست های مناسب می توانند در کاهش تورم، افزایش تولید و رونق اقتصاد ملی نقش اساسی ایفا نمایند. هم اکنون در اکثر کشورهای توسعه یافته صندوق های سرمایه گذاری مشترک به عنوان هسته مرکزی بازار سرمایه محسوب می شوند و ماهانه مبلغ هنگفتی از سرمایه های سرگردان را به بخش های مولد و فعال جامعه هدایت می کنند.

صندوق های سرمایه گذاری با وجوهی که از پس انداز کنندگان بزرگ  و کوچک جمع آوری کرده اند به پس انداز کنندگان اجازه می دهند که با سرمایه ای اندک در پرتفویی بزرگ مشارکت داشته باشند. با  توجه به اینکه هدف از سرمایه گذاری کسب سود و یا حداقل حفاظت از دارایی های مالی است، بررسی عملکرد شرکت های سرمایه گذاری از مهمترین موضوعات مورد توجه مدیران، سرمایه گذاران، اعتبار دهندگان و سایر اشخاص ذیفنع محسوب می شود و نتایج حاصل از آن مبنای بسیاری از تصمیم گیری هاست .

بر این اساس صندوق های سرمایه گذاری به عنوان  یکی از ابزار های مالی و محل سرمایه گذاری است که با نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار و ارکان نظارتی دیگر تاسیس و تشکیل شده و با سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار و سهام شرکت ها، همانند شرکت های سرمایه گذاری فعالیت می‌کنند. اما سرمایه‌گذاری صندوق ها (نسبت دارایی های پرتفوی) با چهارچوب تعیین شده از سوی سازمان بورس و اوراق بهادار صورت می پذیرد. همچنین به نسبت شرکت های سرمایه گذاری از مزایای بیشتری برخوردارند و هیچ یک از محدودیت های اشاره شده در شرکت های سرمایه گذاری را ندارند. علاوه بر آن دارای مزایا و سهولت بیشتری نیز هستند.

۱. به دلیل اینکه سرمایه صندوق ها متغیر و قابل افزایش است، محدودیتی در تعداد و حجم سرمایه گذاری ندارد.۲. در صندوق‌ها روزانه ارزش هر سهم یا واحد آن ها (نرخ NAV) به صورت دقیق افشا شده و ارزش ریالی خالص ارزش روز دارایی آن ها مشخص می گردد.۳٫شفافیت اطلاعاتی آن ها به دلیل داشتن امیدنامه که در آن موظف به افشای کلیه صورت ها و گزارشات مالی و تغییرات روزانه مجامع و نرخ های هر واحد سرمایه گذاری و… هستند ، سرمایه گذاران به همه اطلاعات به صورت روزانه دسترسی و امکان مشاهده و مقایسه دارند.۴٫با پیشرفت ابزارهای نوین مالی و افزایش تعداد صندوق های سرمایه گذاری در ایران، سایت های تحلیلی و اطلاعاتی قابل اتکایی علاوه بر سایت صندوق ها جهت انتخاب بهترین صندوق و مقایسه آن ها وجود  دارد (برای مثال سامانه رسام).۵٫ در حال حاضر صندوق‌های سرمایه گذاری در چندین نوع مختلف و در حدود ۲۳۰ صندوق توسط نهاد های مالی تشکیل شده و در حال فعالیت هستند. همچنین به جز مزایای گفته شده این صندوق ها، دارای نمودارهای لحظه ای جهت مشاهده تغییرات دارایی در آن ها بوده و مدیران سرمایه گذاری در آن ها می کوشند بازدهی بالاتری به سرمایه گذاران کسب کنند و به دلیل تنوع و تعداد بالای صندوق های سرمایه گذاری امکان مقایسه و انتخاب را سهولت داده و در برخی از آن صندوق ها رکنی وجه سرمایه گذاری، سرمایه گذاران را تضمین می کند. همچنین سرمایه گذاران می توانند در هر زمان بدون محدودیت (شامل توقف نماد،صف فروش، برگزاری مجامع، افشا اطلاعات و…) نسبت به خروج سرمایه گذاری اقدام نمایند.

به دلایل گفته شده پیشنهاد می شود افراد با بررسی و مقایسه این نوع صندوق ها به راحتی به جای سرمایه گذاری در شرکت‌های سرمایه‌گذاری در این صندوق ها سرمایه گذاری و از این ابزار که نیازی به مدیریت حرفه ای ندارد، بهره مند گردند. در این میان آنچه که صندوق های سرمایه گذاری را به بازدهی مطلوب می رساند متغیرهایی نظیر عواملی نرخ رشد ارزش دارایی‌‏های صندوق، تعداد صدور واحد‏های سرمایه‌‏گذاری صندوق، وجه ‌نقد نگهداری شده توسط صندوق، درصد تملک صندوق توسط اشخاص حقوقی، تعداد ابطال واحد‏های سرمایه‏گذاری و رشد شاخص بازار  است.

در حال حاضر نحوه سرمایه گذاری در صندوق ها(صدور واحد) به طریق ذیل انجام می پذیرد :

۱.خرید از طریق بازارهای بورس در صندوق های قابل معامله در بازار (همانند سایر شرکت های بورسی) یا مراجعه به مدیر ثبت یا سایت صندوق و تکمیل فرم درخواست صدور واحد سرمایه گذاری۲ .ارائه مدارک هویتی/ معرفی نامه یا وکالت نامه .۳ واریز وجه مورد نظر و ارائه فیش واریز به نماینده مدیر در صندوق.۴ دریافت رسید واریز وجه از نماینده مدیر.۵ تحویل اعلامیه صدور و گواهی سرمایه گذاری حداکثر تا پایان دو روز کاری در محل ارائه درخواست به سرمایه گذار

در ادامه با بررسی از ۱۰ صندوق در سهام  و شرکت های سرمایه گذاری برتر در یکسال گذشته می‌توان به این نتیجه دست یافت که میانگین بازدهی کسب شده شرکت های سرمایه گذاری در حدود ۱۰۰ درصد و میانگین بازدهی صندوق های سرمایه گذاری در حدود ۱۵۰ درصد بوده که این ناشی از مدیریت حرفه ای  دارایی ها توسط صندوق ها بوده است.