بررسی رفتار آنی مصرف کننده و جایگاه تایید کنندگان نظریه توازن در بازار سرمایه

بابک افشار کارشناس بازار سرمایه در گفتگو با خبرنگار بورس امروز عنوان کرد: اینکه به چه نحو و قاعده رفتاری در برابر تغییر قیمت ها و دیگر عوامل اجتماعی _ اقتصادی واکنش نشان می دهد. مکتب ها و نظریه های گوناگونی در این حوزه مطرح شده اما نگاه امروزی نگرش بر اساس نظریه کلاسیک نوین است .

بر این اساس انسان عاقل اقتصادی صرفا بر اساس نفع شخصی انگیزه می یابد که این نفع از حصول رضایت پس از تملک محصول و خدمت در ذهن مشتری ثبت می‌شود.

نظریه دیگری در سری مباحث رفتار مصرف کننده تحت عنوان نظریه توازن مطرح شده که عنوان می کند مصرف کننده بین خود و محصول یا خدمت مورد نیاز، تاییده کننده و شخص یا اشخاص شناخته شده ای را واسطه قرار می دهد چرا که از محیط شناخت کافی نداشته و قدرت تصمیم گیری پایینی در رفتار او دیده می شود .

اگر رابطه بین مصرف کننده یا مشاهده گر با تایید کننده و محصول یا خدمت را رابطه ای مثلث گونه فرض کنیم ، مصرف کننده سعی بر آن دارد با ایجاد یک توازن نقصان‌های شخصی شامل شناخت صحیح نیاز ، شناخت صحیح محیط ، دانش از محصول و ارزش آن را بوسیله تاییده گرفتن از عوامل تایید کننده پوشش دهد و درصد حصول رضایت پس از اکتساب را بالا ببرد.

این در حالی است که اگر بصورت مستقیم قصد اکتساب داشته باشد ریسک بیشتری را متحمل خواهد شد . این یک امر بدیهی است که بازار مستمر سعی بر آن دارد که در ذهن مشتری تولید نیاز کند.

جامعه فعال در حوزه بورس نیز از این امر مستثنی نیست . ما با محیط و جامعه مطالعاتی روبرو هستیم که بخش اعظم مصرف کنندگان یا همان سهامداران از دانش کافی از محیط برخوردار نیستند و صرفا با یک تشویق و تبلیغ اولیه با کمترین دخالت تفکر و تصمیم گیری و عدم تلاش در کسب دانش ، سرمایه و پس انداز خود را در معرض ریسک قرار می دهند .

در دهه هشتاد فرد متقاضی در فضاهایی مانند کارگزاری به مشورت رخ به رخ با دیگر سهامداران یا مشاوران می پرداخت اما در دهه نود با ظهور فضای مجازی و بسط کانالها و گروه های مشاوره دهنده درگیر یک انحراف انتخاب شد .در انحراف انتخابی ، اطلاعات مطابق با باورهای مصرف کننده از سوی مفسر تفسیر و القا می گردد. در دهه هشتاد مشاورین کارگزاری و ارتباطات حضوری نقش تایید کنندگان را ایفا می کردند اما امروزه صاحبان کانال ها و گروه های مجازی این نقش را در پروسه تصمیم گیری سهامداران ایفا می کنند.

افرادیکه عموما هویتی مجهول داشته و با تزریق هیجان سعی در جهت دهی سهامداران به سوی تمایلات خود دارند . شاید به جرات بتوان گفت افراد صاحب دانش ، شناخته شده با هویتی معلوم در فضای مجازی یک در صد ها گزینه باشد اما رفتار مصرف کننده به دلیل تفکر کسب سود هنگفت در زمان کوتاه به سمت استفاده از پیشنهادات کانال ها و گروه های زرد سوق یافته است.

کلیت فعالیت این نوع کانالها در اشاعه شایعه ، ایجاد هیجان لحظه ای و مقطعی و نوسانگیری خلاصه می شود . سهامدار با هدف کم نمودن ریسک تایید کننده را واسطه در انتخاب قرار می دهد اما در ارزیابی صلاحیت وی تلاشی نمی کند که این امر خود باعث افزایش ریسک معاملات می گردد .تایید کننده و تحلیلگران بازار سرمایه نیز تکنیک و ابزار های متفاوتی را استفاده می کنند ، بنابراین اختلاف نظر در پیش بینی و تحلیل ها طبیعی می باشد .در این بین لازم است افراد و گروه های در قامت تایید کننده از القا هیجان به سهامدار خودداری کنند و هر صعود و نزول لحظه ای را بسط به بلند مدت ندهند .

در حال حاضر برخی صاحبنظران با یافتن یک مقاومت جدید در محدوده ۲۵۰ هزار واحد شاخص بورس با اولین کندل روزانه هشدار خروج می دهند که لازم است جوانب گوناگون بررسی گردد. اینکه بر فرض مثال افتی را شاهد باشیم لازم است در ذهن مشتری شفاف گردد که دلیل آن چیست و تا کجا این افت را متصور هستیم .در همین رشد اخیر بازار نمونه های فراوانی از این دست مقاومت ها به راحتی شکسته شد و خود در حال حاضر با نگاهی ساده ، حمایت محسوب می گردند .

از طرفی بخشی از بازار از رشد اخیر جامانده و حال مستعد رشد معقولی است . میزان ورود نقدینگی حکایت از شناسایی این نمادها و گروه ها از سوی فعالین بازار دارد. از منظر تکنیکال و با بررسی شاخص کل یک حالت از حالات ممکن بررسی شده و بر طبق آن پیش بینی می گردد شاخص کل فارغ از نوسانات اهداف بالاتری را تجربه نماید.

بر این اساس ، شاخص کل در بررسی تحرکات سوپر سایکل خود در انتهای موج ۵ از یک حرکت ۵ موجی که از سال ۹۶ آغاز شده به سر می برد . به نظر موج ۵ ساختاری مثلث گونه داشته و پیش بینی می گردد اهداف ۲۵۴ الی ۲۶۷ هزار واحد را تجربه نماید .

اگر تحرکات شاخص کل را در ساختار کانالیزه در نظر بگیریم ، با استفاده از کانال فیبوناچی ملاحظه می گردد شاخص کل در محدوده بالای فیبو ۶۱٫۸ از این کانال در حال نوسان است و هر افت و نوسان پولبک به این محدوده تلقی می گردد .

با مد نظر قرار دادن تراز ۲۴۳ هزار به عنوان محدوده حد ضرر ، شاخص در انتظار آخرین ریز موج ها از موج ۵ است که همانطور که اشاره شد می تواند تا ۲۶۷ هزار واحد نیز رشد نماید . اما پس از اتمام این رشد چه چیز در انتظار بازار است؟ در پاسخ باید گفت در بدترین حالت تا پایان سال ۹۸ ، شاخص کل اعداد کمتر از ۲۲۰ هزار واحد را تجربه نخواهد نمود .این بدین معناست که دماسنج بازار افتی ۲۰ الی ۲۵ درصد را تا پایان سال ۹۸ ممکن است تجربه نماید و این فرصت برای بخش دوم بازار که از رشد جامانده فراهم خواهد نمود تا رشد جدیدی را رقم بزنند.