تورم ارز ، تورم شاخص/ تحمیل سیاست بر بازار

به گزارش بورس امروز؛ شاخص کل بورس در اواسط سال 1397 در ارتفاعی حدود 196 هزار واحد قرار داشت که پس از آن، حرکتی تندی را به سمت بالا شروع کرد.

به گونه ای که در سال 1399 به رغم رسیدن به ارتفاع یک میلیون و 41 واحدی، از حرکت رو به بالای خود متوقف نگردید. و در نهایت شاخص کل با یک اصلاح 10 درصدی تا ارتفاع حدود 2 میلیون و 100 واحدی در مرداد سال 1399 صعود کرد. ارتفاع 2 میلیون و 100 واحدی از شاخص کل بلندترین ارتفاعی بود که شاخص کل تاکنون آن را لمس کرده است.

پس از آن شاخص ریزش 42 درصدی را به همراه داشت که در نهایت در آذر 1399، پس از این ریزش شروع به حرکت رو به بالا تا ارتفاع یک میلیون و 533 واحدی می نماید. پس از آن، شاخص باز هم به سمت پایین حرکت کرده و در نهایت به ارتفاع یک میلیون و 100 واحدی نزول می کند. در اواسط سال 1400 شاخص کل بورس سقف قبلی خود را یعنی یک میلیون و 533 واحدی خود را می شکند و به ارتفاع یک میلیون و 589 واحدی می رسد.

اما سپس شاخص کل شروع به حرکت به سمت پایین کرده و این حرکت ادامه می یابد تا زمانی که شاخص کل به ارتفاع یک میلیون و 241 واحدی می رسد. از آبان 1401 تاکنون شاخص کل توانسته سقف قبلی  خود را بشکند و تا ارتفاع یک میلیون و 652 واحد صعود کند. شاخص کل در 9 آبان 1401 رشدی را تجربه نمود که در 12 سال گذشته بی سابقه بوده است.

رشد شاخص کل در 9 آبان 1401 معادل با 4.5 درصد بوده است. در سال 1399 شاخص کل بیشترین رشد را به همراه داشته است که معادل با 4.48 درصد بوده است. اما در نهم آبان ماه شاخص توانست رکورد بیشترین رشد خود را که 4.48 درصد بود را بشکند و رشدی معادل با 4.50 درصد را ثبت نماید.

برای درک درست از علت رشد شاخص کل بازار باید یک سری از عوامل بنیادی بازار سرمایه را مورد سنجش قرار داد. یکی از عواملی که می تواند بر رشد شاخص کل بورس تأثیرگذار باشد نرخ ارز یا نرخ دلار است. همانطور که مشخص است بازار سرمایه به 4 صنعت، فراورده های نفتی، کانی های فلزی، فلزات اساسی و محصولات شیمیایی اختصاص یافته است که این صنایع ماهیتی صادراتی را دارند در نتیجه به افزایش نرخ ارز مزیت صادراتی این صنایع بالا رفته و به دنبال ثبات قیمت های جهانی سودآوری این شرکت ها نیز بالاتر خواهد رفت.

طبق بررسی های انجام شده اگر نرخ دلار 10 درصد افزایش یابد یک شرکت پتروشیمی نیز می تواند 15 درصد سودآوری خود را افزایش دهد. اما در کنار این شرکت ها، شرکت هایی نیز در بازار سرمایه وجود دارند که درآمد ارزی ندارند و با افزایش نرخ دلار هزینه های گزافی را متحمل می شوند. به گونه ای که درنهایت مجبور می شوند که متناسب با این هزینه های تحمیلی، نرخ محصولات تولیدی خود را افزایش دهند؛ در نتیجه تورم شدیدی در جامعه حاکم می گردد.

در نتیجه افزایش نرخ دلار سبب تشدید تورم های موجود شده به گونه ای که در 5 سال اخیر کشور ما بیشترین نرخ تورم را به همراه داشته است. افزایش نرخ دلار تا قیمت کنونی نیز میزان این تورم ها را تشدید نموده است.

• رابطه بازار سرمایه با نرخ تورم

اغلب تحلیلگران نتوانسته اند به یک نقطه نظر واحد در خصوص رابطه بین تورم و بازار سهام برسند و این رابطه در کشورهای مختلف متغیر است. اما اساسا ساختار اقتصادی کشور ما به گونه ای است که اثر نرخ تورم بر شاخص فعالیت بازار سهام (ارزش معاملات، حجم معاملات، نسبت ارزش معاملات به کل ارزش جاری بازار سهام) در کوتاه مدت مثبت است. اما بین نرخ تورم و تعداد سهام افزوده شده و نسبت تعداد سهام معامله شده به کل سهام منتشر شده در بلند مدت رابطه معناداری یافت نمی شود.

با افزایش نرخ تورم در کوتاه مدت، سود تقسیمی شرکت ها و به تبع آن قیمت سهام افزایش خواهد یافت؛ در واقع با افزایش تورم، سرمایه گذاران با توجه به اینکه پول ارزش زمانی دارد، از کاهش ارزش پول خود می ترسند، در نتیجه تلاش می کنند که ارزش پول خود را حفظ نمایند. سرمایه گذاری و خرید سهام یکی از روش هایی است که سرمایه گذاران برای حفظ ارزش پول خود در مقابل تورم ها از آن استفاده می کنند.

• افزایش تورم محرکی بر رشد شاخص بازار

رسیدن قیمت دلار  تا مرز 43 هزار تومان می تواند علتی باشد بر افزایش شاخص کل. یکی از محرک های اصلی تغییرات شاخص کل بازار بورس را می توان نوسانات ارزی دانست و این روزها نیز از این قاعده کلی مستثنی نبوده است.

البته لازم به ذکر است که اتفاقات داخل بازار نیز بر این رشد بی تأثیر نبوده است. از طرف بورس کالا بخشنامه ای در خصوص نحوه محاسبه قیمت پایه محصولات بر اساس ارز توافقی عرضه گردید که این بخشنامه سبب گردید که بر حجم معاملات بسیار افزوده شود.